Uzasadnienie
W sprawie ze swojej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008r, znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, S. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał w nim, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci (8 i 6 lat). Jedynym ich źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu zawartej przez niego umowy o pracę w wysokości 1500 zł brutto. Na majątek rodziny składają się będący w budowie budynek mieszkalny o powierzchni 244 m.kw., mieszkanie o powierzchni 46 m.kw., nieruchomość rolna (2,13 ha) oraz udział w budynku usługowo-mieszkalnym. Ponadto zaciągnął kredyt hipoteczny o wysokości 306 406,98 zł.
W związku z wezwaniem, skarżący dodał, iż miesięcznie przeznacza średnio około 460 zł na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych swojej rodziny, w tym zakup żywności, 440 zł na utrzymanie mieszkania, z tym, że dodatkowo środki żywności pozyskuje z posiadanego gospodarstwa rolnego. Podniósł, że uzyskuje również dochód z tytułu dzierżawy udziału w budynku mieszkalno – usługowym (miesięcznie 672,61 zł), zaś wysokość dopłaty do gruntów rolnych w 2007r. wyniosła 509,60 zł. Żona prowadzi działalność gospodarczą – sprzedaż produktów ogrodniczych, jednakże w tym roku do chwili obecnej nie uzyskała dochodu ze względu na długotrwały okres choroby. Miesięczna rata z tytułu odsetek od zaciągniętego kredytu to kwota 878 zł.
Postanowieniem z dnia 4 listopada 2008r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W sprzeciwie od tego orzeczenia S. K. podkreślił, iż z uwagi na fakt, iż jego żona prowadzi sezonową sprzedaż produktów ogrodniczych, to jej nieobecność w pracy w okresie wiosennym a więc w okresie największej rentowności tego typu działalności odbiła się negatywnie na wyniku finansowym owej działalności. Podkreślił, iż pomimo, że budowę domu rozpoczął w 2001r. oraz wysokiej kwoty kredytu, który na ten cel pozyskał, budowa nadal jest w toku, co świadczy o jego trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, że także prowadził działalność gospodarczą, jednak zakończył ją w roku 2007.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2008r. odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W ocenie Sądu wydatki rodziny wnioskodawcy nie korespondują z informacjami wynikającymi z przedłożonych przez niego dokumentów, jak też z realnymi wydatkami, jaki zwykle ponosi czteroosobowa rodzina. Nawet jednakże zakładając prawdziwość danych przedstawionych przez wyżej wymienionego, należy - zdaniem Sądu - stwierdzić, iż nie została w sprawie wykazana przesłanka przyznania prawa pomocy w przedmiotowym zakresie.
Składając zażalenie na powyższe postanowienie S. K. zwrócił uwagę, iż dopłata do gruntów rolnych w wysokości 509 zł stanowiła dochód za cały 2007r. z tego właśnie tytułu. Podkreślił, że popłody rolne, które uzyskuje z własnego gospodarstwa rolnego stanowią wartość o znaczeniu marginalnym.
Uchylając skarżone rozstrzygnięcie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z 16.03.2009r., sygn. akt II OZ 230/09) stwierdził, iż niedostateczne wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji sytuacji majątkowej skarżącego nie powinno skutkować odmową uwzględnienia jego wniosku. Zdaniem Sądu wyższej instancji okoliczności sprawy, w szczególności stan zdrowia żony skarżącego i nieuzyskanie przez nią dochodów z tytułu prowadzonej działalności może uzasadniać spełnienie przesłanki przyznania częściowego prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych chociażby w zakresie częściowym.
Celem dokładnego ustalenia sytuacji skarżącego w kontekście przesłanek udzielenia prawa pomocy wezwano go do podania szeregu informacji.
Odpowiadając na powyższe wezwanie S. K. (w piśmie z dnia 10 czerwca 2009r.) podniósł, że aktualne jego zarobki z tytułu umowy o pracę wynoszą miesięcznie 1111,86 zł netto, z tym że w okresie od 7 listopada 2008r. do 2 kwietnia 2009r. wobec przebywania na zwolnieniu lekarskim pobierał jedynie zasiłek chorobowy w wysokości 80 % wynagrodzenia. Natomiast dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (polegającej na dzierżawie nieruchomości, sprzedaży produktów ogrodniczych) oraz z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu od dnia 1 stycznia 2009r. do chwili obecnej wyniósł 49.200 zł. Skarżący wskazał, że jego żona zlikwidowała działalność gospodarczą z dniem 27 marca 2009r. Z tytułu niezdolności do pracy pobiera zasiłek chorobowy w wysokości 3530 zł miesięcznie. Obydwoje nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych. Aktualna wysokość rat kredytowych to kwota 1056 zł. Za 2008r. otrzymał dopłatę do produkcji rolnej w kwocie 559,86 zł.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z.), zwanej następnie P.p.s.a. strona postępowania sądawoadministracyjnego może domagać się przyznania jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego bądź też doradcy podatkowego.
Ze względu na fakt, iż niniejszy wniosek dotyczy jedynie zwolnienia od kosztów sądowych, rozpatrywano go jako żądanie przyznania częściowego prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przesłanką uwzględnienia wniosku w powyższym zakresie jest sytuacja, gdy strona nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ze względu na wyjątkowy charakter wskazanej instytucji, wykazanie wspomnianej przesłanki należy do osoby ubiegającej się o pomoc ze strony Państwa. Składany przez nią wniosek winien zatem zawierać wszystkie dane, niezbędne do prawidłowej oceny jej sytuacji materialno-bytowej.
Analiza informacji przedstawionych przez S. K. pozwala na stwierdzenie, iż wyżej wymieniony znajduje się w sytuacji, która zdecydowanie nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów sądowych. Ich aktualna wysokość w przedmiotowej sprawie to 500 zł tj. kwota należna z tytułu wpisu sądowego.
W dalszej kolejności mogłaby ewentualnie wchodzić w grę konieczność uiszczenia 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (które w razie oddalenia skargi przesyłane jest na wniosek) oraz 250 zł w związku ze złożeniem skargi kasacyjnej.
Należy zwrócić uwagę, iż skarżący posiada stale źródło dochodu – wynagrodzenie za pracę wynoszące 1111,86 zł netto miesięcznie. Ponadto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał od początku tego roku 49.200 zł. Również żona skarżącego uzyskuje stały miesięczny dochód w znacznej wysokości -3530 zł. Należy także podkreślić, iż za 2008r. skarżący otrzymał dopłatę do produkcji rolnej w kwocie 559,86 zł. Nadto nadesłane zeznanie podatkowe za 2008r. wskazuje na nadpłatę w kwocie 3309 zł. S. K. jest poza tym właścicielem domu w budowie, mieszkania i udziału w budynku usługowo-mieszkalnym.
Wskazane wyżej dane wskazują jednoznacznie na to, że pokrycie przez wyżej wymienionego wszystkich wydatków ponoszonych w skali miesiąca (utrzymanie rodziny, domu, spłata rat kredytowych) pozwala mu także na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania, które w zestawieniu z uzyskiwanymi środkami pieniężnymi przez rodzinę skarżącego nie są wysokie.
Dlatego też Sąd uznał, iż opłacenie przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania, tak obecnych, jak i tych które mogą dopiero powstać w przyszłości nie spowoduje powstania uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i dlatego odmówił uwzględnienia jego wniosku.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.