Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] odmawiającą przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego E. O. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uchylenie decyzji I instancji spowodowane było naruszeniami prawa materialnego, w szczególności przyjęciem, że wniosek E. O. złożony w dniu [...] grudnia 2005 r. został złożony po upływie przewidzianego prawem terminu tj. po 22 marca 2005 r. Konsekwencją tego faktu nie mogło być przyjęcie, że wniosek jest spóźniony, gdyż o tym można by przesądzić dopiero po rozpoznaniu wszystkich wniosków bowiem wtedy dopiero można ustalić czy wniosek odwołującej się nie będzie miał pokrycia finansowego. Dopiero w takich okolicznościach należałoby stwierdzić spóźnienie wniosku.
Poza naruszeniami prawa materialnego organ odwoławczy dopatrzył się także naruszeń przepisów procesowych. Naruszenie to polegało na nie wskazaniu w podstawie decyzji przepisów materialnych oraz braku pouczenia strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła E. O. Wskazała w niej, że skarga nie dotyczy samego uchylenia decyzji przez organ odwoławczy, gdyż rozstrzygnięcie jest dla niej, w zasadzie korzystne. Natomiast główny zarzut skargi skierowany jest przeciw argumentacji uzasadnienia, w którym uznano jej rację nie z tego powodu, że jest osobą uprawnioną do dopłaty na podstawie wniosku złożonego przez jej męża, ale dlatego że nie można było rozstrzygnąć, czy jej wniosek /powtórny/ z [...] grudnia 2005 r. nie został złożony po terminie. Z taką argumentacją skarżąca nie zgodziła się, gdyż uważa, że decyzja powinna być wydawana na podstawie wniosku złożonego w marcu 2005 r. przez jej męża. Zdaniem skarżącej złożenie takiego wniosku skutkuje przejściem na nią uprawnień z nim związanych, skoro jest spadkobiercą gospodarstwa po osobie składającej wniosek.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując na argumentację jak w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy nie jest ograniczony zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.
Przyjmując tak określony zakres sądowej kontroli stwierdzić należy, że skarga E. O. zasługuje na uwzględnienie, a to oznacza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [... ] podlegają uchyleniu jako niezgodne z przepisami prawa. Wprawdzie przedmiotem skargi jest decyzja kasacyjna, zatem korzystna dla skarżącej, jednak argumentacja leżąca u jej podstaw nie może spotkać się z aprobatą.
Sąd podziela zarzut skargi wskazujący na błędne rozumienie charakteru i istoty wniosku o przyznanie pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Organ I instancji przyjął, a organ odwoławczy potwierdził pogląd, że skarżąca jako żona osoby składającej wniosek o przyznanie pomocy na wsparcie gospodarstw niskotowarowych /równocześnie współwłaścicielka gospodarstwa rolnego/ nie może wstąpić w miejsce zmarłego męża. Pogląd taki organy prezentują zakładając, że pomoc finansowa związana z wsparciem gospodarstw niskotowarowych ma charakter osobisty, a to oznacza, że może być przyznana tylko imiennie wskazanemu wnioskodawcy. Skutkiem takiego stanowiska jest teza, że w zakresie wniosków o przyznanie takiej pomocy nie można przyjmować następstwa prawnego w ramach wszczętego postępowania o przyznanie dopłaty.
Sąd takiego poglądu nie podziela. Stanowisko swoje opiera na następujących przesłankach. Zasadą prawa polskiego jest przenaszalność i dziedziczność praw i obowiązków o charakterze majątkowym. Majątkowymi prawami i obowiązkami są wszystkie te, które mają charakter ekonomiczny, a dają się wyrazić w określonej wartości. Bez wątpienia tak muszą być rozumiane dopłaty, które są określoną kwotą pieniędzy. Konsekwencją istnienia takiej zasady jest stwierdzenie, że wszelkie kwoty pieniężne, które prawo przyznaje określonemu podmiotowi mogą mieć charakter osobisty, a więc nieprzenaszalny tylko wtedy, gdy przepis prawa jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości to deklaruje. Brak wyraźnego wskazania, co do osobistego charakteru takich uprawnień prowadzić musi do konkluzji, że są to uprawnienia przenaszalne /zbywalne/ i dziedziczne. Wniosek taki wynika z obowiązujących zasad wykładni, które dopuszczają tylko ścieśniająca interpretację wyjątków od zasad.
W rozpoznawanej sprawie przepisy prawa materialnego nie wskazują, by płatność dla gospodarstwa niskotowarowego była uprawnieniem osobistym. Wniosku takiego nie można wyprowadzić z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U. nr 286, poz. 2870 ze zm./, który wskazuje, że płatność przysługuje producentowi rolnemu, który spełnia przesłanki określone w pkt 1 do 4. Wręcz przeciwnie, z treści § 3 ust. 1 pkt 3 a) należy wnosić, że płatność przysługuje także temu, kto prowadził działalność rolniczą określoną w pkt 2 tego przepisu, w gospodarstwie rolnym stanowiącym także współwłasność małżonka.
Na możliwość dziedziczenia wskazuje wprost § 3 ust. 2 rozporządzenia, w którym przewidziano możliwość zaliczenia do okresu prowadzenia działalności rolniczej, prowadzenia gospodarstwa rolnego przez poprzednika, jeżeli wnioskujący został właścicielem gospodarstwa w drodze dziedziczenia.
Wskazane regulacje potwierdzają pogląd wyrażony w skardze, zgodnie z którym skarżąca dziedzicząc gospodarstwo rolne wstąpiła w postępowanie wszczęte przez jej męża. Wstąpienie takie dokonało się na podstawie art. 30 § 44 k.p.a. Równocześnie przeczą one stanowisku wyrażonemu przez organy, w myśl którego ubieganie się przez skarżącą o płatność dla gospodarstwa niskotowarowego wymagało składania przez nią odrębnego wniosku.
Reasumując należy stwierdzić, że uprawnionym do ubiegania się o wskazaną w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U. nr 286, poz. 2870 ze zm./ płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest nie tylko producent rolny faktycznie składający wniosek o przyznanie takiej pomocy, ale także nabywca gospodarstwa rolnego, będący jego spadkobiercą, który wstępuje do wszczętego przez poprzednika postępowania w sprawie przyznania płatności na podstawie art. 30 § 4 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uwzględnił skargę i uchylił decyzje obu instancji gdyż wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego.
20.11.06mk