Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J.R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych.
W dniu 13 grudnia 2013 r. J.R. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku wyjaśnił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką H.R. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 70 m. kw., koło którego znajdują się obiekty gospodarcze tj. obora i stodoła. Dochód rodziny tworzą uzyskiwana przez skarżącego renta w kwocie 825,13 zł oraz emerytura matki w wysokości 926,96 zł (obydwie kwoty netto). Na comiesięczne wydatki składają się następujące kwoty: 575 zł (żywność), 47 zł (prąd), 200 zł (opał), 8 zł (wywóz śmieci), 45 zł (telefon), 5,50 zł (podatek rolny), 21 zł (ubezpieczenie budynku), 800 zł (leczenie matki łącznie z kosztem dojazdów do placówek medycznych), 50 zł (artykuły higieniczne i chemiczne) – łącznie 1751,99 zł. Rodzina nie korzysta ze środków pomocy społecznej.
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2013r., sygn. akt: II SA/Rz 518/13, którym po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie w pkt I uwzględniono żądanie wnioskodawcy przez zwolnienie go od kosztów sądowych, a w pkt II odmówiono ustanowienia adwokata.
W dniu 10 lutego 2014r. do tut. Sądu wpłynął sprzeciw J.R. od wskazanego wyżej postanowienia, w którym wskazał, że jego sytuacja materialna nie pozwala mu na wygospodarowanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów adwokata z wyboru dla sporządzenia skargi kasacyjnej. Podał, że całość dochodu jego i jego matki, tj. emerytura i renta przeznaczona jest i wystarcza jedynie pokrycie niezbędnych kosztów wyżywienia, leczenia, zakupu odzieży i innych niezbędnych kosztów. Podała, że materialna, zdrowotna i finansowa sytuacja jego rodziny jest bardzo trudna i powinna skutkować przyznaniem prawa pomocy w pełnym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", jeśli nie wniesiono sprzeciwu (albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony), postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc, a Sąd rozpoznaje wniosek na nowo.
Mając powyższe na uwadze rozpoznano wniosek J.R. w trybie art. 165 P.p.s.a. stanowiącego, że postanowienia nie kończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie, oceniane w porównaniu z okolicznościami, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie.
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2013r. referendarz sądowy w tut. Sądzie po rozpoznaniu złożonego w niniejszej sprawie wniosku J.R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w pkt I uwzględnił żądanie przez zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych, natomiast w pkt II odmówił ustanowienia adwokata. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Następnie wskazanym wyżej wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013r. J.R. ponownie zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Analiza złożonych przez J.R. wniosków prowadzi do konkluzji, że informacje tam podane są w istocie identyczne. Jedyna różnica sprowadza się do wskazanej przez wyżej wymienionego wysokości środków przeznaczanych na żywność. Pierwotnie była to kwota 700 zł, natomiast aktualnie kwota ta uległa zmniejszeniu do 575 zł. W obydwu składanych wnioskach skarżący podniósł, że jest osobą "schorowaną", wymagającą stałej opieki lekarskiej i leczenia w ośrodkach specjalistycznych. Ani jednak przy rozstrzyganiu w przedmiocie pierwszego z wniosków ani też obecnie nie wskazał jakiejkolwiek kwoty wydatkowanej w związku z powyższym (skierowane do niego wezwanie zawierało zaś pytanie w takim przedmiocie). Okoliczności te nadal powodują więc wątpliwość co do rzeczywistej sytuacji materialnej strony.
Jak wyżej wskazano, aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 11 lipca 2013r. uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona konkretnie wskazać, jakie wydatki w stosunku do poprzednich uległy zwiększeniu.
Sąd stwierdza, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jego sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy.
Porównanie informacji zawartych w aktualnym wniosku z informacjami zawartymi we wcześniejszym wniosku i oświadczeniach wskazuje, że opierają się one na analogicznych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów skarżącej oraz członków jej rodziny. Jedyna różnica to taka, że uległa zmniejszeniu kwota wydatków: na zakup żywności i odzieży z kwoty 700 zł na 575 zł.
Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zatem to na J.R. spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W jego interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku i wskazujących na zmianę stanu majątkowego, w porównaniu do okresu objętego prawomocnym orzeczeniem z dnia 28 listopada 2011r.
Jak wyżej naprowadzono instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. umożliwia zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie ustanowienia radcy prawnego, tut. Sąd działając na podstawie art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.