Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 532/12
Skarżący M. M. oraz J. M. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 532/12 zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej zwany WSA) o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Sprawa ta dotyczy skargi wyżej wymienionych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Złożenie wniosku zostało poprzedzone doręczeniem przez Sąd stronom wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł.
W oparciu o treść wniosku PPF ustalono następujący stan majątkowy wnioskodawców: J. M. i M. M. utrzymują się z dwóch źródeł – działalności rolniczej oraz renty otrzymywanej przez M. M. Łączny dochód rodziny z tych tytułów wynosi 918,63 zł. Skarżący są właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 9,15 ha. W skład gospodarstwa domowego wchodzi małoletni syn skarżących M. Żona skarżącego choruje, co wiąże się z koniecznością ponoszenia wysokich kosztów leczenia. Budynek gospodarczy, którego dotyczy postępowanie umożliwia prowadzenie działalności rolniczej. Praca na roli jest podstawowym źródłem utrzymania stron.
Stwierdzono co, następuje:
Według treści art. 245 § 1 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; zwana dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast art. 246 wyżej powołanej ustawy. Na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy też podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika, skutkuje pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wyjątkowość tej instytucji podkreślają bardzo rygorystyczne wymogi przyznania prawa pomocy.
Koszty sądowe niniejszej sprawy nie należą do stosunkowo niskich. Należy zauważyć, że wpis należny od skargi sądowo - administracyjnej wynosi 500 zł i jest zdecydowanie największym z istniejących ciężarów finansowych postępowania.
Zdaniem rozpoznającego wniosek, nie naruszy chronionej przez p.p.s.a. zdolności majątkowej gospodarstwa domowego pokrycie wyłącznie 150 zł wpisu sądowego. Skarżący posiadają nieruchomość rolną, której powierzchnia pozwala prowadzić w dużych rozmiarach działalność rolniczą – osobiście lub poprzez dzierżawę. Posiadanie nieruchomości rolnej wiąże się także z dopłatami do gruntów rolnych wypłacanymi przez Agencje Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa. Poza tym, strony skarżące zamieszkują we własnym lokalu mieszkalnym. O przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych zaważył stan zdrowia M. M., koszty utrzymania niepełnoletniego dziecka, a także niska kwota deklarowanych dochodów miesięcznych. Opisane we wniosku PPF okoliczności życia negatywnie wpływają na zdolność stron do pokrycia opłat i wydatków sądowych, aczkolwiek nie znoszą jej w pełni.
Z tego też względu zdecydowano o istotnym zmniejszeniu obciążeń fiskalnych stron skarżących. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że wnioskujący o prawo pomocy zobowiązani zostaną do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 150 zł. Natomiast pozostałe koszty sądowe zostaną mocą niniejszego orzeczenia zniesione w granicach sprawy o sygn. akt II SA/Rz 532/12.
Skarżący powinni mieć świadomość, że podana kwota zostanie im zwrócona przez Organ, jeżeli WSA uwzględni ich skargę. Otóż w świetle art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Z wyżej przytoczonych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy, poprzez zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.