Uzasadnienie
M. G. w terminie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wskazała zły stan zdrowia swojego (stwardnienie rozsiane) i męża (po operacji kręgosłupa), skutkujący przeznaczaniem dużej części dochodów na leki i rehabilitację. Dochody te obejmują jej wynagrodzenie za pracę (2826 zł.) oraz świadczenie rehabilitacyjne męża (1200 zł.); we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nimi 21-letni syn, który jednak wg oświadczenia nie osiąga dochodów. Posiadany majątek to dom o pow. 68 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 1,23 ha.
Ponieważ wstępna analiza tych informacji - przede wszystkim z uwagi na brak danych co do wysokości niezbędnych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem i leczeniem - nie wykazała w sposób przekonujący zasadności wniosku, wezwano skarżącą do:
- a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym na zakup żywności, utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefony itp.) oraz inne cele stanowiące istotne obciążenie finansowe (np. koszty leczenia),
- b) wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów lub innych korzyści,
- c) wykazania posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych oraz średniej wysokości ponoszonych w skali miesiąca wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją,
- d) wskazania kwot netto dochodów swoich i męża,
- e) wskazania statusu pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym syna (osoba pracująca, ucząca się, bezrobotna) oraz - w przypadku jeżeli jest osobą pracującą - wykazania osiąganych przez niego dochodów (brutto /netto),
- f) wyjaśnienia, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej i domowników wiązałoby się jednorazowe opłacenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł.,
- g) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania,
- h) przedłożenia kserokopii rachunków (faktur) potwierdzających wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z jej rehabilitacją (zawarte w uzasadnieniu wniosku stwierdzenie o przeznaczaniu znacznych środków na leki i rehabilitację świadczyło pośrednio o jej odpłatnym charakterze).
Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni 20 maja 2014 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania (ostatni dzień terminu przypadał 27 maja 2014 r.) oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi. W dniu 21 maja 2014 r. M. G. tytułem wpisu od skargi wpłaciła kwotę 200 zł.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a).
Wykazanie tej przesłanki obciąża więc osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne, bazujące na ocenie sytuacji materialnej (uzyskiwanych dochodach, ponoszonych wydatkach, posiadanych składnikach majątkowych i zasobach finansowych) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; odzwierciedla to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie.
M. G. z obowiązku tego się nie wywiązała. Wykazując uzyskiwane przez siebie i męża dochody (łącznie ponad 4 tys. zł. brutto miesięcznie), obiektywnie nie należące do najniższych względem potrzeb 3 osób, w żaden sposób nie odniosła się do wysokości obciążających ich wydatków, w tym przede wszystkim związanych z leczeniem i rehabilitacją (na które powołała się w treści wniosku PPF) oraz zaspokajaniem pozostałych niezbędnych potrzeb życiowych, tj. zakupem żywności, opłatami za tzw. media. Nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność posiadania nieruchomości rolnej, z której dodatkowe dochody i/lub pożytki w naturze mogą minimalizować chociażby wydatki na zakup żywności.
Niezależnie od tego należy również zauważyć, że skarżąca w treści wniosku w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że w związku z jednorazowym poniesieniem związanych ze sprawą kosztów sądowych, zagraża jej i zamieszkującym wspólnie członkom rodziny jakikolwiek uszczerbek, nie tylko w koniecznym utrzymaniu. Wprost przeciwnie, opłacenie przez nią związanego z wniesieniem skargi wpisu, dobitnie świadczy o możliwości poczynienia stosownych oszczędności i zdolności wygospodarowania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych bez narażania siebie i domowników na jakąkolwiek niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
W kontekście powyższego, brak udzielenia przez skarżącą odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie nie pozwala na wiarygodną ocenę jej wniosku i świadczy o niespełnieniu ustawowego kryterium warunkującego przyznanie prawa pomocy. Jego finansowanie ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy.
Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.
Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.