Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P.K. jest uchwała Rady Miejskiej w [..] z dnia [..]maja 2012 r. nr [..]/12 stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego z powodu braku biernego prawa wyborczego w wyborach samorządowych. Podjęto ją na podstawie przepisów art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm., dalej: "u.s.g."), oraz art. 190 ust. 2 i ust. 1 pkt 3 oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 z późn. zm., dalej: "Ordynacja wyborcza (...)") w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 ze zm.). Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu P. K. jako radnego Rady Miejskiej w [..], z powodu braku prawa wybieralności w wyborach samorządowych w 2010 r., zawarto w § 1 uchwały. Natomiast w § 4 postanowiono, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia i podlega ogłoszeniu w sposób zwyczajowo przyjęty.
Zaskarżonej uchwale P. K. zarzuca naruszenie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacji wyborczej (...) przez błędne przyjęcie, że w dniu wyborów - 24 listopada 2010 r. nie posiadał prawa wybieralności w wyborach samorządowych z uwagi na uznanie przez Radę Miejską w [..], że został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w [..] z dnia [..] czerwca 2009 r. VII [..]/09 za przestępstwo umyślne. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że wymienionym wyrokiem został skazany za przestępstwo z art. 288 § 1 i art. 254 § 1 Kodeksu karnego (k.k.). Art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej (...) stanowi natomiast, że mandat radnego wygasa w razie utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Zgodnie z kolei z art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej (...) nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
W ocenie skarżącego nie popełnił on umyślnego przestępstwa, a jedynie przestępstwo nieumyślne. Takie też miał przekonanie startując w wyborach w 2010 r. Kodeks karny nie definiuje bowiem - w jego ocenie -pojęcia przestępstwa umyślnego i nieumyślnego, a jedynie w art. 9 podaje, że czyn zabroniony może zostać popełniony umyślnie lub nieumyślnie. Jego obecność na meczu piłki nożnej rozgrywanym na stadionie Klubu Sportowego "[..]" wynikała z niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Nie przewidywał, że w wyniku działania innych nieznanych mu osób dojdzie do uszkodzenia mienia w postaci metalowego ogrodzenia na stadionie. Przypuszczał natomiast, że może dojść do zbiegowiska, ponieważ jest to w jego ocenie zjawisko często występujące podczas meczów, choć nie miał zamiaru brać w nim udziału. Wbrew swojej woli znalazł się w tłumie osób, które wcześniej dopuściły się gwałtownego zamachu na mienie. Nie wiedział, że jego obecność zostanie uznana za udział w zbiegowisku. Na tej podstawie domaga się uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej uchwały i zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w [..] wniosła o jej oddalenie. Stwierdziła, że podejmując uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego kierowała się przepisami art. 7 ust. 2 pkt 1 i art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji Wyborczej (...). Z uzyskanych bowiem od Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej w [..] informacji wynikało, że P.K. został skazany za przestępstwo z art. 288 § 1 i art. 254 § 1 w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat. Wyrok skazujący jest prawomocny od 16 czerwca 2009 r. Czyn zabroniony z art. 288 §1 k.k. ma charakter umyślny, zatem w dacie zgłoszenia swojej kandydatury nie miał prawa wybieralności zgodnie z powołanymi wyżej przepisami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Poz. 270 z 2012 r., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola uchwały Rady Miejskiej w [..] nie wykazała wad skutkujących jej nieważnością. Nie ulega wątpliwości w sprawie, że P.K. uzyskał mandat radnego do Rady Miejskiej w [..] w wyborach samorządowych w 2010 r., przeprowadzonych na zasadach i w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Zarazem prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [..] z dnia [..] czerwca 2009 r. sygn. akt VII [..] /09 został on, wraz z innymi wymienionymi w sentencji orzeczenia osobami, uznany za winnego tego, że w dniu 9 sierpnia 2008 r. w [..] wziął udział w zbiegowisku w trakcie meczu piłki nożnej na stadionie Klubu Sportowego "[..]" wiedząc, że uczestnicy zbiegowiska dopuścili się gwałtownego zamachu na mienie, przy czym w wyniku umyślnego działania wielu osób uszkodzeniu uległo metalowe ogrodzenie wydzielonego sektora dla kibiców, w wyniku czego Klub Sportowy "[..]" poniósł szkodę w wysokości 3.000zł, tj. za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. i art. 254 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Za przestępstwo to wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat, i oddano pod dozór kuratora sądowego.
Odpis wskazanego wyroku karnego został przesłany przez Zespół Kuratorskiej Służby Sądowej działający przy Sądzie Rejonowym w [..] za pismem z dnia 24 lutego 2012 r. przewodniczącemu Rady Miejskiej w [..]. Na jego podstawie, w świetle wskazanych i niespornych okoliczności faktycznych, podjęto zaskarżoną uchwałę.
Podstawę materialnoprawną uchwały stanowiły przepisy art. 190 ust. 2 i ust. 1 pkt 3 oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej (...). W art. 7 ust. 1 ustawy postanowiono, że prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze, czyli prawo kandydowania w wyborach, ubiegania się o mandat radnego) przysługiwało osobie mającej prawo wybierania do danej rady, tj. obywatelowi polskiemu kończącemu najpóźniej w dniu głosowania 18 lat i stale zamieszkującemu na obszarze działania danej rady (art. 5 ust 1 ustawy). Nie miały natomiast prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego (art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy).
Z kolei stosownie do treści art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy wygaśnięcie mandatu radnego następowało wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Wygaśnięcie mandatu stwierdzałą rada w drodze uchwały, po umożliwieniu radnemu złożenia wyjaśnień (art. 190 ust. 2 i 3 ustawy).
Podkreślenia wymaga, że według treści art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Zgodnie natomiast z przepisami art. 7 § 1 – 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm., dalej: "k.k.") przestępstwo jest zbrodnią (czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą) albo występkiem (czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc). Zbrodnię można popełnić tylko umyślnie, a występek także nieumyślnie, jeżeli ustawa tak stanowi (art. 8 k.k.). Ten sam czyn może stanowić tylko jedno przestępstwo, a jeżeli wyczerpuje on znamiona określone w dwóch albo więcej przepisach ustawy karnej, sąd skazuje za jedno przestępstwo na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów (art. 11 § 1 i § 2 k.k.).
Przypisane skarżącemu prawomocnym wyrokiem przestępstwo wyczerpywało znamiona określone w art. 288 § 1 i art. 254 § 1 k.k. Pierwszy z nich przewiduje odpowiedzialność karną za niszczenie, uszkadzanie lub czynienie niezdatną do użytku cudzej rzeczy, a jego ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Drugi z kolei penalizuje zachowanie polegające na braniu czynnego udziału w zbiegowisku wiedząc, że jego uczestnicy wspólnymi siłami dopuszczają się gwałtownego zamachu na osobę lub mienie, a jego ściganie odbywa się z oskarżenia publicznego. Mając zarazem na względzie stronę podmiotową odpowiedzialności karnej ustanowioną w art. 8 k.k. stwierdzić należy, że każdy z wymienionych czynów zabronionych (występków) może zostać popełniony tylko umyślnie. W żadnym z nich nie przewidziano bowiem, że mogą zostać popełnione także nieumyślnie.
Przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm., dalej "k.p.k.") przewidują dwa tryby inicjowania postępowania karnego: z oskarżenia publicznego, oraz z oskarżenia prywatnego. Pierwszy z wymienionych może przyjąć postać trybu bezwarunkowego, gdzie uprawnione organy procesowe samodzielnie podejmują wszelkie czynności od samego początku (z urzędu), oraz warunkowego - w którym niezbędne jest złożenie wniosku przez uprawnioną osobę lub uzyskanie zezwolenia określonej władzy (tzw. przestępstwa wnioskowe ścigane z oskarżenia publicznego). Zgodnie bowiem z art. 9 § 1 k.p.k. organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu (art. 12 § 1 k.p.k.; por. też: T.Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym, WKP 2010; J.Grajewski, L.Paprzycki, S.Steinborn, Kodeks postępowania karnego.
Komentarz. Warszawa 2010 r. - komentarz do art. 9, 10 i 12 k.p.k.). Jak z kolei stanowi art. 10 § 1 k.p.k. organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu.
Treść przytoczonych przepisów prawa wskazuje, że kontrolowana uchwała jest zgodna z prawem. Wiążący dla sądu administracyjnego wyrok skazujący P.K. za umyślne przestępstwo z art. 288 § 1 i art. 254 § 1 w zw. z art. 11 § 2 k.k., które podlegało ściganiu z oskarżenia publicznego, i za które została mu wymierzona stosowna kara, stanowił również zasadnie podstawę kontrolowanego aktu. Brzmienie przepisów art. 190 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej (...) jest bowiem czytelne i nie stwarza wątpliwości interpretacyjnych, a z mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy zasadnie zastosowano je w niniejszej sprawie. Osoba karana za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego nie posiadała bowiem biernego prawa wyborczego w wyborach samorządowych w 2010 r., a to wymagało od Rady Miejskiej w [..] stwierdzenia wygaśnięcia uzyskanego przez P.K. mandatu radnego.
Nie budzi też wątpliwości umyślny charakter popełnionego występku, co wynika z przytoczonych przepisów Kodeksu karnego. Przekonanie skarżącego, że skoro w sentencji wyroku skazującego nie określono literalnie strony podmiotowej popełnionego przez niego przestępstwa nie stwarza możliwości zaakceptowania proponowanej przez niego oceny tego orzeczenia, którego zresztą nie zwalczono w drodze dostępnych wówczas środków zaskarżenia. Wyrok stał się prawomocny, co doprowadziło do obalenia domniemania niewinności wynikającego z art. 42 Konstytucji RP i art. 5 § 1 k.p.k. Wskazane przepisy części szczegółowej ustawy karnej nie przewidują w ogóle możliwości popełnienia określonych w wyroku skazującym P.K. występków nieumyślnie, czego dla przyjęcia nieumyślności strony podmiotowej wymaga przepis art. 8 k.k. Dlatego stanowisko skarżącego nie mogło zostać uznane za trafne. Skarżącemu jako radnemu zapewniono również możliwość wypowiedzenia się przed podjęciem uchwały, dlatego także od strony proceduralnej Rada Miejska w [..] spełniła wszystkie wymogi ustawowe, będąc kompetentna i zobowiązana do jej podjęcia.
W przedstawionym stanie prawnym i faktycznym skargę uznano za bezzasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.