Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium"), postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "K.p.a."), stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] o przyznaniu B.S. (dalej: "Skarżąca") pomocy w formie usług opiekuńczych i ustaleniu odpłatności za jedną godzinę w wysokości 22 zł w terminie od grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r.
W uzasadnieniu zostało stwierdzone, że decyzja Prezydenta została odebrana w dniu 29 listopada 2019 r. przez pełnomocnika Skarżącej – synową, J.S.. Oświadczeniem z dnia 29 listopada 2019 r. pełnomocnik Skarżącej zrzekł się prawa do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji, będąc pouczony o skutkach zrzeczenia się tego prawa. Kolegium wyjaśniło, że przesłanką niedopuszczalności odwołania jest zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania, co skutkuje ostatecznością i prawomocnością decyzji. Cytując art. 127a § 1 i § 2 K.p.a. stwierdziło, że wobec złożenia oświadczenia i braku możliwości cofnięcia złożonego oświadczenia woli, należało orzec o niedopuszczalności odwołania. Kolegium wskazało również, że odwołanie Skarżąca wniosła w dniu 5 lutego 2020 r. tj. po upływie ustawowego 14-dniowego terminu na wniesienie odwołania, który upłynął 13 grudnia 2019 r. Kolegium wskazało, że gdyby nawet przyjąć możliwość cofnięcia zrzeczenia się prawa do złożenia odwołania (traktując odwołanie jako pismo zawierające oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zrzeczenia się prawa do zaskarżenia decyzji), to z uwagi na upływ terminu do wniesienia odwołania, nie mogło ono wywrzeć skutku prawnego.
W skardze Skarżąca działająca przez drugiego pełnomocnika (córkę) zarzuciła, że organ wydający decyzje merytoryczne w sprawie odpłatności za usługi opiekuńcze za 2019 i 2020 rok nie uwzględnił wyroku sygn. II SA/Rz 367/19. Podniosła, że MOPS uczynił jej synową drugim pełnomocnikiem i "wydał" jej dwie decyzje na usługi opiekuńcze. O fakcie przypadkowo dowiedziała się pełnomocnik Skarżącej – córka, która zwróciła się pisemnie o ich udostępnienie. Zarzuciła, że Kolegium nie uwzględniło jej trudnej sytuacji pomimo bogatej dokumentacji potwierdzającej te okoliczności uznając, że odwołanie nie zawierało prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podkreśliła, że Skarżąca ma 102 lata i nie jest w stanie orientować się w przepisach prawnych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga jest uzasadniona.
I. Stan sprawy jest następujący. W dniu 26 listopada Skarżącą podpisała "upoważnienie", którym umocowała synową J. S. do reprezentowania w sprawach dotyczących opieki sprawowanej przez MOPS; upoważnienie w tym samym dniu zostało złożone w organie. W związku z tym, Pracownik Socjalny ustalił z pełnomocnikiem (synową) adres, na który kierowana będzie wszelka korespondencja. Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Prezydent orzekł o przyznaniu Skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych od grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r., doręczając rozstrzygnięcie ustanowionemu pełnomocnikowi. Po doręczaniu decyzji, co nastąpiło w dniu 29 listopada 2019 r., pełnomocnik złożył oświadczenie, że odebrał decyzję i zrzeka się prawa do odwołania od tej decyzji. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że został pouczony o skutkach zrzeczenia się prawa do odwołania oraz, że złożone oświadczenie jest nieodwoływalne. Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 5 lutego 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) przez innego pełnomocnika Skarżącej – córkę (pełnomocnictwo z dnia 22 sierpnia 2018 r.).
II. Zgodnie z art. 127a K.p.a., w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję (§ 1). W myśl § 2, z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Natomiast stosownie do art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W orzecznictwie przepis art. 127a K.p.a. nie jest jednomyślnie interpretowany. Prezentowane jest stanowisko, że strona nie może zrzec się prawa do wniesienia odwołania przed doręczeniem jej decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - przed dniem jej ogłoszenia stronie. Wynika to wprost z art. 127a § 1 K.p.a., bowiem jest w nim użyty zwrot "w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania" (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. II SA/Ol 973/17). Podkreśla się również, że termin do wniesienia odwołania rozpocznie bieg w dniu następnym po dniu doręczenia decyzji, dlatego dopiero w dniu następnym po dniu doręczenia decyzji lub po dniu ogłoszenia stronie decyzji strona może zrzec się prawa odwołania (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 24/18).
Według odmiennego poglądu, art. 127a § 1 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. powinien być rozumiany w ten sposób, że oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania może być złożone przez stronę w dniu doręczenia decyzji po doręczeniu jej decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 19 września 2019 r. sygn. II OSK 2335/19). Uzasadniając ten pogląd NSA naprowadził, że "zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. W związku z tym bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się w dniu doręczenia decyzji lub jej ogłoszenia.
Natomiast art. 57 § 1 k.p.a. reguluje sposób liczenia terminów określonych w dniach, których początkiem jest pewne zdarzenie, stanowiąc, że przy obliczaniu takich terminów nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Nie oznacza to jednakże, aby użyty w art. 127a § 1 k.p.a. zwrot "w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania" rozumieć w ten sposób, że jest to okres, który rozpoczyna się w dniu następnym po doręczeniu lub ogłoszeniu decyzji. W ocenie NSA rozpoznającego sprawę nie istnieje żadne racjonalne uzasadnienie, aby w ten sposób rozumieć art. 127a § 1 k.p.a. Natomiast istnieją istotne racje przemawiające za przyjęciem, że strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania zaraz po tym, jak zostanie jej doręczona lub ogłoszona decyzja. Wynikający z art. 127a § 1 k.p.a. warunek skutecznego zrzeczenia się przez stronę prawa do wniesienia odwołania, polegający na tym, że zrzeczenie ma mieć miejsce w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, służy temu, aby strona podjęła decyzję o zrzeczeniu się prawa do wniesieniu odwołania po zapoznaniu się z decyzją, a więc po tym, kiedy decyzja zostanie jej doręczona lub ogłoszona.
Uwzględniając tę okoliczność trudno znaleźć uzasadnienie dla stanowiska, że strona nie może skutecznie zrzec się prawa do wniesienia odwołania od decyzji, której treść jest jej znana, dlatego, że zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie wlicza się do czternastodniowego terminu na wniesienie odwołania. W ocenie NSA sposób wykładni art. 127a § 1 k.p.a. polegający na tym, że strona może się skutecznie zrzec prawa do wniesienia odwołania dopiero następnego dnia po dniu, w którym doręczono jej decyzję lub po dniu, w którym ogłoszono jej ustnie decyzję, nie służy żadnemu racjonalnemu celowi".
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę opowiada się stanowiskiem wyrażonym w ostatnio wskazanym wyroku i przyjmuje, że czynność polegająca na złożeniu pisma zawierającego oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania może być dokonana w dniu doręczenia decyzji, po zapoznaniu się z jej treścią. Natomiast skuteczność tej czynności i zawartego w piśmie oświadczenia, następuje z dniem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Wobec tego strona do czasu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania może cofnąć oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, gdyż oświadczenie nie wywołało jeszcze skutku w postaci ostateczności i prawomocności decyzji.
III. W sprawie Skarżąca ma dwóch pełnomocników: córkę - (pełnomocnictwo z dnia 22 sierpnia 2018 r.) oraz synową (pełnomocnictwo z dnia 26 listopada 2019 r.), Okoliczność ta, w świetle art. 40 § 2 K.p.a. (Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, pisma doręcza się tylko jednemu z nich), upoważniała Prezydenta do doręczenia decyzji tylko jednemu pełnomocnikowi. Zatem doręczenie w dniu 29 listopada 2019 r. decyzji Prezydenta tylko jednemu pełnomocnikowi, w tym przypadku synowej, prawa nie narusza. Oświadczeniem z dnia 29 listopada 2019 r. pełnomocnik ten (synowa), zrzekła się prawa do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji, będąc jednocześnie pouczona o skutkach zrzeczenia się tego prawa. W tym stanie sprawy zasadnie Kolegium przyjęło, że przesłanką niedopuszczalności odwołania jest zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania, gdyż złożenie takiego oświadczenia skutkowało ostatecznością i prawomocnością decyzji (art. 127a § 1 i § 2 K.p.a.). W konsekwencji zasadnie przyjęło, że odwołanie wniesione przez innego pełnomocnika Skarżącej (córkę) w dniu 5 lutego 2020 r., jest niedopuszczalne.
IV. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz.2167), sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "P.p.s.a.") stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd, zgodnie z art. 145 P.p.s.a., zobowiązany jest do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując takiej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził opisanych wyżej wad i naruszeń.
Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.