Uzasadnienie
Decyzją z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) - dalej: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta [.] z dnia [.] września 2014 r. nr [.] o odmowie przyznania JS prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym ojcem – AS.
Z akt administracyjnych wynika, że JS pobierał wcześniej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem, przyznane decyzją Prezydenta Miasta [.] z dnia [.] stycznia 2012 r. na okres od 1.01.2012 r. do 31.03.2013 r.
W dniu 16.04.2013 r. AS uzyskał nowe orzeczenie ustalające istnienie znacznego stopnia niepełnosprawności do 15.10.2015 r. Na jego podstawie JS ubiegał się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem. Decyzją Prezydenta Miasta [.] z dnia [.] maja 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.], z dnia [.] lipca 2013 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania tego świadczenia, z uwagi na brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Na skutek kolejnego wniosku skarżącego Prezydent Miasta [.] decyzją z dnia [.] października 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] grudnia 2013 r. odmówił JS przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r., II SA/Rz 287/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie te decyzje, nakazując wyjaśnienie okoliczności związanych z rozwiązaniem stosunku pracy.
Na skutek ww. wyroku oraz kolejnego wniosku JS Prezydent Miasta [.] dwoma decyzjami wydanymi w dniu [.] sierpnia 2014 r. przyznał mu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką sprawowaną nad ojcem AS w okresach odpowiednio: od 10.09.2013 r. do 31.10.2013 r. oraz od 10.07.2014 r. do 31.10.2014 r.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte na skutek wniosku JS z 9.09.2014 r. o przyznanie zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. z wyłączeniem okresu od 8 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r.
Decyzją z dnia [.] września 2014 r. nr [.] Prezydent Miasta [.] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta [.] z dnia [.] stycznia 2012 r. nr [.] przyznano wnioskodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem na okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2013 r. Decyzja ta wygasła z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności AS, a zatem JS nie posiadał uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasłoby z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548 z późn. zm.). Okoliczność ta wyklucza przyznanie mu zasiłku dla opiekuna, gdyż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), zasiłek dla opiekuna przysługuje wyłącznie osobie, która utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od tej decyzji JS podniósł, że decyzjami z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydanymi po wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 15 maja 2014 r. II SA/Rz 287/14 Prezydent Miasta [.] przyznał mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Wprawdzie orzeczenia o niepełnosprawności wydawane są na czas określony, jednakże nie zmienia to sytuacji jego ojca, który pozostaje niepełnosprawny i wymaga opieki, wobec czego organ winien przyznać mu wnioskowane świadczenie.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [.] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazało, że wnioskodawca nie zalicza się do grupy osób, o których w art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów uprawnionych do otrzymania zasiłku dla opiekuna, wobec czego zasadnie organ I instancji odmówił przyznania żądanego świadczenia. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania Kolegium podało, że nie miały one wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż prawo do otrzymanego specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest tożsame z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego i stanowi całkowicie nowe świadczenie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie JS powtarzając zarzuty sformułowane we wniesionym wcześniej odwołaniu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak również postępowanie poprzedzające jej wydanie takich wad i uchybień nie zawierają.
Decyzja ta dotyczy przyznania zasiłku dla opiekuna. Jest to nowe świadczenie, wprowadzone ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567). Zgodnie z treścią art. 2 tej ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje wyłącznie tym osobom, które miały przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże na skutek nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 7 grudnia 2012 r. ich prawo wygasło z dniem 1 lipca 2013 r.
Na mocy tej nowelizacji zmieniono zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego i wprowadzono nowy rodzaj świadczenia – specjalny zasiłek opiekuńczy – skierowany co do zasady do osób nie pozostających w zatrudnieniu, sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dorosłymi.
Istotą natomiast wprowadzenia świadczenia nazwanego – "zasiłek dla opiekuna" była ochrona tych osób, które na mocy ww. ustawy nowelizującej utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego w dniu 1 lipca 2013 r. Uchwalenie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 11 ust. 3 ww. ustawy nowelizującej stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r.
Z treści art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wynika jednoznacznie, że zasiłek dla opiekuna przyznawany w trybie tej ustawy nie jest świadczeniem skierowanym do wszystkich osób, które kiedykolwiek były uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego a jedynie do tych spośród nich, którym świadczenie, przyznane przed 30 czerwca 2013 r. przysługiwałoby nadal, gdyby nie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzona ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżącemu w dniu 30 czerwca 2013 r. nie przysługiwało już świadczenie pielęgnacyjne, choć wcześniej je pobierał. Prawo do tego świadczenia przyznane było JS do dnia 31 marca 2013 r. na mocy powoływanej już decyzji Prezydenta Miasta [.] z dnia [.] stycznia 2012 r. 3.0.
Oznacza to, że skarżący nie spełnia podstawowej przesłanki, określonej w art. 2 ust. 1 ustawy o zasiłku dla opiekunów, przesądzającej o uprawnieniu do tego świadczenia. Wobec powyższego bezprzedmiotowe jest badanie pozostałych przesłanek określonych w przepisach powołanej ustawy.
Podkreślić przy tym należy, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że tylko wówczas istnieje podstawa prawna do wydania decyzji zgodnie z żądaniem strony, gdy wnioskodawca spełnia przewidziane prawem wymogi.
Odmawiając zatem przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna z uwagi na niespełnienie przesłanek ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów organy działały w niniejszej sprawie zgodnie z prawem, a w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Niezależnie od tego Sąd zwraca uwagę na treść art. 25 tej ustawy, który stanowi, że w przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r., na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W przypadku skarżącego istnieje zatem możliwość złożenia wniosku o przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem za okres od 15.05.2014 r. (data wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów) do 9.07.2014 r. oraz od 1.11.2014 r. do 31.12.2014 r. (za okres od 10.07.2014 r. do 31.10.2014 r. skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r.).
Z wszystkich tych przyczyn, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.