Uzasadnienie
Z. K. wezwany został do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków.
Następnie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu i specjalistycznym leczeniu. Wnioskodawca podał, że wraz z żoną utrzymują się z emerytur (odpowiednio: 1917 zł i 1660 zł), a wiek i stan zdrowia nie pozwala im na podjęcie jakiejś pracy, która przynosiłaby dodatkowy dochód. Wymienieni nie posiadają żadnych oszczędności, co związane jest z faktem budowy domu z zabudowaniami gospodarczymi i wykształceniem sześciorga dzieci. Skarżący podniósł, że na konieczną wymianę kilku przegniłych okien i drzwi balkonowych musiał zaciągnąć pożyczkę w kwocie 4000 zł, którą teraz spłaca w ratach po 500 zł miesięcznie. Inne wydatki to: leczenie – 500 zł, podkłady higieniczne – 300 zł, dowóz do lekarza – 100 zł, wyżywienie 1500 zł, gaz – 185,26 zł, woda – 176,69 zł, prąd – 180,37 zł (wszystkie te opłaty dotyczą okresu dwóch miesięcy), wywóz śmieci – 39 zł, telefon – 44 zł, drewno na opał – 500 zł, ubezpieczenie skarżącego – 20 zł, ubezpieczenie domu – 544 zł (rocznie).
We wrześniu zaistnieje konieczność zakupu węgla za kwotę ok. 1900 zł. Ponadto, wnioskodawca zwrócił uwagę na potrzebę zakupu butów i odzieży na zimę. Podał też, że w lipcu tego roku uiścił kwotę 250 zł tytułem kosztów sądowych w sprawie sygn. akt II SA/Rz 775/16. Wnioskodawca wraz z żoną są właścicielami domu o pow. 110 m.kw oraz nieruchomości rolnej o pow. 1,46 ha., która obsiana jest w większości trawą. Skarżący zaznaczył, że w najbliższym czasie na dojazdy będą zmuszeni wydać od 1000 do 1500 zł. Ponadto podkreślił, że ciągle pożyczają.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Unormowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". przewidują, że strony postępowania sądowego ponoszą związane z nim koszty (art. 199). Jeśli jednak dana strona spełnia przewidziane w tej ustawie przesłanki, wówczas możliwym jest przyznanie jej prawa pomocy. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawca uzyskuje dofinansowanie i nie ponosi kosztów sądowych w sprawie albo też nie pokrywa kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika (względnie uzyskuje obydwie te formy dofinansowania). Rozwiązanie to jest jednak wyjątkowe z uwagi na wskazaną wyżej odpłatność postępowania sądowego. Ten wyjątkowy charakter determinuje sposób wykładania przesłanek prawa pomocy, a mianowicie musi to być wykładnia ścisła, a to dlatego, że środki przeznaczone na rozdysponowanie w ramach przedmiotowej instytucji są ograniczone.
Wymaga to więc dokonania rzetelnej analizy okoliczności podanych przez stronę, z których winien wyłaniać się pełny obraz jej sytuacji bytowej i finansowej. Na konieczność przedstawienia przez wnioskodawcę dokładnych informacji na temat stanu rodzinnego, majątku i dochodów wskazuje brzmienie art. 252 § 1 P.p.s.a. Jest to związane ze spoczywającym na wnioskującym o wsparcie ciężarze dowodowym odnośnie do przesłanek przyznania prawa pomocy, który wynika z brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.
Zwolnienie od kosztów sądowych to częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., adresowane jest ono do podmiotu, który nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten ostatni przepis nakłada na wnioskodawcę obowiązek wykazania, że w takiej właśnie sytuacji się znajduje.
Analizując dane przedstawione przez Z. K. uznano, że wskazują one na konieczność przychylenia się do prośby wymienionego, jednak tylko w częściowym zakresie. Konkluzja ta wynika z porównania wielkości łącznych dochodów dwuosobowej rodziny wynoszących 3577 zł z wielkością kosztów sądowych, które związane są ze sprawą. I tak wielkość wpisu od skargi w niniejszej sprawie to 200 zł, a zatem tylko ułamkowa część świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony. Natomiast w dalszych etapach sprawy mogą się jeszcze pojawić koszty, które będą już jednorazowo niższe. Poza tym, potrzeba ich uiszczenia pojawi się dopiero w określonym czasie, co zapewni stronie możliwość zgromadzenia stosownych środków na ten cel. I tak, najbardziej prawdopodobne dalsze koszty sądowe to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem – 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej, również w kwocie 100 zł. W ocenie referendarza sądowego, konieczność ich poniesienia w połowie nie będzie skutkowała powstaniem u wnioskodawcy i jego żony uszczerbku w zakresie koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i wszelkie osoby, które dysponują określonymi dochodami i majątkiem winny samodzielnie pokryć koszty łączące się z postępowaniem sądowym, które zainicjowali.
Skarżący i jego żona mają tymczasem takie stałe dochody, które łącznie dają stosunkowo dużą kwotę tj. 3577 zł, zwłaszcza jeśli porówna się ją ze wskazanymi wyżej kosztami sądowymi związanymi z niniejszą sprawą, a w szczególności z wielkością wpisu od skargi (200 zł), który warunkuje nadanie tej sprawie dalszego biegu. Podkreślić także należy, że skarżący posiada nieruchomość rolną, która wprawdzie - zgodnie z jego oświadczeniem– w większości obsiana jest trawą, jednakże mogłaby przecież przynosić dochód w razie jej wydzierżawienia. Nie może też umknąć uwadze, że sama strona wskazała w złożonym wniosku, że w lipcu bieżącego roku uiściła tytułem opłaty sądowej w innej sprawie przed tut. Sądem kwotę 250 zł. Tym samym wnioskodawca potwierdził, że w zakresie jego możliwości znajduje się poczynienie pewnych oszczędności na poczet prowadzonych spraw sądowych.
Z drugiej jednak strony uwzględniono także, iż skarżący przeznacza stosunkowo duże środki pieniężne na leczenie głównie własne w związku z nieuleczalną chorobą. Jest to średnio kwota ok. 900 zł miesięcznie, na którą składają się: lekarstwa (500 zł), środki higieny (300 zł) i dojazdy do lekarzy (100 zł). Ponadto, wymieniony spłaca pożyczkę (rata 500 zł), która zaciągnięta została niewątpliwie na rzeczy istotne, a mianowicie na wymianę kilku przegniłych okien i drzwi balkonowych. Wnioskodawca powołał się także na konieczność zakupu opału, jak też odzieży i obuwia na zimę.
Wyważając więc z jednej strony interes Skarbu Państwa, a z drugiej interes strony i konieczność otwarcia jej drogi sądowej uznano, że właściwym jest częściowe uwzględnienie wniosku Z. K. Dlatego też zwolniono go od połowy kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co oznacza konieczność uiszczenia aktualnie kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi. Oddalono natomiast żądanie w zakresie pozostałych kosztów sądowych przyjmując, że skarżący będzie mógł je pokryć samodzielnie i to bez skutku w postaci uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu.
Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.