Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę E. H. na postanowienie Rektora Wyższej Szkoły w [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia indeksu.
W dniu 18 sierpnia 2015 r. E. H. wystąpiła do tut. Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata wobec zamiaru zaskarżenia wskazanego wyżej orzeczenia. Wskazała, że jest w trudnej sytuacji materialnej, bowiem jedynym źródłem jej utrzymania były do tej pory dwa stypendia, do których aktualnie odmówiono jej prawa. Dlatego też znajduje się na utrzymaniu matki. Obydwie nie korzystają ze wsparcia pomocy społecznej, a wszelkie wydatki pokrywają z pobieranego przez matkę strony wynagrodzenia za pracę wynoszącego 3376,54 zł brutto. Skarżąca zaznaczyła, że matka opłaca jej mieszkanie w mieście, w którym studiuje, jak też finansuje jej wyżywienie, edukację i telefon komórkowy (60 zł). Matka wnioskodawczyni ponosi ponadto wydatki: na prąd – 85 zł, gaz – 114 zł, telewizję, Internet i dwa telefony - 150 zł, remont mieszkania – 500 zł. Strona podała, że obecnie jest w trakcie leczenia ortodontycznego, zaś miesięczna wizyta u dentysty wynosi 140 zł, natomiast koszt zakupionego aparatu ortodontycznego wynosi 158 zł miesięcznie (raty z tego tytułu kończą się w sierpniu 2016 r.). Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że po opłaceniu wszystkich podanych wyżej wydatków nie pozostaje już żadna kwota do dyspozycji.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
W pierwszej kolejności podnieść należy, że postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r. tut. Sąd zwolnił E. H. od opłat sądowych w całości, odmawiając jednocześnie ustanowienia na jej rzecz adwokata. Z kolei postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 645/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie E. H. na powyższe orzeczenie. Oznacza to, że skarżąca zwolniona jest od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, dlatego też postępowanie w zakresie jej ponownego żądania o zwolnienie od tychże kosztów należało umorzyć, o czym orzeczono na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Zwolnienie strony od kosztów sądowych skutkuje jednocześnie przyjęciem, że jej obecny wniosek o ustanowienie profesjonalnego zastępcy prawnego należy rozpatrywać w aspekcie przesłanek przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie, co wynika z brzmienia art. 245 § 2 P.p.s.a. I tak, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie wsparcia w takich właśnie najszerszych granicach następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten może znaleźć zastosowanie jedynie w odniesieniu do osób, które z uwagi na przeznaczenie wszystkich posiadanych przez siebie środków na tzw. konieczne potrzeby nie są już w stanie wygospodarować kolejnych, potrzebnych do ochrony ich praw na drodze sądowej. Do grupy takich osób trudno jednak zaliczyć skarżącą. Twierdzi bowiem ona, że po poniesieniu przez matkę wszystkich wydatków nie pozostają już żadne wolne środki, z których możliwe byłoby sfinansowanie jej udziału w niniejszym postępowaniu.
Należy jednak mieć na uwadze, że nie wszystkie, zwykle ponoszone przez stronę wydatki korzystają z pierwszeństwa przed tymi o charakterze publicznoprawnym. Jak już zaznaczono, prymat ten może dotyczyć jedynie zaspokojenia takich potrzeb życiowych, jak w zakresie mieszkania, wyżywienia czy leczenia. Natomiast fakt, że oprócz tych potrzeb strona jest w stanie sfinansować także i inne, ale już niekonieczne nie może przemawiać za zasadnością jej żądania o prawo pomocy. Wydatkami, których z pewnością nie dotyczy wymieniony wyżej art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. są te na telewizję, Internet i telefony w łącznej kwocie 210 zł, raty pożyczki na remont mieszkania wynoszące 500 zł miesięcznie, koszt comiesięcznych wizyt u dentysty w kwocie 140 zł oraz raty w kwocie 158 zł z tytułu pożyczki zaciągniętej na zakup aparatu ortodontycznego.
Nie można oczywiście kwestionować istniejącej u strony potrzeby w tym zakresie, jednakże powyższa nie może przemawiać za udzieleniem jej przez Skarb Państwa pomocy. Jak już bowiem podniesiono, instytucja przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zastrzeżona jest dla przypadków wyjątkowych, w których poniesienie kosztów związanych z prowadzeniem konkretnej sprawy sądowej zagrażałoby egzystencji wnioskodawcy. Sytuacja tego rodzaju z pewnością zaś w odniesieniu do E. H. nie zachodzi.
Z podanych powodów odmówiono ustanowienia dla skarżącej adwokata, działając w tym zakresie na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przeciwne rozstrzygnięcie stałoby w sprzeczności z istotą prawa pomocy przeznaczonego do wsparcia osób faktycznie ubogich.