Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N.i jednocześnie umorzył postępowanie administracyjne prowadzone przez organ I instancji w sprawie zgodności istniejącego budynku mieszkalnego z pozwoleniem na budowę usytuowanego na działce o nr ewid. 4028 położonej w R. nad S. przy ul. Gł. 10, stanowiącej własność M.i M.P..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. decyzją z dnia [...] r. znak [...] działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego /Dz.U. Nr 156, z 2006 r., poz. 1118 z późn.zm./ nakazał M. i M.P. zamurować wszystkie otwory okienne znajdujące się w ścianie budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o Nr ewid. 4028 położonej w R.n/S. od strony działki sąsiedniej o Nr ewid. 4029 materiałem ściennym lub kształtkami szklanymi typu "luksfer" w terminie 3 miesięcy od dnia uzyskania ostatecznej decyzji oraz zobowiązał w/w właścicieli w terminie 8 miesięcy od dnia uzyskania ostatecznej decyzji do sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego dokonane zmiany podczas realizacji budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o Nr ewid. 4028 położonego w R. n/S. wraz z orzeczeniem technicznym budynku potwierdzającym jego stan i przydatność do użytkowania.
W uzasadnieniu stwierdzi, że budynek został zrealizowany w sposób inny niż został określony w warunkach decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...]r. z [...]. Zmieniono lokalizację budynku oraz wprowadzono zmiany w stosunku do zatwierdzonego projektu budynku typowego w-0119. W ocenie organu powiatowego dokonane zmiany przy realizacji przedmiotowego budynku mieszkalnego naruszają przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, z 1980 r. poz. 62, z późn. zm./ wobec czego wydał określone zaskarżoną decyzją nakazy.
Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła M.P., zarzuciła że zastosowana podstawa prawna decyzji jest niewłaściwa i nie pozwala na wydanie nakazu zamurowania otworów okiennych w budynku, którego budowa została zakończona w 1992 r. Usytuowanie budynku oraz istnienie otworów okiennych w ścianie były uzgodnione z właścicielami działki sąsiedniej ale nie na piśmie. Budynek został wykonany "nie do końca" zgodnie z projektem i pozwoleniem ale jednak legalnie za użytkowany a organ I instancji nie wykazał zagrożenia. Wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w tej sprawie.
Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. uwzględnił podniesione zarzuty. Na podstawie akt sprawy stwierdził, iż w wyniku oględzin w terenie organ I instancji ustalił, że na działce o nr ewid. 4028 poł. w R. n/S. usytuowany jest budynek mieszkalny o wymiarach zewnętrznych 14,02 m x 10,59 m z uskokiem o wymiarze 1,96 m x 7,03 m od strony działki K.D. Ściany budynku w najbliższym miejscu do działki nr 4029 będącej własnością K.D. usytuowana jest w odległości 1,05 m /od ogrodzenia/. Jest ona pełna bez otworów okiennych i drzwiowych. Pozostała część ściany /z uskokiem/ jest w odległości 3,04 m od w/w ogrodzenia i 3,15 m od ściany budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ewid. 4029. W ścianie tej znajdują się 3 otwory okienne, jeden w części podpiwniczenia, jeden w części parteru i jeden w części poddasza. Budynek jest częściowo podpiwniczony nad piwnicą znajduje się parter i poddasze nieużytkowe, a w części nie podpiwniczonej budynek posiada partej i poddasze użytkowe.
W czasie oględzin M.P. przedłożyła decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 7 maja 1999 r. znak B-8381/66/90 wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w R. Starosta N. przekazał organowi I instancji akta sprawy dotyczące w/w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. wydanej w przedmiocie udzielenia M. i M.P. pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy organ II instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia ze sprawą samowolnie zrealizowanego budynku mieszkalnego gdyż na inwestycje p.t.: " budowa budynku mieszkalnego projektu typowego W-0119 murowanego z dachem dwuspadowym, dwupoziomowym, kryty materiałem niepalnym, bez garażu i budynku gospodarczego o wymiarach 7,5 m x 4,0 m, murowanego z dachem jednospadowym krytym materiałem niepalnym, bez palenisk, bez garażu na działce o nr ewid. 4028 poł. w R. n/S. decyzją z dnia [...]r. znak [...] Naczelnik Miasta i Gminy w R. udzielił pozwolenia na budowę. Inwestorami byli M. i M.P. Z zalegających w aktach sprawy uwierzytelnionej kopii karty "Ewidencji ruchu budowlanego w gospodarce nieuspołecznionej" wynika, że budynek mieszkalny został przekazany do użytku w grudniu 1992 r.
Inwestorzy realizując przedmiotowy budynek mieszkalny dokonali szeregu zmian w stosunku do projektowanego zagospodarowania działki jak i projektu budowlanego według którego miał być realizowany budynek. Porównując projekt zagospodarowania działki z kopią mapy ewidencyjnej gruntów stwierdzić można, że zrealizowany budynek jest odbiciem lustrzanym w stosunku do stanu projektowanego. Zgodnie z projektem budynek miał być usytuowany w odległości 1 m od granicy działki Nr 4029 z uskokiem od strony ul. G. /od strony zachodniej/. Zrealizowany budynek posiada uskok po stronie przeciwnej tj. od strony wschodniej. Z warunków zawartych z w/w decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, że dopuszczono wykonanie otworów okiennych w ścianie odsuniętej na odległość 3,50 m od działki o nr ewid. 4029. Natomiast ściana usytuowana w odległości 1 m od granicy działki ewid. 4029 miała być ścianą pełną. Z planszy wyżej wymienionego zagospodarowania działki wynika również że ściana budynku mieszkalnego usytuowana na działce o nr ewid. 4029 od strony przedmiotowego budynku jest ścianą pełną spełniającą kryteria ściany przeciwpożarowej.
Przedstawiona w/w sytuacja dot. inwestycji realizowanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę i zakończonej zgodnie z prawem poprzez oddanie w grudniu 1992 r. budynku do użytkowania. Całe zamierzenie inwestycyjne zostało wykonane w okresie, w którym obowiązywały przepisy prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r.
Zastosowanie w sprawie przepisu art. 51 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. jest niewłaściwe, gdyż przedmiotowy budynek został zrealizowany i zużytkowany na gruncie w/w prawa budowlanego z 1974 r. zgodnie z obowiązującymi wówczas wymogami. Organ II instancji wskazał, iż kategoria prawna pojęcia "odstępstwa istotnego" od warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę pojawia się w prawie budowlanym dopiero z dniem 24 grudnia 1974 r. w związku z dodaniem art. 36a przez art. 1 pkt 18 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. /Dz.U. Nr 111, poz. 726/. Tak więc dopiero po tej dacie dokonane odstępstwa od warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę mogą być oceniane jako "istotne lub nieistotne".
Tym samym żądanie od inwestorów przedłożenia projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku mieszkalnego nie znajduje uzasadnienia w związku z brakiem przepisu prawa do nałożenia takiego obowiązku.
Niemniej jednak organy nadzoru budowlanego są upoważnione do interwencji w sytuacji stwierdzenia występowania zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia lub środowiska w szczególności w przypadku rażącego naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, które określają niezbędne wymogi dla obiektów budowlanych oraz urządzeń z nimi związanych.
W przypadku gdy roboty budowlane zostały zakończone to zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane odpowiednio stosuje się przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 bez wydawania postanowienia o wstrzymaniu robót. Organ II instancji ustalił, iż decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w R. przewidywała usytuowanie budynku w odległości 1 m od granicy w/w działki sąsiedniej o nr ewid. 4029 z zastrzeżeniem, że ściana ta ma być ścianą pełną. Z kolei w ścianie usytuowanej w odległości 3,5 m od granicy tej działki dopuszczono możliwość wykonania otworów okiennych i drzwiowych. W takim stanie faktycznym istniejące otwory okienne znajdujące się w ścianie omawianego budynku od strony budynku mieszkalnego usytuowanego na działce sąsiedniej o nr ewid. 4029 osłoniętego ścianą pełną nie powodują zagrożenia pożarowego dla sąsiedniego budynku mieszkalnego i tym samym nie zachodzi okoliczność określona w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Działka sąsiednia o nr ewid. 4029 jest działką zabudowaną i przedmiotowy budynek w stanie obecnym nie powoduje żadnego ograniczenia w zabudowie w/w działki jak też nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz na podstawie art. 51, ust. 1, pkt 1 i 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r.
Od wyżej określonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. skargę wniosła K.D. podnosząc, iż jest ona dla niej krzywdząca. Wskazała, że rozporządzenie Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki obowiązujące podczas budowy budynku M.i M. P. w § 12 mówi o odległości budynku co najmniej 4 m od granicy działki sąsiedniej. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m jeżeli ściana budynku od strony działki sąsiedniej nie ma otworów okiennych i drzwiowych. Przedmiotowy budynek posiada otwory okienne w ścianie odległej o 3,15 m od granicy działki co jest sprzeczne z § 12 w/w rozporządzenia. Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w R. dopuściła możliwość wykonania otworów okiennych ale za zgodą sąsiadów. Właściciel sąsiedniej działki byli wówczas K. i F.D. – rodzice skarżących. F.D. nie żyje a K.D. na rozprawie administracyjnej oświadczyła, że zgodę na wykonanie okien nie wyrażała i nie przypomina sobie żeby jej mąż kiedykolwiek taką zgodę wyraził.
Ponadto wskazała, że budynek został zrealizowany niezgodnie z projektem i decyzją o pozwoleniu na budowę, zmieniono lokalizację budynku wykonano dwa poziomy więcej niż przewidywał zatwierdzony projekt budynku mieszkalnego i są one użytkowane jako pomieszczenie mieszkalne. Uwidocznienie budynku mieszkalnego "Ewidencji ruchu budowlanego w gospodarce nieuspołecznionej" w jej ocenie nie jest jednoznaczne z oddaniem do użytkowania budynku. Nie może zgodzić się ze stwierdzeniem, że otwory okienne w ścianie budynku mieszkalnego w odległości 3,15 m od granicy jej działki nie naruszają przepisu i uzasadnionych interesów osób trzecich jak także nie powodują zagrożenia pożarowego dla jej budynku.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu jego decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie sprawuje w zakresie w swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/.
Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ zwanym dalej p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga granicę danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.
Bezspornym jest fakt, iż M. i M.P. zrealizowali swój budynek mieszkalny na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. z [...]r. o pozwoleniu na budowę znak. [...]. Do użytkowania budynek ten został oddany w grudniu 1992 r. co wynika z wpisów w karcie "Ewidencji ruchu budowlanego w gospodarce nieuspołecznionej". Na podstawie powyższych ustaleń organ II instancji w sposób prawidłowy stwierdził, że całe zamierzenie inwestycyjne tj. rozpoczęcie realizacja i formalne zakończenie zostało wykonane przez M. i M.P. w okresie w którym obowiązywały przepisy prawa budowlanego z 24 października 1974 r. W tej sytuacji w niniejszej sprawie nie doszło do samowolnie realizowanego budynku mieszkalnego. Dokonane ustalenia organu I instancji, że inwestorzy realizując budynek mieszkalny dokonali szeregu zmian tak w stosunku do zaprojektowanego zagospodarowanej działki jak i projektu według którego miał być realizowany budynek nie może zmienić powyższej oceny.
Skoro przedmiotowy budynek został zrealizowany i oddany do użytku na gruncie prawa budowlanego z 1974 r. zgodnie z obowiązującymi wówczas wymogami to zastosowane przez organ I instancji przepis art. 51 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1974 r. /Dz.U. Nr 156, z 2006 r., poz. 1118 z późn.zm./ jest nieprawidłowy. Organ II instancji trafnie wskazał, że kategoria prawna pojęcia odstępstwa "istotnego" od warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę zaistniała w prawie budowlanym w wyniku nowelizacji i dodanie art. 36a ustawą z dnia 22 sierpnia 1997 r. /Dz.U. Nr 111, poz. 726/. Dlatego ocena czy dokonany "istotnego" lub "nieistotnego" odstępstwa od warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę może odnosić się do zdarzeń, które zaistniały po 24 grudnia 1997 r. Skoro M. i M.P. zrealizowali inwestycję pod rządem prawa budowlanego z 1974 r. to nałożenie na nich obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku mieszkalnego jest błędne w związku z brakiem podstawy prawnej do nałożenia takiego obowiązku co organ II instancji w sposób prawidłowy stwierdził.
W sytuacji gdy roboty budowlane zostały zakończone w sposób o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane to zgodnie z art. 51 ust. 7 ustawy odpowiednio stosuje się art. 51 ust. 1.
Decyzja o zezwoleniu na budowę Naczelnika Miasta i Gminy w R. przewidywała usytuowanie budynku M. i M.P. w odległości 1 m od granicy działki o Nr ewid. 4028 z działką o Nr ewid. 4029 z zastrzeżeniem, że ściana budynku ma być pewna, a w ścianie usytuowanej w odległości 3,5 m od granicy działki dopuszczono możliwość wykonania okna po uzyskaniu zgody właścicieli sąsiedniej działki. Budynek został tak zrealizowany, że odległość jego ściany pełnej od granicy to 1,05 m, uskok w ścianie przedmiotowego budynku znajduje się naprzeciw ściany budynku mieszkalnego usytuowanego na działce 4029. Jest to odstępstwo od założeń projektu zagospodarowania działki gdzie uskok "nie zachodził" na sąsiedni budynek mieszkalny. Ściana budynku znajdującego się na działce Nr 4029 od strony przedmiotowego budynku jest ścianą pełną bez otworów okiennych i drzwiowych spełniająca kryteria ściany oddzielenia przeciwpożarowego.
Istniejące otwory okienne znajdujące się w przedmiotowym budynku od strony budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr 4029 osłoniętego ścianą pełną nie powodują zagrożenia przeciwpożarowego dla niego i dlatego nie zostały spełnione przesłanki art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...]r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego dla M. i M.P. była znana poprzednikom prawnym skarżącej. Znali oni warunki realizacji inwestycji gdyż otrzymali odpis tej decyzji. Znane im były odstępstwa od warunków także w zakresie usytuowania otworów okiennych w ścianie od strony ich działki o nr ewid. 4029 i fakt ten akceptowali godząc się jednocześnie na warunki zabudowy działki M. i M.P.
Sąd podzielił ustalenia organu II instancji, że obecny stan przedmiotowego budynku mieszkalnego nie powoduje ograniczeń w zabudowie działki Nr 4029 albowiem jest ona działką zabudowaną, a także nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Ustalenia dokonane przez organ II instancji daje podstawę do stwierdzenia, że nie ma konieczności zastosowania przepisów art. 50 i art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1974 r. Prawo budowlane dlatego zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. W tej sytuacji zarzuty podniesione w skardze należy uznać za polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozstrzygnięciem organu II instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.