Uzasadnienie
J. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Zawarł w niej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Następnie, ponowił je we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, precyzując, że ubiega się o ustanowienie adwokata. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe sam. Mieszka w domu o pow. 85,63 m.kw., którego stan prawny nie jest uregulowany. Jako swój majątek podał oprócz powyższego podał działkę o pow. 0,16 ha, w której ma udział oraz budynek gospodarczy, przy czym zaznaczył, że ich stan prawny również nie jest uregulowany. Wnioskodawca podniósł, że jest osobą bezrobotną i utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej w łącznej wysokości 417 zł miesięcznie. Wydatki skarżącego to: podatki – 50 zł, gaz – 55 zł, wywóz śmieci – 9 zł. Skarżący zwrócił uwagę na swój dług w kwocie 3000 zł z tytułu zakupu opału.
Zaznaczył też, że jak brakuje mu środków do życia, to je pożycza. Do wniosku strona dołączyła zaświadczenie Prezydenta Miasta [...], że jest osobą bezrobotną od 17 marca 2011 r., a od 25 marca 2012 r. nie posiada prawa do zasiłku z tym statusem związanego. Nadto, skarżący przedłożył zaświadczenie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wskazujące, że w okresie od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. pobrał on świadczenia w postaci zasiłku celowego na dożywianie (300 zł), zasiłku okresowego z powodu bezrobocia (951 zł) oraz zasiłku celowego na inne potrzeby (200 zł). Załączone faktury dotyczące zakupu lekarstw opiewają na następujące kwoty: 67,96 zł (z 14.06.2017 r.), 27,97 zł (z 20.09.2017 r.), 47,95 zł (z 20.11.2017 r.).
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
J. K. domaga się w niniejszej sprawie zainicjowanej jego skargą zwolnienia od kosztów sądowych, których aktualna wysokość tj. z tytułu wpisu od skargi wynosi 100 zł oraz ustanowienia pełnomocnika w osobie adwokata. Żądanie tego rodzaju mieści się w zakresie całkowitego prawa pomocy, na co wskazuje art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Takie najszersze wsparcie adresowane jest do osób, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i wykażą dostatecznie tę okoliczność. Tę ostatnią przesłankę wskazuje art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z kolei mniejsza pomoc tj. np. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata to częściowe prawo pomocy. Według art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., otrzymuje je osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyżej przedstawione regulacje prawne oraz okoliczności istotne z punktu widzenia rozpatrzenia wniosku uznano, że zasadnym jest udzielenie skarżącemu wsparcia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jest on bowiem osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a jego źródło utrzymania stanowią środki, które uzyskuje z pomocy społecznej, aktualnie w kwocie 417 zł. Strona jest zadłużona z tytułu zakupu opału na kwotę 3000 zł. Powyższe daje podstawę do zwolnienia J. K. od kosztów sądowych.
Za niezasadne uznano natomiast udzielenie skarżącemu szerszej pomocy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zwolnienie go od kosztów sądowych umożliwi merytoryczne rozpoznanie jego sprawy. Na obecnym jej etapie nie musi zaś brać udziału zawodowy pełnomocnik, bowiem nie wymagają tego żadne unormowania obowiązujące w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd orzekając ma zaś obowiązek uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy i wyciągnąć na ich podstawie konsekwencje określone w ustawie procesowej – P.p.s.a. bez wniosków i uwag stron w tym zakresie, na co wskazuje art. 134 § 1 P.p.s.a.
Podkreślenia wymaga także, iż J. K. zainicjował przed tut. Sądem wiele spraw i już na samym początku zwracał się w nich o udzielenie prawa pomocy w najszerszych granicach tj. zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Tymczasem, strona chcąca wielokrotnie realizować swoje prawa na drodze sądowej musi mieć świadomość tego, że postępowania te są odpłatne. Na gruncie P.p.s.a. reguluje te kwestię art. 199, który stanowi, że to strony postępowania ponoszą związane w nim koszty. Zatem, nawet gdy sytuacja strony jest trudna, to winna ona podjąć wszelkie możliwe starania zmierzające do zgromadzenia choćby części środków potrzebnych do pokrycia przedmiotowych kosztów.
Należy wskazać, że celem wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Przy czym należy pamiętać, że oznacza to de facto dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, który dysponuje tylko określoną pulą środków na powyższe.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.