Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W ustawowym terminie wymieniony, działając za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika, złożył skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dołączonym do środka zaskarżenia wniosku o prawo pomocy - złożonym na urzędowym formularzu (PPF) - skarżący zaznaczył, że ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że zatrudniony jest za najniższe wynagrodzenie, wynoszące netto 1286 zł. Na dochody rodziny, w skład której wchodzą jeszcze rodzice wnioskodawcy składają się także emerytura matki w wysokości 700 zł oraz emerytura ojca w kwocie 1600 zł. Cały dochód przeznaczany jest na bieżące potrzeby. Strona spłaca ponadto zadłużenie alimentacyjne (obecnie zaległość ta wynosi 2600 zł). Rodzice skarżącego są właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 1,5 ha. Wydatki na opał to 3000 zł rocznie, zaś na leczenie rodziców 450 zł.
Celem uzyskania dokładniejszych danych na temat sytuacji materialnej strony wezwano ją do złożenia dodatkowego oświadczenia tj. wskazania, czy średnie miesięczne wydatki wskazane przez nią w piśmie z dnia 20 czerwca 2015 r. (złożonym na potrzeby poprzedniego wniosku o prawo pomocy w niniejszej sprawie) zmieniły się czy też są nadal takie same. W związku z tym, że we wskazanym piśmie z 20 czerwca 2015 r. skarżący podał, że wydatki na utrzymanie należącego do niego samochodu to 100 zł, ale wskazał również, że rodzice także posiadają samochód, wezwano go do podania wydatków z tytułu utrzymania tego ostatniego (które we wskazanym piśmie nie zostały przedstawione). Zapytano także stronę, czy spłaca zaległości alimentacyjne, a jeśli tak, to w jakiej wysokości oraz czy należąca do rodziców nieruchomość rolna przynosi jakikolwiek dochód.
W odpowiedzi M. K. wskazał, że wydatki wynikające z pisma z dnia 20 czerwca 2015 r. pozostały na takim samym poziomie. Podał, że na telefon przeznacza miesięcznie 40 zł, zaś wydatek na samochód rodziców nie zmienił się i wynosi nadal 100 zł. Podkreślił, że z wynagrodzenia za luty 2016 r. potrącona mu została kwota 800 zł tytułem alimentów. Zaznaczył, że nieruchomość rodziców nie jest uprawiana i nie przynosi dochodów.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać wysokość wydatków przedstawionych przez stronę w piśmie z dnia 20 czerwca 2015 r. Są to: żywność – 1500 zł, woda – 68 zł, gaz – 41 zł, nieczystości – 53 zł, prąd – 327 zł, leki, środki czystości, odzież – 500 zł, utrzymanie samochodu – 100 zł. Doliczając do nich wydatki na opał – 250 z ł oraz telefon – 40 zł uzyskuje się kwotę ok. 2879 zł, która stanowi średnie miesięczne wydatki strony. Dochody rodziny to natomiast kwota 2790,22 zł (obliczona po potraceniu zaległości alimentacyjnych). Z porównania powyższych wielkości wynika niewielka nadwyżka wydatków nad dochodami, wynosząca ok. 88 zł. Poddaje ona w wątpliwość prawdziwość oświadczenia strony co do wysokości posiadanych dochodów. Poza tym, należy mieć na względzie, że strona występuje obecnie przez zawodowego pełnomocnika (adwokata), który sporządził jej imieniem skargę kasacyjną, a którego wynagrodzenie pokryła bądź będzie zobowiązana pokryć.
Powstaje zatem pytanie, z jakich środków powyższe nastąpi. Należy także podkreślić, że z pisma z 20 czerwca 2015 r. wynikało, że skarżący przeznacza co miesiąc na utrzymanie swojego samochodu kwotę 100 zł. Nie podał on wówczas wydatku na samochód rodziców, mimo że wskazał, że takowy również posiadają. W odpowiedzi uzyskanej na potrzeby niniejszego wniosku skarżący stwierdził, że koszt utrzymania samochodu rodziców nie zmienił się i wynosi nadal 100 zł. Nie jest zatem wiadome, jaka kwota przeznaczana jest na utrzymanie pojazdu należącego do skarżącego.
Należy także mieć na względzie, że rodzice wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 1,5 ha, jednak nie czynią z niej żadnego użytku, zysk z którego mógłby zostać przeznaczony na opłacenie kosztów w niniejszej sprawie.
Te wszystkie względy zdecydowały o odmowie przyznania stronie żądanego przez nią prawa pomocy. W aktualnym stanie sprawy jest ona zobowiązana do uiszczenia kwoty 200 zł (wpis od złożonej skargi kasacyjnej), która stanowi niewielki ułamek łącznych dochodów rodziny wnioskodawcy. Wymienieni mają zaspokojone wszystkie potrzeby i to nie tylko te podstawowe, jak w zakresie wyżywienia, leczenia oraz mieszkania, ale także korzystają z telefonu czy samochodu, kosztu utrzymania których trudno zaliczyć do niezbędnych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że prawo pomocy w częściowym zakresie przyznaje się osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy to wyjątkowa instytucja, bowiem przeznaczona dla osób ubogich, które w nie budzący wątpliwości sposób wykażą, że do grupy takiej należą. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, taką osobą nie jest M. K., który ma zaspokojone wszystkie niezbędne potrzeby życiowe, a jego sytuacja materialna nie została do końca wyjaśniona. Wszelkie zaś wątpliwości co do takowej nie mogą natomiast przemawiać na korzyść strony wnoszącej o wsparcie ze środków publicznych. Dlatego też odmówiono częściowego zwolnienia M. K. od kosztów sądowych. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.