Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 678/18
Uzasadnienie
J.G. (dalej: Skarżąca) w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, argumentując wniosek trudną sytuacją materialną. Podała, że nie stać jej na opłacenie adwokata, a sprawa jest dla niej trudna i skomplikowana. Emeryturę w wysokości 1510 zł skarżąca przeznacza na leki – 500 zł, wyżywienie – 500 zł, opłaty 300 zł, ubrania i środki czystości – 200 zł. Nie posiada oszczędności.. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, chociaż zaznacza, że utrzymuje się sama, ponosząc wszystkie opłaty. Na formularzu wskazała dochody syna (1800 zł), doliczając je do dochodów wspólnego gospodarstwa domowego. Jedynym majątkiem jest dom o pow. 50 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 0,40 ha. Skarżąca załączyła do wniosku faktury: za energię (386 zł), telefon (60 zł), wodę i ścieki (185,04 zł), potwierdzenie zapłaty za odpady (26,30 zł i 27,60 zł) i łączne zobowiązanie pieniężne (73,00 zł, 75,00 zł) oraz paragon za leki (28,06 zł), potwierdzenie wypłaty emerytury.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje:
Prawo pomocy może zostać udzielone stronie, na której ciąży obowiązek poniesienia kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem wysokości tych obciążeń i jej możliwości finansowych. Dlatego przepisy regulujące kwestię zwolnień –ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302)- zwanej dalej P.p.s.a. przewidują przyznanie prawa pomocy w zakresie jaki obejmował wniosek, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata – gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania- art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.,
Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny w odniesieniu do informacji zawartych we wniosku, referendarz postanowił przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia w ½ części od kosztów sądowych, uznając, że Skarżąca uprawdopodobniła spełnienie przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy w takim zakresie. Co do zasady przyznanie prawa pomocy jako instytucji o charakterze wyjątkowym nie może być nadużywane w sytuacji gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub dochody. Rzeczywista wysokość dochodów gospodarstwa domowego i wydatków tegoż gospodarstwa może wzbudzać wątpliwości. Skoro syn Skarżącej zamieszkuje z nią wspólnie, korzysta z urządzeń domowych, to powinien również partycypować w kosztach tego utrzymania, skoro posiada własne dochody. Wówczas Skarżąca mogłaby własne środki przeznaczyć na potrzeby prowadzenia niniejszej sprawy, jeżeli widzi taką konieczność.
Rzeczą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku i spełnienie ustawowych przesłanek w tym przedmiocie. Skarżąca powołała się na wydatki na leki w wysokości miesięcznej 500 zł, ale nie udokumentowała wydatków w takiej lub zbliżonej kwocie. Przedłożyła paragon na kwotę jedynie 28,06 zł, nie powołała się na jakiekolwiek istotne i niezbędne wydatki, po poniesieniu których pozostawałaby w niedostatku. Przesłanką do udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym pod postacią zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, jest wykazanie, że ich poniesienie jest niemożliwe. Skarżąca udokumentowała co prawda niektóre stałe wydatki związane z utrzymaniem domu, ale co już wskazano, powinna je dzielić wspólnie z synem. Wnosząc sprawę na drogę postępowania sądowego strona musi przewidywać konieczność pokrycia określonych kosztów z tym związanych, zaś poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania nawet przy pewnym uszczerbku utrzymania koniecznego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w pełnym żądanym zakresie.
W ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny na etapie rozpoznawania skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania).
Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto stronom działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego obecnym przy ogłoszeniu wyroku udziela wskazówek o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 140 § 1 P.p.s.a). Skarżąca może w razie zmiany sytuacji materialnej ponownie wnieść wniosek o przyznanie prawa pomocy, a wówczas w razie stwierdzenia, że ta uległa pogorszeniu, żądanie wniosku będzie mogło zostać uwzględnione.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.