Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 686/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...], wydanym zaś w dniu 6 maja 2008 r. postanowieniem odrzucił wniesioną przez nią od tego wyroku skargę kasacyjną z uwagi na niezachowanie wymogu jej sporządzenia przez osobę uprawnioną, tj. adwokata lub radcę prawnego.
Wymóg ten – mimo istniejącego w tym zakresie obowiązku - nie został także spełniony wobec wniesionego przez skarżącą od tego postanowienia zażalenia.
O ustanowienie adwokata i zwolnienie jej od kosztów sądowych skarżąca wniosła jednak w dołączonym do niego urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wskazując w jego uzasadnieniu, iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, mieszkającą samotnie, korzystającą z pomocy innych osób.
Z zawartego w tym wniosku oświadczenia oraz informacji zamieszczonych w zażaleniu wynika dodatkowo, że:
- - jedyne wartościowe składniki majątku J. M. to niewykończony dom, w którym do celów mieszkalnych wykorzystuje 50 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 0,08 ha,
- - jedyne źródło jej utrzymania stanowi pobierana przez nią renta w wysokości 1314 zł. (netto), z której po uwzględnieniu rat spłacanego kredytu, opłat związanych z utrzymaniem domu (ok. 280 zł.) i zakupu lekarstw (ok. 190 zł.) ma do dyspozycji ok. 500 zł. miesięcznie.
Do wniosku PPF zostały załączone kserokopie zaświadczeń o wysokości pobieranego przez skarżącą świadczenia rentowego oraz posiadanych zobowiązań finansowych, faktur (rachunków) potwierdzających należności za energię elektr., gaz, telefon, wodę i odprowadzenie ścieków, decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości.
Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
J. M. na podstawie postanowienia z dnia 24 września 2007 r. korzysta już w niniejszej sprawie z częściowego prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skoro zatem została już ona w całości zwolniona od obowiązku ich ponoszenia, ponowne składanie wniosku w tym zakresie jest zatem zbędne i skutkuje umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego.
W tej jednak sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata wymaga analizy pod względem spełniania przez nią przesłanki do przyznania całkowitego prawa pomocy, a więc wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Należy przy tym zaznaczyć, iż prawidłowe złożenie wniosku o prawo pomocy w terminie do wniesienia zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej wiąże się z koniecznością merytorycznego rozpoznania tego wniosku, mimo iż równocześnie z nim wpłynęło sporządzone osobiście przez skarżącą zażalenie (w tym zakresie obowiązuje tzw. przymus adwokacki); wyznaczony adwokat, o ile uzna za zasadne złożenie zażalenia może wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Mając zatem na uwadze treść złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach należy stwierdzić, iż spełnia ona tę przesłankę. Oświadczenie to koreluje z wcześniejszym, zawartym we wniosku na podstawie którego uzyskała ona zwolnienie od kosztów sądowych. Mimo że obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy wszystkich stron posiadających jakiekolwiek środki majątkowe lub dochody i skarżąca do takich osób należy, jej aktualną sytuację materialno – bytową należy uznać za szczególną i kwalifikującą ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc obejmującym oprócz zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienie zastępcy prawnego w osobie adwokata.
Pobieranej przez wnioskodawczynię renty wprawdzie nie można uznać za niskiej, jednak możliwość wygospodarowania określonych środków na pokrycie kosztów postępowania musi być każdorazowo powiązana z obciążającymi osobę wnioskującą wydatkami o charakterze koniecznym. W przypadku J. M. za takie oprócz wydatków związanych stricte z utrzymaniem jej i domu (zakup żywności, leków, opłaty), musi być uznana spłata zaciągniętych zobowiązań finansowych (u ich podstaw leżała choroba jej męża, przy czym zadłużenie pochodzi z okresu przypadającego przed wniesieniem skargi).
Sytuacja materialno – bytowa J. M. od czasu przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych, tj. 24 września 2007 r. nie zmieniła się. Co prawda wg przedstawionej kserokopii zaświadczenia bankowego spłata jednego z ciążących na niej kredytów zakończyła się w kwietniu 2008 r., jednak niewielki odstęp czasowy jaki upłynął od tego okresu do złożenia wniosku nie pozwala uznać, że skarżąca mogła w tym czasie poczynić stosowne oszczędności na ustanowienie pełnomocnika z wyboru.
W tej sytuacji uznano, że wysokość środków finansowych jaką faktycznie wnioskodawczyni posiada do swojej dyspozycji, nie umożliwia jej nawet częściowego partycypowania w kosztach postępowania. Ponieważ skuteczne wniesienie niektórych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymaga ich sporządzenia przez osobę uprawnioną (adwokata, radcę prawnego) a skarżąca nie jest w stanie wygospodarować na to środków we własnym zakresie, zasadnym jest uwzględnienie złożonego przez nią wniosku i ustanowienie dla niej adwokata. Związane jest to z zapewnieniem jej szeroko rozumianego prawa do sądu i możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących uprawnień, bez względu na złą sytuację ekonomiczną (możliwości płatnicze stanowią jedyny ustawowy wyznacznik przyznawania prawa pomocy).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.