Uzasadnienie
Decyzją z dnia [....]r., Nr [....], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał I.K. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby, w wysokości 132,88 zł miesięcznie w okresie 1.03.2005 r. – 30.04.2005 r.
W motywach tej decyzji podał, iż dochód 5-osobowej rodziny wnioskodawczyni wynosi łącznie 915,60 zł, na osobę w rodzinie przypada 183,12 zł, a kryterium dochodowe wynosi 1580 zł. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej uznał, że zaistniały przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), ze względu na długotrwałą chorobę i uzyskiwanie dochodów niższych od kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy. Wysokość zasiłku okresowego ustalona została na podstawie art. 147 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy jako 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny.
Od decyzji tej odwołała się I.K., kwestionując sposób wyliczenia dochodu rodziny, a w konsekwencji wysokość przyznanego zasiłku. Uważa, że od dochodów z gospodarstwa rolnego powinna zostać odliczona składka płacona do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS).
Po rozpatrzenia tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [....]r. Nr [....] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Za jej podstawę prawną przyjęło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że odwołująca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i trojgiem dzieci, w tym z niepełnosprawną córką. Na dochód jej rodziny składają się zasiłki rodzinne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 353 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego – 2,9 ha przeliczeniowych – w wysokości 562,60 zł, natomiast kryterium dochodowe obliczone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1580 zł. Odwołująca spełnia przesłanki do otrzymania zasiłki okresowego, ponieważ dochód jej rodziny jest niższy od kryterium dochodowego, a jej córka jest osobą niepełnosprawną. Zgodnie jednak z art. 147 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w okresie przejściowym, tj. w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny 20 % różnicy miedzy kryterium dochodowym a dochodem rodziny. W sytuacji uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego, stosownie do art. 8 ust. 9 cyt. ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. W przypadku rodziny odwołującej dochód ten wynosi 2,90 ha x 194 zł, w sumie 562,60 zł, co prawidłowo obliczył organ I instancji. Jeśli zaś chodzi o odliczenie składek płaconych na rzecz KRUS, wspominany przepis nie przewiduje takiej możliwości.
Decyzję tę zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie I.K., domagając się jej zmiany. Skarżąca podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, wskazując, że składka płacona do KRUS powinna zostać odliczona od dochodu. Według art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej od dochodu rodziny odlicza się składki na ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, a więc nie tylko w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, iż skarżąca jako rolnik płaci składkę kwartalnie, od dochodu powinna zostać odliczona 1/3 cześć składki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd ten sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga i argumentacja w niej podniesiona zasługują na uwzględnienie.
Przesłanki przyznania zasiłku okresowego, którego dotyczył wniosek skarżącej i zaskarżona decyzja, określa art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Świadczenie takie przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.
Uprawnione do jego utrzymania są: osoba samotnie gospodarująca, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego takiej osoby określonego ustawą oraz rodzina, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Wspominany przepis określa też minimalną i maksymalną wysokość zasiłku okresowego, obliczanego jako różnica między kryterium dochodowym a dochodem, odpowiednio osoby samotnie gospodarującej albo rodziny. Dla zasiłków w 2005 r. obowiązuje regulacja szczególna w zakresie minimalnej ich wysokości. Wysokość ta wynosi: w przypadku osoby samotnie gospodarującej 30 % różnicy między kryterium dochodowym a dochodem, w przypadku rodziny 20 % tej różnicy (art. 147 ust. 2).
Skarżąca kwestionuje wysokość przyznanego zasiłku okresowego, a jej zarzuty dotyczą wyłącznie sposobu obliczenia dochodu rodziny. Uważa, że odliczeniu od tego dochodu podlega kwota zapłaconej składki na ubezpieczenie społeczne rolników, a Sąd pogląd ten podziela.
Dla obliczenia dochodu rodziny zastosowanie znajduje art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że dochodem jest suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach,
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wpłacone przez rodzinę skarżącej składki na ubezpieczenie społeczne rolników stanowią podstawę do odliczenia ich od dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy. Obowiązek ich uiszczenia wynika bowiem z odrębnych przepisów – art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25, ze zm.). Ubezpieczenie to obejmuje ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenie emerytalno-rentowe i realizowane jest przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Przychody rodziny skarżącej organ ustalił sumując otrzymywane przez nią zasiłki rodzinne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym - w łącznej kwocie 353,00 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego - 2,90 ha przeliczeniowych, obliczony zgodnie z art. 8 ust. 9 cyt. ustawy w wysokości 562,60 zł (2,90 ha x 194 zł), co daje łączną kwotę 915,60 zł.
Aby prawidłowo obliczyć dochód rodziny K., należało zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy od sumy miesięcznych przychodów (915,60 zł) odliczyć kwotę miesięcznej składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Tak obliczony dochód stanowić powinien podstawę do wyliczenia kwoty zasiłku okresowego, który w przypadku rodziny ustala się do wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym tej rodziny a jej dochodem.
Nie jest trafna argumentacja organu, iż brak możliwości odliczenia składek płaconych przez rolnika do KRUS wynika z art. 8 ust. 9 ustawy, który określa sposób ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, nie przewidując żadnych odliczeń. Analizując przepisy art. 8 ustawy o pomocy społecznej, poczynając od ust. 3 do ust. 13 zauważyć wypadnie, że wszystkie one dotyczą sposobu ustalenia dochodu, jednakże przepis ust. 3 ma charakter ogólny i odnosi się do wszystkich przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Innymi słowy poszczególne składniki dochodów rodziny oblicza się według wskazań zawartych w poszczególnych ustępach art. 8 cyt. ustawy, a następnie po myśli ust. 3 składniki te sumuje się, pomniejszając o wymienione w tym przepisie obciążenia, takie jak podatek dochodowy, składki na ubezpieczenia, alimenty.
Nie odliczenie zapłaconej składki na ubezpieczenie społeczne rolników spowodowało niezgodne z przepisem art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy powiększenie dochodu rodziny skarżącej, a w konsekwencji zmniejszenie wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym rodziny a jej dochodem, co miało bezpośredni wpływ na wysokość przyznanego zasiłku okresowego. Taki sposób obliczenia przez organ dochodu rodziny skarżącej narusza wyraźny w swej dyspozycji przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a naruszenie to jako mające wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zauważyć również wypada, że stosując art. 147 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i działając w ramach uznania administracyjnego w zakresie wysokości zasiłku okresowego, organ nie wykazał z jakich przyczyn przyznał ten zasiłek w minimalnej wysokości, co Sąd również uznał za wadę zaskarżonej decyzji. Wskazanie jakimi przesłankami kierował się organ przy podejmowaniu decyzji, stanowiące element właściwego jej uzasadnienia, ma bowiem szczególne znaczenie, gdy decyzja ma choćby po części charakter uznaniowy, ponieważ tylko wówczas możliwa jest ocena czy nie nosi ona cech dowolności.
W postępowaniu ponownym organ raz jeszcze rozpatrzy odwołanie I.K. i wyda odpowiadającą prawu decyzję, mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.
Z przytoczonych wyżej względów Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.