Uzasadnienie
SA/Rz 697/04
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia... czerwca 2004r. o nr...P.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. po rozpatrzeniu zażalenia... na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia... maja 2004r. nr... o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 2.500,00 zł + koszty egzekucyjne w wysokości 68 zł. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Jako jego podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071) oraz art. 119 § 2 i art. 121 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. nr 110 z 2002r., poz.968, z późń. zm.)
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że decyzją z dnia 26 lutego 2001r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał... rozbiórkę samowolnie wybudowanego zadaszenia-wiaty o wym. 10,60 x 5,00 m na działce nr ew. 90 położonej w W.R..
Decyzją z dnia... P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R.utrzymał wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie w mocy.
Skargę... na tę decyzję Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie O.Z. w Rzeszowie oddalił wyrokiem z dnia 20 listopada 2003r. sygn. akt SA/Rz 1009/01.
Zobowiązani nie wykonali nałożonego na nich obowiązku, wobec czego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. przystąpił do jego wyegzekwowania.
W dniu 12 maja 2004r., po wcześniejszym doręczeniu upomnienia, organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy wraz z klauzulą o skierowaniu go do egzekucji.
W dalszej kolejności nałożył na zobowiązanych grzywnę w wysokości 2500 zł w celu przymuszenia ich do wykonania obowiązku.
Na postanowienie to zażalenie złożył... zarzucając, że wydane przez organ egzekucyjny postanowienie jest dla niego krzywdzące, jako że z uwagi na trudną sytuację materialną nie jest w stanie zapłacić grzywny. Jest w złym stanie zdrowia i swoje skromne dochody przeznacza na leczenie.
Organ II instancji nie uwzględnił zażalenia i utrzymał mocy zaskarżone nim postanowienie – postanowieniem opisanym na wstępie.
W motywach swego rozstrzygnięcia podniósł, że prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postępowanie jest prawidłowe.
Sprawa jest przewlekła w czasie i pomimo trudnej sytuacji materialnej zobowiązanego brak jest podstaw do weryfikacji postanowienia.
Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie egzekucyjne, bowiem, upomnieniem z dnia 22 grudnia 2003r. przypomniał zobowiązanym o ciążącym na nich obowiązku. Zobowiązani w ciągu 7 dni od dnia doręczenia upomnienia nie przystąpili do jego wykonania wobec czego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do egzekucji. Organ ten uznał, że grzywna jest tym środkiem, który skutkował będzie zaspokojeniem obowiązku. Zgodnie z art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny może nałożyć na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia, przy czym grzywna jest jednorazowa, a jej wysokość nie może przekroczyć 5000zł. Określenie jej wysokości do wskazanej w ustawie kwoty zależy od uznania organu egzekucyjnego. W rozpatrywanym przypadku organ I instancji uznał że grzywna w wysokości 2500 zł powinna odnieść zamierzony skutek, czyli przymusić zobowiązanych do wykonania ciążącego na nich obowiązku.
Skargę na to postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie złożył... domagając się " anulowania grzywny".
W jej motywach zarzucił, że grzywna jest b. wysoka i przewyższa nakłady finansowe poczynione na pokrycie dachu wiaty zniszczonego w czasie gradobicia.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej wykonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1). Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w sprawie niniejszej zaskarżalne postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym - uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu.
Poddawszy zaskarżone postanowienie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że zarówno ono, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji dotknięte są naruszeniem przepisów postępowania dającym podstawę do wznowienia postępowania egzekucyjnego (art. 145§1 pkt 5 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.e.)
Na rozprawie sądowej bowiem, pełnomocnik skarżącego podniósł nieznaną organowi okoliczność, iż skarżący wraz z żoną... już po wydaniu decyzji ostatecznej nakazującej mu rozbiórkę samowolnie wybudowanego zadaszenia – wiaty na działce nr 90 w W.R. darował gospodarstwo rolne, działkę tę między innymi obejmującą, swoim synom.... Na dowód przeniesienia własności przedłożył kserokopię aktu notarialnego umowy darowizny z dnia 10 maja 2002r. sporządzonego w Kancelarii Notarialnej H. C. w T. Nr repertorium A. 2274/2002
Oznacza to, że złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji i nadanie mu klauzuli wykonalności (co miało miejsce kolejno w dniu 23 grudnia 2003r. i 12 maja 2004r.) a nawet wystosowanie upomnienia w dniu z dnia 22 grudnia 2003r. nastąpiło już po przeniesieniu własności a w konsekwencji, że zaskarżone postanowienie i postanowienie pierwszoinstancyjne nie odpowiadają ustawie o p.e. Skarżący i jego żona w następstwie przeniesienia własności nieruchomości już w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie byli zobowiązani do wykonania obowiązku wynikającego ze wspomnianej wyżej decyzji prawomocnej, jako że obowiązek ten przeszedł na ich następców prawnych. Gdy bowiem, wskutek czynności cywilnoprawnych dochodzi do przekształcenia zobowiązanego w nowy podmiot prawa albo do zmiany właściciela rzeczy, z którą jest związany egzekwowany obowiązek, przechodzi on na nowego właściciela rzeczy. Tego rodzaju przekształcenie zobowiązanego zachodzi w przypadku zbycia obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydano nakaz rozbiórki.
Zgodnie bowiem z art. 30 §4 kpa mającego zastosowanie z mocy art. 18 ustawy o p.e., w sprawach dotyczących praw zbywalnych i dziedzicznych, w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Oznacza to, że przeniesienie praw zbywalnych powoduje, iż nabywca wstępuje w miejsce poprzedniej strony z mocy prawa. Nakaz rozbiórki jest obowiązkiem o charakterze nieosobistym, jako że wynika z faktu władztwa nad rzeczą. Dokonanie czynności cywilnoprawnej oznacza, że nie poprzedni właściciel ale nowy będzie zobowiązany do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z własnością a nieruchomości.
Zgodnie z art. 28a ustawy o p.e. w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych czynności egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Przepis ów reguluje konsekwencje przejścia obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego. Jeśli natomiast, tak jak w sprawie, jeszcze przed wszczęciem egzekucji obowiązek przeszedł na następców prawnych zobowiązanych, czyli nabywców nieruchomości, na której położony jest obiekt objęty nakazem rozbiórki, to wobec tychże nabywców należało wszcząć postępowanie egzekucyjne - po uprzednim wystawieniu nowego tytułu wykonawczego i umorzeniu postępowania wszczętego przeciwko skarżącemu i jego żonie (patrz; P.Przybysz Egzekucja administracyjna - Dom Wydawniczy ABC 1999 str. 94, wyrok NSA z dnia 21.03 2001 IV S.A. 232/99 - System orzecznictwa komputerowego "Lex" Nr 78951, wyrok WSA z dnia 24.12. 2005, II SA/Wr 39/03, ONSA/WSA 2005/6/138).
Wszczęcie zatem czynności egzekucyjnych wobec zbywcy nieruchomości, czyli skarżącego i jego żony, nastąpiło z naruszeniem art. 30 ust. 4 kpa w zw. z art. 18 ustawy o p.z.e. Okoliczności, które o tymże naruszeniu przesądziły nie były organowi znane, stąd Sąd uznał, iż postanowienia obu instancji dotknięte są wadami, które dającymi podstawę do wznowienie postępowania a to w świetle art. 145 §1 pkt 1 lit. b. P.p.s.a. obliguje go do uwzględnienia skargi.
W postępowaniu ponownym, w przypadku niewątpliwego potwierdzenia przeniesienia własności nieruchomości i daty jej przeniesienia organ winien umorzyć postępowanie egzekucyjne p-ko skarżącemu i... wdrożyć postępowanie egzekucyjne p-ko nowym właścicielom obiektu objętego nakazem rozbiórki
Mając na względzie powyższe, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit b. uchylił zaskarżone postanowienie, a przy zastosowaniu art. 135 tej ustawy także poprzedzające je postanowienie I instancji.
Na podstawie art. 152 P.p.ps.a. Sąd orzekł, iż postanowienie zaskarżone nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200 tej ustawy.
Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu zaskarżonego o nieobciążanie go kosztami postępowania sądowego.
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania przewidziane w art. 207 §2 P.p.s.a dotyczy wyłącznie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z kolei, art. 206 dopuszczający miarkowanie przy zasądzaniu zwrotu kosztów ma wprawdzie zastosowanie także w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jednak dotyczy tylko sytuacji częściowego uwzględnienia skargi, co w sprawie miejsca nie miało.
Art. 208 P.p.s.a. mający również zastosowanie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dozwala natomiast sądowi na włożenie na stronę obowiązku zwrotu kosztów w całości lub w części niezależnie od wyniku sprawy, jeśli zostały wywołane jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem.
Przepis ów wprowadza zasadę zawinienia, jednak po pierwsze jego zastosowanie dotyczy zachowania strony w trakcie postępowania sądowego a nie poprzedzającego go postępowania administracyjnego (patrz; post. NSA W-wa z dnia 28.02.2005 ONSA/WSA 2005/6/122), po drugie w postępowaniu sądowym pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż informacji o przeniesieniu własności gospodarstwa skarżący nie złożył z uwagi na nieświadomość, co do skutków takiego przeniesienia, co zdaniem Sądu (przy uwzględnieniu stanu zdrowia skarżącego podnoszonego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym) wyklucza po jego stronie oczywistość niewłaściwości takiego postępowania i niesumienność w działaniu.