Uzasadnienie
J. K. po doręczeniu uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) z dnia 11 marca 2009 r. sygn. II SA/Rz 70/09, złożył do Sądu wniosek o ustanowienie adwokata. Na mocy wymienionego wyroku WSA oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] listopada 2008 r. o nr [...]. Zaskarżoną decyzją SKO odmówiło przyznania J. K. prawa do dodatku mieszkaniowego.
Wniosek o prawo pomocy strona skarżąca uzasadniła bardzo trudną sytuacją majątkową i osobistą. J. K. żyje samotnie w mieszkaniu o powierzchni 78,64, m². Najbliższa rodzina nie utrzymuje z nim kontaktu. Podstawą utrzymania skarżącego jest renta w miesięcznej wysokości 610 zł, netto. W uzasadnieniu procesowego żądania strona szczegółowo opisała stan swego zdrowia. Choroby, na które cierpi J. K. uniemożliwiają mu podjęcie jakichkolwiek czynności zarobkowych. Otrzymywany z tytułu renty dochód wystarcza skarżącemu jedynie na zaspokojenie potrzeb o znaczeniu podstawowym.
Stwierdzono co, następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż skarżący J. K. nie jest zobowiązany do uiszczenia opłat sądowych (wpisu sądowego i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych wynika dla strony skarżącej z treści art. 239 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Na mocy art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. ustawodawca zwolnił z obowiązku ponoszenia opłat i wydatków sądowych skarżących w sprawach pomocy społecznej. Do tych spraw orzecznictwo sądowe zwykło zaliczać sprawy skarg na rozstrzygnięcia administracyjne z zakresu dodatków mieszkaniowych. Z tej przyczyny finansowy udział J. K. w rozpoznaniu niniejszej sprawy można rozpatrywać jedynie w obrębie kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Wypada dodać, że ustanowienie przez stronę adwokata lub radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest w zasadzie konieczne.
Sąd administracyjny przy rozpoznawaniu skargi nie ogranicza pola swej kontroli do zarzutów podanych w treści skargi. Sąd, o którym mowa, obowiązany jest z urzędu, czyli bez inicjatywy strony uwzględnić prawne niedoskonałości zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Element instytucji przymusu adwokackiego występuje w procedurze sądowoadministracyjnej jedynie na etapie postępowania odwoławczego, a dokładnie sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia kończącego postępowanie oraz zażalenia od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej (zob. art. 175 i art. 193 § 3 p.p.s.a.).
Treść wniosku J. K. o prawo pomocy zobowiązuje wyznaczonego referendarza sądowego do zbadania czy strona skarżąca wykazuje w wymaganym przez prawo stopniu przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie można pominąć, iż kontynuowanie postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, jest w obecnych realiach procesowych uzależnione od pozytywnego rozpatrzenia zgłoszonego w ten sposób żądania strony skarżącej.
J. K. spełnił wymogi dotyczące ustanowienia adwokata z urzędu. Jego oświadczenie zawarte we wniosku PPF w pełni odpowiada przesłankom z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sytuacja majątkowa i rodzinna strony został przedstawiona w sposób pełny i niebudzący wątpliwości. Umożliwiło to rozpoznanie wniosku bez przeprowadzania postępowania uzupełniającego przy zastosowaniu instytucji wezwania z art. 255 p.p.s.a.
Szczegółowa treść uzasadnienia wniosku strony nie pozwala wątpić, iż kwota otrzymywanych dochodów jest zbyt niska, aby można było z niej uiścić wynagrodzenie adwokackie. Przedstawiony przez skarżącego dochód oraz pozostałe składniki majątkowe dają silne podstawy do twierdzenia, że strona nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na uiszczenie wydatków wykraczających poza poziom koniecznego utrzymania. Poczynienie ewentualnych oszczędności z kwoty 610,63 zł netto, niewątpliwie odbiłoby się negatywnie na utrzymaniu koniecznym w tym zwłaszcza kosztach leczenia wnioskodawcy. Ten wniosek potwierdza treść uzasadnienia wyroku WSA w części opisującej warunki życia J. K. (np. strona nr 3 wyroku WSA z 11 marca 2009 r. sygn. II SA/Rz 70/09). Trudno podważać twierdzenie wnioskodawcy o zerwaniu stosunków z najbliższą rodziną.
Wobec tego, pomoc finansowa rodziny nie może być argumentem sprzeciwiającym się przyznaniu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Na negatywną ocenę sytuacji majątkowej J. K. nie wpływa ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych.
W celu uchronienia J. K. od niebezpieczeństwa doznania uszczerbku na poziomie utrzymania koniecznego, i jednocześnie zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony prawnej, należy przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie fachowego pełnomocnika. Takie rozstrzygnięcia wniosku strony skarżącej odpowiada treści wspomnianego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Warto też dodać, że powołany przepis nie wymaga od podmiotu ubiegającego się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu udowadniania, że sprawa, w której występuje jest szczególnie zawiła lub trudna pod względem normatywnym. Jedynym kryterium ustanowienia pełnomocnika z urzędu dla osoby fizycznej jest kryterium majątkowe oraz rodzinne, którym posługują się jednostki redakcyjne art. 246 § 1 p.p.s.a.
Z wyżej powołanych względów orzeczono o ustanowieniu na rzecz J. K. pełnomocnika z urzędu w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.