Uzasadnienie
II SA/RZ 716/04
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2004 roku znak: [...] nakładające na E. i S. J. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3.000 zł, z powodu uchylania się od wykonania rozbiórki samowolnie dobudowanego zadaszenia do budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. 115 obr. [...] przy ul. K. w R. Organ I instancji nałożył grzywnę w wysokości 3.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym i zobowiązał do wniesienia opłaty za czynności egzekucyjne w wysokości 68 zł. Organ wezwał zobowiązanych do wpłacenia grzywny i opłaty za czynności egzekucyjne w terminie 7 dni od doręczenie postanowienia na konto bankowe organu, a nadto zobowiązał do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał przepis art. 64a § 1, art. 64d, art. 119, art. 121 § 4 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tj. Dz. U. z 2002 nr 110, poz. 968 ze zm./.
W zażaleniu na postanowienie E. i S. J. powołali się na przepis art. 33 pkt. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zarzucili, że w trakcie wizji lokalnej inspektor powiatowy został poinformowany o tym, że rozbiórka zostanie dokończona po udostępnieniu przez współwłaściciela budynku wejścia na strych.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu opisanym na wstępie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ uznał, że podniesiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał też, że Naczelny Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2003 roku oddalił skargę E. i S. J na decyzję o rozbiórce zadaszenia.
W skardze do Sądu S. J. zarzucił, że nie uchylał się od rozbiórki zadaszenia, czego dowodem jest jej rozpoczęcie. Całkowite zdemontowanie daszku spowoduje brak dojścia na strych, na którym są materiały łatwopalne. Współwłaściciel budynku nie reaguje na wezwanie go do udostępnienia wejścia. Skarżący zarzucił, że nałożona grzywna jest dla niego krzywdząca, a ponieważ utrzymuje się z renty wysokości 611 zł, wysokość grzywny przekracza jego możliwości finansowe. Dodał, że daszek został zdemontowany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał,że ponieważ obowiązek został ostatecznie wykonany, zobowiązani mogą wystąpić do organu o umorzenie grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość pomiędzy organami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji państwowej /§ 1/.
Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/.
Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /§ 1/.
W rozpoznawanej sprawie kontroli takiej poddane zostało postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji nakładające grzywnę w celu przymuszenia z powodu uchylania się przez E. i S. J. od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Przepis art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. nr 24, poz. 151 ze zm./ - zwanej dalej ustawą, określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków, o których mowa w art. 2, a także sposób zabezpieczenia tych obowiązków. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3, egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Stosownie do przepisu art. 5 ustawy, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji /art. 5 § 1 pkt 1/. Przepis art. 6 § 1 ustawy stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
W rozpatrywanej sprawie – decyzją z dnia [...] maja 2002 roku [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał E. i S. J. rozbiórkę samowolnie wykonanego zadaszenia, dobudowanego do istniejącego budynku na działce nr ew. 115 położonej w R. przy ul. K. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez organ odwoławczy, a skarga na tę decyzję została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2003 roku sygn. akt. SA/Rz 1953/02.
Ponieważ, mimo ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę zadaszenia, E. i S. J. nie wykonali nałożonego obowiązku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako organ uprawniony do żądania wykonania obowiązku, podjął działania zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Stosownie do przepisu art. 15 ustawy egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba, że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od daty doręczenia tego upomnienia. Stosując się do tego przepisu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie doręczono zobowiązanym w dniu 10 lutego 2004 roku, a reakcją na nie było pismo zobowiązanej E. J. z dnia 16 lutego 2004 roku, w którym oświadcza, że rozbiórka dobudowanego zadaszenia została zlecona firmie budowlanej, która dokona rozbiórki, gdy pozwoli na to temperatura otoczenia.
W dniu 20 kwietnia 2004 roku organ powiadomił zobowiązanych, że 10 maja 2004 roku przeprowadzi wizję lokalną celem sprawdzenia, czy został wykonany nakaz wynikający z ostatecznej decyzji o rozbiórce zadaszenia. Z protokołu sporządzonego w dniu 10 maja 2004 roku podczas wizji lokalnej wynika, że zadaszenie nie zostało rozebrane. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego skierował do egzekucji tytuły wykonawcze stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wprawdzie przepis art. 27c ustawy stanowi, że przy egzekucji prowadzonej z majątku wspólnego małżonków wystawia się jeden tytuł wykonawczy, jednak w ocenie Sądu dopuszczalne było wystawienie tytułów wykonawczych dla każdego z małżonków oddzielnie.
Treść tytułu wykonawczego określa przepis art. 27 ustawy. Tytuły wykonawcze nr [...] z dnia [...] maja 2004 roku spełniają warunki wymienione przez ten przepis.
Tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanym wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w wysokości 3.000 zł. W podstawie prawnej postanowienia organ wskazał przepisy art. 64a i 64d określające wysokość opłat za czynności egzekucyjne, a nadto przepisy art. 119,121 § 4 i art. 122 ustawy.
Zgodnie z przepisem art. 119, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Art. 121 § 4 stanowi, że grzywna jest jednorazowa, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z prawa budowlanego. Stosownie zaś do przepisu art. 122 ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego i postanowienie o nałożeniu grzywny. Organ egzekucyjny zastosował się do wymienionych przepisów i zgodnie z § 2 art. 122 wezwał zobowiązanych do uiszczenia nałożonej grzywny zakreślając 7 dniowy termin do wykonania tej czynności /pkt 1/, a także wezwał ich do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia /zgodnie z pkt 2 tego przepisu/. Nadto postanowienie o nałożeniu grzywny zawiera pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia, po myśli przepisu art. 122 § 3.
W zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny, jako zarzut zobowiązani podnieśli niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, zarzucając, że rozbiórka zadaszenia jest niemożliwa ze względu na brak dostępu na strych budynku. Organ odwoławczy uznał, że zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, a Sąd zauważa, że zobowiązani wskazywali na różne okoliczności uniemożliwiające im wykonanie obowiązku. I tak – w odpowiedzi na upomnienie z dnia 10 lutego 2004 roku E. J., jako przyczynę zwłoki w wykonaniu nakazu podała temperaturę otoczenia, natomiast podczas oględzin w dniu 10 maja 2004 roku S. J. oświadczył, że demontaż zadaszenia jest niemożliwy z powodu braku wejścia na strych budynku.
Należy podkreślić też, że od daty doręczenia upomnienia /10 luty 2004/ do daty wizji lokalnej /10 maj 2004/ upłynęły 3 miesiące. Jeżeli w lutym przeszkodą do wykonania obowiązku mogła być niska temperatura otoczenia, to okres pomiędzy upomnieniem a wizją lokalną był wystarczający na dokonanie rozbiórki zadaszenia, a pora roku nie mogła być przeszkodą. Trzeba dodać, że organ powiadomił strony o planowanej wizji lokalnej z 20 dniowym wyprzedzeniem, strony nie były więc zaskoczone wizytą organu nadzoru budowlanego. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej nie wynika też, by demontaż zadaszenia będącego przedmiotem sprawy mógł nastręczać problemy techniczne. Nadto, kwestia nielegalności zadaszenia została prawomocnie przesądzona w postępowaniu zakończonym nakazem rozbiórki, w którym skarżący mieli możliwość przedstawienia swojego stanowiska.
W postępowaniu egzekucyjnym zadaniem organu jest takie prowadzenie postępowania i stosowania środków przymusu, by służyły doprowadzeniu do wykonania obowiązków.
Okoliczność podniesiona na rozprawie przez skarżącego, że obecnie zadaszenie zostało zdemontowane nie ma w sprawie znaczenia, Sąd bowiem ocenia zaskarżony akt administracyjny w dacie jego wydania. Z akt sprawy wynika, że w czasie wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji zadaszenie istniało. Jeżeli obecnie uległo rozbiórce, skarżący ma możliwość zwrócenia się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzenie grzywny, o czym był poinformowany w odpowiedzi organu odwoławczego na skargę.
Reasumując - dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że postępowanie egzekucyjne w przedmiocie wymierzenia grzywny w celu przymuszenia toczyło się zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Dlatego, stosownie do przepisu art. 151 P.p.s.a Sąd skargę oddalił.