Uzasadnienie
Decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania W. M. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2008r.
w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego, utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a.
Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, iż decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2006r. Burmistrz przyznał W. M. zasiłek rodzinny na dzieci N., U. i M. M. w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. oraz dodatki do niego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł, jak też w przypadku syna M. dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 80 zł miesięcznie i z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 80 zł miesięcznie.
Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2008r. w związku z treścią art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania W. M. decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. uchyliło kwestionowaną decyzję, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji - z powodu nieustalenia przez ten organ faktycznej daty nabycia przez małżonka wnioskodawczyni prawa do świadczeń rodzinnych w Anglii oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Burmistrz wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2008r. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2006r.
Odwołanie od powyższego aktu złożyła W. M. wnosząc o jego zmianę i ustalenie, iż jest uprawniona do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego do dnia 31 sierpnia 2007r. z uwagi na fakt, iż jej mąż otrzymał zasiłek rodzinny w Anglii dopiero od dnia 1 września 2007r.
Utrzymując w mocy powyższy akt, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zacytowało art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W świetle natomiast ust. 5 powołanego artykułu w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Istotnym w sprawie jest także art. 23 a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Organ II instancji podniósł, że z pisma Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej z dnia 23 czerwca 2008r. ([...]) wynika, że mąż wnioskodawczyni – A. M. był uprawniony do świadczeń rodzinnych w innym państwie tj. w Anglii od dnia 15 sierpnia 2006r. Ustalenie powyższe uzasadniało zatem, zdaniem organu odwoławczego, uchylenie przez organ pierwszoinstancyjny swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się W. M. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wnosząc o jej uchylenie, jak też wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 2008r.
W uzasadnieniu podniosła następujące naruszenia:
- - art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 81 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy,
- - art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie jej możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym,
- - art. 89 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, w sytuacji gdy istniały kwestie wymagające wyjaśnienia podczas takiego posiedzenia,
- - art. 163 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
- - art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zaniechanie przekazania przez organ I instancji dokumentacji sprawy Marszałkowi Województwa z chwilą powzięcia wiadomości o pobycie i legalnej pracy jej męża poza granicami RP tj. z dniem 8 stycznia 2007r., co przyznał organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] marca 2008r. o przekazaniu sprawy ([...]) według właściwości,
- - art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w sytuacji, gdy nie wskazuje ono daty, od której ustały przyznane świadczenia, do czego zobowiązuje dyspozycja pierwszego z powołanych artykułów.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutów skarżącej podniósł, że moment zaistnienia uprawnienia do świadczeń rodzinnych na terenie innego państwa jest wyznaczany przez samorząd województwa w oparciu o odpowiednie przepisy rozporządzeń wspólnotowych i takie też rozwiązanie prawne zastosowane zostało w niniejszej sprawie.
Zdaniem organu, nie naruszono względem skarżącej art. 10 k.p.a., bowiem była ona na bieżąco informowana w postępowaniu o podejmowanych w nim czynnościach, prawie wglądu w akta, zgłaszania nowych dowodów oraz zawiadomiono ją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.
Prawidłowo, w ocenie SKO, zastosowany został w sprawie również art. 163 k.p.a., bowiem odsyła on do przepisów szczególnych, którym w przedmiotowym przypadku jest art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będący podstawą rozstrzygnięcia.
Kolegium zwróciło także uwagę, iż w niniejszej sprawie zastosowano regulację art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym samym nie mógł zostać naruszony ust. 1 tego artykułu.
Organ podniósł, iż wprawdzie decyzja Burmistrza nie wskazuje daty, od której uchylona zostaje decyzja przyznająca świadczenie rodzinne, to jednak w świetle jej uzasadnienia nie może budzić wątpliwości, iż jest nią dzień 15 sierpnia 2006r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z 2002 r/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r. / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Warunki nabywania uprawnień do świadczeń rodzinnych ustala ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 139 poz. 992 z 2006 roku ze zm./ zwana dalej ustawą. Zgodnie z przepisem art. 2 w/w ustawy, świadczeniami rodzinnymi są 1. Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, 2. świadczenia opiekuńcze, którymi są zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, 3.zapomoga wypłacana przez gminy oraz 4. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka.
Pieniężne świadczenia związane z opieką nad dzieckiem i innymi członkami rodziny są realizowane w ramach systemów ubezpieczeń społecznych oraz świadczeń pozaubezpieczeniowych, do których należą zasiłki rodzinne wraz z dodatkami.
Przepisy regulujące kwestie zasiłku rodzinnego zawarte zostały w art. od 4 do 15, Rozdziału drugiego, ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 228 poz.2255 z 2003 roku/ zwanej dalej ustawą.
Celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka / art. 4 ustawy/. Przepis art. 5 ust.1 wprowadza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego,określając je na kwotę 504 zł w przeliczeniu na osobę. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, kwota ta wynosi 583 zł / ust. 2/.
W rozpatrywanej sprawie, Burmistrz, na wniosek W. M. przyznał decyzją z [...] sierpnia 2006 roku zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Uchylenie tego orzeczenia, w związku z ustaleniem, że mąż skarżącej podjął pracę zarobkową w Anglii, nastąpiło decyzją [...] z dnia [...] lipca 2008 roku na podstawie przepisu art. 23a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przybywa poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa / ust. 1/. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego / ust.2 /. W przypadku, gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego / ust.5/.
Przepisami mającymi tu zastosowanie są uregulowania zawarte w Rozporządzeniu Rady / EWG/ nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U.UE L z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.). Wskazany akt, w art. 13 stanowi, że osoby, do których stosuje się rozporządzenie podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego, co stanowi zasadę koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Akta sprawy wskazują, że organ I instancji, stosując się do wymienionych przepisów, zwrócił się do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, z którego w dniu 23 czerwca 2008 r. uzyskał pisemną odpowiedż, że mąż skarżącej pracuje legalnie w kraju Unii Europejskiej / Anglia/ od dnia 15 sierpnia 2006 roku.
Skarga kwestionuje tę datę i zarzuca, że dopiero w dniu 3 marca 2008 roku do organu I instancji wpłynęła informacja, że mąż skarżącej ubiega się o przyznanie świadczeń w Anglii.
Sąd nie podziela słuszności tego zarzutu. Wymienione wyżej pismo, jako datę podjęcia przez męża skarżącej zatrudnienia za granicą podaje 15 sierpnia 2006 r., zgodnie z zaświadczeniem z pracy. Pismo Królewskiego Urzędu Podatkowego i Celnego / k.25 akt administracyjnych/, którego uwierzytelnione tłumaczenie skarżąca przedłożyła na rozprawie, skierowane w dniu 31 grudnia 2007 roku do męża skarżącej informuje, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych wpłynął do tego urzędu w dniu 3 września 2007. Poinformowano także, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na wypłacenie świadczeń na okres dłuższy, niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku, dlatego świadczenie przyznano od dnia 4 czerwca 2007.
Jak wskazano wyżej, przepis art. 23a ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje uchylenie przez właściwy organ decyzji przyznającej świadczenie od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym przebywa. Skoro więc mąż skarżącej podlega ustawodawstwu brytyjskiemu od dnia 15 sierpnia 2006 roku, od tej daty nie mają w stosunku do niego zastosowania przepisy prawa polskiego / ustawy o świadczeniach rodzinnych/. Natomiast przyznanie świadczeń uzależnione jest od daty złożenia wniosku. Skoro mąż skarżącej złożył wniosek w dniu 3 września 2007, to otrzymał świadczenia od dnia 4 czerwca 2007 / trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku/.
Sąd nie podziela także zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.Zgromadzone dokumenty, w szczególności dotyczące zatrudnienia męża skarżącej za granicą przesądziły o konieczności zastosowania w sprawie przepisów wspólnotowych. Skarżąca informowana była o przebiegu postępowania, a k.21 akt administracyjnych stanowi oświadczenie skarżącej o zapoznaniu się z dokumentacją i uzyskaniu informacji o sytuacji prawnej sprawy.
Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organ przepisu art. 163 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13, o ile przewidują to przepisy szczególne. Sąd zwraca uwagę, że art. 23a ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi taki przepis szczególny obligujący organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia, jeżeli spełnione są przesłanki przez ten przepis wymienione.
Wskazując na powyższe, Sąd nie podzielił zarzutów skargi i ją oddalił na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.