Uzasadnienie
M. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. W toku postępowania złożył wniosek o ustanowienie "pomocnika prawnego", który podtrzymał następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata.
Wskazał, że prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu należącym do jego ojca. Obecnie jednak miejscem jego zamieszkania jest Dom Pomocy Społecznej [...]. Jedyne źródło dochodu stanowi renta socjalna w wysokości 698,17 zł, z czego 70 % pobierane jest przez ośrodek, w którym przebywa. Wnioskodawca podał, że jest współwłaścicielem (wraz z bratem) nieruchomości rolnej. Posiada także oszczędności pieniężne w kwocie < 1300 zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje:
Wstępnie należy zaznaczyć, że wniosek M. D. podlegać będzie rozpoznaniu jedynie w części odnoszącej się do ustanowienia adwokata. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem w niniejszej sprawie postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Skarżący w tego rodzaju sprawie jest zaś zwolniony z mocy samej ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, o czym przesądza treść art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.".
Przechodząc do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika podnieść należy, że nie może on zostać uwzględniony. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w częściowym zakresie możliwe jest, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że sytuacja, w której się znajduje uzasadnia udzielenie mu pomocy ze środków Skarbu Państwa. Należy bowiem zaznaczyć, że zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.).
W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące sytuacji materialnej nie świadczą o niemożności pokrycia przez niego kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, o którego ustanowienie się ubiega. Przeciwnie, kwota oszczędności pieniężnych, która znajduje się w dyspozycji wnioskodawcy (ok. 1300 zł) przemawia za tym, że w zakresie jego możliwości finansowych leży poniesienie powyższego wydatku.
Należy mieć także na uwadze, że - jak podał skarżący – jest on współwłaścicielem nieruchomości rolnej, która mogłaby stanowić źródło dodatkowego dochodu (dzierżawa).
Nie bez znaczenia jest także i to, iż M. D. przebywa obecnie w domu pomocy społecznej, gdzie wszystkie jego podstawowe potrzeby są zaspokajane. Tym samym kwota ok. 200 zł, która zostaje skarżącemu po pokryciu kosztu pobytu we wskazanym ośrodku może być spożytkowana na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu za pośrednictwem adwokata czy radcy prawnego.
Niezależnie od powyższego wskazuje się, że z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd obowiązany jest do uwzględnienia wszelkich naruszeń prawa z urzędu, tzn. także bez wskazywania ich przez stronę. Z kolei wobec treści art. 6 P.p.s.a. sąd udziela stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, poucza o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
Mając powyższe na uwadze odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy, działając na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 1 pkt 2 P.p.s.a.