Uzasadnienie
A. S. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie skargę na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Zawarł w niej prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to skarżący rozszerzył następnie we wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF), domagając się ustanowienia adwokata. Wskazał, że w skład wspólnego z nim gospodarstwa domowego wchodzą jeszcze żona, córka, syn i wnuk. Wymienieni utrzymują się tylko z otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia za pracę wynoszącego 1300 zł, z którego po potrąceniu komorniczym pozostaje kwota ok. 1050 zł oraz z uzyskiwanego przez córkę świadczenia na dziecko w wysokości 500 zł. Żona i syn wnioskodawcy to osoby bezrobotne. Rodzina mieszka w domu stanowiącym własność matki żony wnioskodawcy. Z uwagi na trudną sytuację finansową w utrzymaniu skarżącego i jego domowników pomaga "niemal cała rodzina".
Syn skarżącego jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 13 arów. Comiesięczne wydatki strony to: rata kredytu na modernizację mieszkania – 140 zł, prąd – 100 zł, gaz – 60 zł, woda i kanalizacja – 70- zł, miejsce w domu studenckim dla studiującego w Krakowie syna skarżącego – 400 zł, wyżywienie studiującego syna – 400 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
A. S. domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Jego zamiarem jest więc uzyskanie całkowitego prawa pomocy, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Prawo pomocy w takim w takim wymiarze adresowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z kolei na częściowe prawo pomocy składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata. Na tego rodzaju wsparcie liczyć może osoba, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W obydwu wypadkach tj. zarówno, gdy chodzi o pełny, jak też tylko częściowy wymiar prawa pomocy osoba ubiegająca się o nie winna wykazać, że spełnia którąś z wymienionych wyżej przesłanek uzyskania przedmiotowego wsparcia. Należy bowiem mieć na uwadze, że prawo pomocy to instytucja wyjątkowa. Stanowi bowiem odstępstwo od zasady, że to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty (art. 199 P.p.s.a.).
Przedstawione przez skarżącego dane skłaniają ku częściowemu uwzględnieniu jego żądania. Wymieniony prowadzi bowiem wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem, córką i wnukiem, lecz dochody uzyskuje tylko on i córka. Wynoszą one łącznie ok. 1550 zł, z której to kwoty trudno jest utrzymać pięcioosobową rodzinę. Należy mieć na uwadze, że sporym obciążeniem domowego budżetu są wydatki związane z edukacją syna poza miejscem zamieszkania rodziny.
Z drugiej jednak strony należy również uwzględnić, że wnioskodawca nie wyjaśnił, czy na wnuka pobierane są alimenty oraz czy córka bądź żona podejmują jakieś prace dorywcze celem poprawy sytuacji materialnej rodziny. Na uwagę zasługuje także fakt, że skarżący i jego domownicy uzyskują stałą pomoc od "niemal całej rodziny", której – jak wynika z wniosku – nie muszą zwracać. Należy też podkreślić, że wydatek na spłatę raty kredytu zaciągniętego na modernizację mieszkania nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego.
Trzeba w końcu zwrócić uwagę, że udział zawodowego pełnomocnika w obecnym stanie sprawy nie jest konieczny w świetle stosownych postanowień ustawy procesowej – P.p.s.a. Sąd uwzględnia zaś z urzędu uchybienia popełnione przez organy w postępowaniu administracyjnym.
Z powyższych względów uznano, że odpowiednim wsparciem w związku z przedstawioną we wniosku sytuacją strony będzie udzielenie jej częściowej pomocy tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Za niezasadne uznano natomiast orzeczenie o ustanowieniu adwokata. Rodzina wnioskodawcy dysponuje bowiem stałym dochodem, a jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.