Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej K.G. za okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art 138 § 1 pkt 1w zw. z art. 61 a i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: Kodeks postępowania administracyjnego).
Z akt sprawy wynika, że M.G. działając jako przedstawiciel ustawowy K.G. zwróciła się w dniu 23 grudnia 2014 r. z wnioskiem o przyznanie świadczeń alimentacyjnych za okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Jako podstawę wniosku powołała się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...], którą Prezydent Miasta [...] uznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłaconego na rzecz K.G. w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w łącznej kwocie 5000 zł za nienależne świadczenie z funduszu alimentacyjnego i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., Prezydent Miasta [...] odmówił wszczęcia postępowania. Podstawą odmowy był fakt, że wniosek nie został złożony w ustawowo przewidzianym terminie. Powołując się na przepisy organ wskazał, że aby ubiegać się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. należało złożyć wniosek w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 października 2011 r. Nie jest możliwe ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres wsteczny, tj. od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. na podstawie wniosku z dnia 23 grudnia 2014 r. Ponadto wskazał, że wniosek nie czyni zadość wymogom formalnym przewidzianym w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.; dalej: ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzoru wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2010 r., Nr 123, poz. 836 ze zm.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie M.G. podała, że w dniu 26 sierpnia 2011 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczeń alimentacyjnych składając niezbędne dokumenty w szczególności zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] o statucie osoby bezrobotnej oraz pozew o alimenty wraz z prezentatą Sądu, a następnie w dniu [...] października 2011 r. wniosek ten uzupełniła o odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych. Powołała się również na dokumenty dołączone do pisma z dnia 21 stycznia 2015 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do sprawy [...]: kopie protokołu ustnego zgłoszenia podania o udzielenie pomocy z dnia 26 sierpnia 2011 r. i z dnia 4 października 2011 r.
Powyższych zarzutów nie podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które wspomnianym na wstępie postanowieniem utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że M.G. po raz pierwszy złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki w dniu 23 października 2012 r. i dopiero ten wniosek zapoczątkował wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym twierdzenie, że w dniu 26 sierpnia 2011 r. M.G. złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie świadczeń alimentacyjnych. Organ zauważył bowiem, że w aktach znajduje się wniosek z tej daty ale nie dotyczy od świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wbrew twierdzeniom M.G. nie wynika z niego, by zostało dołączone postanowienie Sądu Rejonowego w [...] i jak podkreśla nie mogło być dołączone ponieważ zostało wydane w dniu 6 września 2011 r, a więc po dacie złożenia wniosku.
Powołując się na art. 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazał, że świadczenie alimentacyjne ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wnioski o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyjmowane są na nowy okres świadczeniowy od 1 sierpnia. W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami do dnia 31 sierpnia, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc październik następuje do 31 października (art. 20 ust. 1). W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami w okresie od 1 września do 31 października, ustalenie prawa do świadczeń oraz ich wypłata za miesiąc październik następuje do dnia 30 listopada.
Zatem prawidłowo organ I instancji przyjął, że wniosek taki powinien był zostać złożony w okresie od 1 sierpnia do 31 października 2011 r., tym samym wniosek złożony w dniu 23 grudnia 2014 r. jako spóźniony nie mógł doprowadzić do skutecznego wszczęcia postępowania
Postanowienia organu I jak i II instancji zostały doręczone M.G.
Skargę do Sądu wniosła K.G. Zarzuciła naruszenie art. 61 a, 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego. W uzasadnieniu podniosła, ze nie można się zgodzić z organem, ze w dniu 26 sierpnia 2011 r. nie złożyła wniosku o wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego, skoro do wniosku dołączyła odpis pozwu o alimenty. Podkreśliła, że na tamtą datę tylko taki dokument w sprawie posiadała, gdyby ubiegała się o przyznanie pomocy innej niż alimenty, dokument taki w ogóle nie byłby potrzebny. Bezzwłocznie po uzyskaniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2011 r. złożyła odpis tego postanowienia w dniu 4 października 2011 r. Zarzuciła również, że organ odwoławczy nie odniósł się do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 p.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności, bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nie stwierdzenia podstaw do wyeliminowania zaskarżonego aktu administracyjnego z obrotu prawnego sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Kontrolowane postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] dotknięte są wadą nieważności.
Stronami postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń z Funduszu alimentacyjnego są oprócz dłużnika alimentacyjnego także wnioskodawcy, tj. osoba uprawniona do alimentów lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.).
W niniejszej sprawie z żądaniem wszczęcia postępowania w tym przedmiocie wystąpiła w dniu 23 grudnia 2014 r. M.G. działając jako przedstawiciel ustawowy córki K.G. K.G., jak wynika z akt sprawy urodziła się [...] listopada 1994 r. i z dniem [...] listopada 2012 r. stała się pełnoletnia, ustała z tą datą władza rodzicielska matki M.G. Przyczyną wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przez organy obu instancji był fakt, że wniosek nie został złożony w ustawowo przewidzianym terminie. Aby ubiegać się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1.10.2011 r. do 30.09.2012 r. należało złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1.08.2011 r. do 31.10.2011 r. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się począwszy od miesiąca złożenia wniosku "na przyszłość". Nie jest możliwe ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres wsteczny, tj. od 1.10.2011 r. do 30.09.2012 r. na podstawie wniosku z dnia 23.12.2014 r.
Tymczasem uszło uwadze organów obu instancji, że M.G. w dacie złożenia wniosku nie była przedstawicielem ustawowym córki K.G. Powyższe rodziło konieczność po stronie organu wezwania K.G. do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez jego podpisanie. Dałoby to także K.G. możliwość zdecydowania o kształcie zgłaszanego żądania. Organy konsekwentnie w toku postępowania dokonywały doręczeń do rąk M.G., traktując ją jako przedstawiciela ustawowego córki. Potraktowanie osoby pełnoletniej jako osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, pozostającej pod władzą rodzicielską, świadczy o rażącym naruszeniu art. 15 ust. 1 w/w ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 30 § 1 i 2 K.p.a. – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Tak jak niezapewnienie osobie małoletniej prawidłowej reprezentacji w toku postępowania, tak i pozbawienie osoby pełnoletniej możliwości samodzielnego podejmowania w nim czynności jest naruszeniem podstawowych zasad procedury administracyjnej i skutkuje pozbawieniem możliwości obrony w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.