Uzasadnienie
Skarżący Z. J. i J. J., działając w sprawie o sygn. II SA/Rz 8/13, zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (zwolnienie od opłat i wydatków sądowych) oraz o ustanowienie adwokata. Wniosek ten złożono do sprawy o sygn. akt II SA/Rz 8/13, dotyczącej skargi wyżej wymienionych na postanowienie SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Należy zauważyć, iż sprawa o sygn. II SA/Rz 8/13 została zakończona przed WSA. Dlatego wniesienie skargi kasacyjnej wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł oraz pokrycia wynagrodzenia adwokackiego lub radcowskiego z tytułu sporządzenia tego środka odwoławczego. Z. J. uzupełniła w terminie braki formalne swego wniosku o prawo pomocy.
Sytuacja majątkowa stron skarżących została dokładnie przedstawiona w treści urzędowych formularzy PPF oraz w treści skargi. Wobec tego istnieją podstawy do rozpoznania tych żądań bez potrzeby prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Z treści złożonych wniosków PPF wynika, że Z. J. oraz J. J. tworzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkują w lokalu o pow. 71,1 m² a także posiadają nieruchomość o pow. 30 a. Wymieni wyżej cierpią na poważne i wymagające leczenia, a tym samym i poważnych wydatków, choroby. Strony utrzymują się dzięki emeryturom w łącznej kwocie 2086 zł netto. Wydatkami koniecznymi są oprócz wydatków na leczenie, energia elektryczna, wywóz śmieci, ogrzewanie.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek Skarżących zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Rozpoznawane żądanie dotyczy obu instytucji składających się na prawo pomocy – zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strony powinny udowodnić, że poniesienie wszelkich kosztów postępowania sądowego nie jest możliwe ze względu na brak jakiegokolwiek majątku (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2012 r. Nr 270, zwana dalej P.p.s.a./). W aktualnej sytuacji procesowej, w jakiej znajdują się osoby wnioskujące o prawo pomocy, koszty sądowe obejmują wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Oprócz tej kwoty strony muszą liczyć się z koniecznością pokrycia wynagrodzenia adwokackiego lub radcowskiego z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA.
Skarżący nie posiadają zasobów majątkowych dających szanse na ustanowienie z własnych zasobów fachowego pełnomocnika. Jego wynagrodzenie może przewyższać kwotę 180 zł za reprezentowanie strony przed sądem drugiej instancji. Podana wysokość stanowi minimalne wynagrodzenie fachowego pełnomocnika z tytułu reprezentowania strony korzystającej z prawa pomocy przed NSA. Nie ulega wątpliwości, że wydatki o charakterze koniecznym gospodarstwa pochłaniają znaczną część osiąganych dochodów. Wysokość otrzymywanych emerytur, czyli kwota 2086 zł netto, może wystarczyć rodzinie tylko do zapłaty za podstawową żywność oraz opłaty za dostarczone media. Z tych powodów należy przyjąć, że strony wnioskujące nie posiadają znacznej zdolności zaoszczędzenia środków pieniężnych, a pokrycie kosztów sądowych mogłoby spowodować uszczerbek na utrzymaniu koniecznym rodziny. Ponieważ o kontynuowaniu postępowania sądowego nie mogą decydować wyłącznie posiadane przez wnioskodawców zasoby dochodowe i majątkowe, skarżących należy zwolnić od ciężarów finansowych ustanowienia fachowego pełnomocnika.
Jednocześnie wnioskodawcy nie wykazali, że nie posiadają żadnego majątku, z którego można byłoby pokryć koszty sądowe (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Do tego stanowiska przekonuje posiadanie przez rodzinę domu oraz nieruchomości. Ponadto zarówno skarżący oraz jego żona uzyskują dochody w stałej wysokości. Ponieważ są one nieznaczne, to strony zasługują na ustanowienie z urzędu fachowego pełnomocnika.. Koszty sądowe niniejszej sprawy nie są znaczne, a obecnie sprowadzają się wyłącznie do uiszczenia kwoty wpisu sądowego z tytułu złożenia skargi kasacyjnej do NSA w wysokości 100 zł. Ta kwota nie jest dla stron nie do poniesienia, skoro stanowi 1/20 osiąganych łącznie miesięcznie dochodów netto. Wobec tych okoliczności nie można stwierdzić braku jakiejkolwiek zdolności stron do współuczestniczenia w przyszłych kosztach sądowych niniejszego postępowania
Ustalona sytuacja rodzinna i finansowa podmiotów skarżących wypełnia wymogi uzyskania prawa pomocy, ale w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku na poziomie utrzymania koniecznego. Te przesłanki określone zostały przez prawodawcę w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze ustalone składniki majątku rodziny nie można mieć wątpliwości, że uiszczenie wpisu należnego od skargi kasacyjnej nie spowoduje uszczerbku na poziomie koniecznego utrzymania rodziny, w sytuacji gdy będzie ona korzystać z bezpłatnych dla nich usług adwokata.
Z przedstawionych powodów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w części poprzez zastosowanie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.