Uzasadnienie
S. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W sprawie tej wymieniony złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Podał, że mieszka w drewnianym domu o pow. 60 m.kw., który wymaga kapitalnego remontu. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 2 ha, którą wydzierżawia sąsiadowi. Skarżący wskazał, że uzyskuje rentę w wysokości 830 zł, z której ponosi następujące wydatki: telefon – 25 zł, woda – 20 zł, wywóz śmieci – 14 zł, lekarstwa - od 70 do 100 zł, rata kredytu – 180 zł, energia elektryczna - od 80 do 100 zł, podatek – 30 zł. Skarżący zaznaczył, że brakuje mu na wszystko tj. na lekarstwa i żywność.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wchodzi w zakres tzw. całkowitego prawa pomocy, a przesądza o tym art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego to częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania pełnego prawa pomocy jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast w przypadku pomocy częściowej przesłanką tą jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Obydwie regulacje tzn. odnoszące się do pełnych i mniejszych granic prawa pomocy nakładają na ubiegającego się o tego rodzaju pomoc ciężar wykazania, że jego sytuacja rodzinno-materialna uzasadnia żądane wsparcie.
To zatem wnioskodawca, jeśli chce uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, winien przedstawić pełne informacje o członkach wspólnego gospodarstwa domowego, uzyskiwanych przez nie dochodach oraz posiadanym majątku. Im więcej takich danych i ewentualnie dokumentów je potwierdzających, tym bardziej rzetelna może być ocena podanych okoliczności w kontekście przywołanych wyżej przesłanek prawa pomocy. Prawo pomocy to więc instytucja wyjątkowa, która może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy strona faktycznie nie może samodzielnie sfinansować kosztów postępowania, przy czym udowodni, że tak rzeczywiście jest.
Przechodząc do okoliczności wniosku S. S. należy stwierdzić, że jest on uzasadniony, lecz jedynie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Podejmując taką decyzję miano na uwadze, że skarżący to osoba samotna, której dochód (renta) wynosi tylko 830 zł. Z uwagi na stan zdrowia wymaga leczenia, co pociąga za sobą koszty w kwocie od 70 do 100 zł miesięcznie. Z drugiej jednak strony uwzględniono także, iż wnioskodawca spłaca kredyt, którego przeznaczenia nie podał. Zaznaczenia zaś wymaga, że co do zasady prywatne zobowiązania stron nie korzystają z pierwszeństwa realizacji przed obowiązkiem uiszczenia należności publicznoprawnej (tj. np. kosztów postępowania sądowego). Poza tym, jak podał skarżący, wydzierżawia on należącą do niego nieruchomość rolną o pow. 2 ha, jednak nie wskazał jednocześnie jaki dochód uzyskuje z tego tytułu. Tymczasem okoliczności dotyczące prawa pomocy muszą być jasne z uwagi na wskazaną wyżej wyjątkowość tej instytucji.
Wreszcie podkreślenia wymaga, że sąd rozstrzygając sprawę czyni to w jej granicach, a wszelkie uchybienia, których zaistnienie stwierdzi w postępowaniu administracyjnym, uwzględnia z urzędu tzn. bez wniosków stron w tym zakresie (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Udział zaś zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny.
Z tych wszystkich względów uznano, że właściwym będzie zwolnienie S. S. od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zwłaszcza że wpis od skargi wynosi w tej sprawie 500 zł. Jednocześnie zdecydowano, że nie ma podstaw do przyznania stronie wsparcia w szerszym zakresie, więc odmówiono ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.