Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 834/08
Wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 13 lutego 2009 r. M. J.zwróciła się w imieniu swego syna P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. Wniosek ten złożono do sprawy o sygn. II SA/Rz 834/08 dotyczącej skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej SKO). Zaskarżoną decyzję SKO wydało w sprawie zaliczki alimentacyjnej. Skarżący usunął brak formalny swego żądania poprzez nadesłanie w terminie wniosku na urzędowym druku PPF. Prawo do reprezentowania P. S. przez M. J., a w tym do występowania w Jego imieniu o przyznanie prawa pomocy, wynika dla M. J. z treści nadesłanego do Sądu pełnomocnictwa (karta akt sądowych nr 27).
Procesowe żądania skarżącego zostały uzasadnione w następujący sposób: P. S. oraz jego rodzina żyje w bardzo trudnych warunkach finansowych. Rodzinę skarżącego stanowi pięć osób. Oprócz skarżącego w skład wspólnego gospodarstwa domowego wchodzi M.J., W. J. a także dwójka Ich niepełnoletnich dzieci. Podstawę utrzymania pięcioosobowej rodziny stanowi kwota 1928 zł (brutto). Na powyższy dowód składa się zasiłek dla bezrobotnych M. J., renta jej męża, dodatek mieszkaniowy, świadczenia rodzinne, zasiłek alimentacyjny oraz stypendium otrzymywane przez P. S.. Rodzina skarżącego mieszka w lokalu o pow. 67,77 m².
Skarżący jak również członkowie jego rodziny nie posiadają nieruchomości rolnych i leśnych, oszczędności, przedmiotów majątkowych o znacznej wartości. Wydatki konieczne podane przez pełnomocnika skarżącego w załączniku do pisma z 13 lutego 2009 r. obejmują: czynsz, energie elektryczną, gaz oraz koszty leczenia. Te wydatki wynoszą w skali miesiąca ok. 817 zł. Pozostałą po odjęciu podanych wydatków kwotę dochodu rodzina może przeznaczyć na zakup podstawowej żywności, środków czystości oraz ubrań.
Stwierdzono, co następuje:
W określonych przedmiotowo sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący w tych postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać opłat sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. W tych sprawach wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie ustawowego zwolnienia. Sprawy, o których mowa wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).
Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżących w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż skarga P. S. na decyzję SKO dotyczącą zaliczki alimentacyjnej jest sprawą z zakresu wyszczególnionego w art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W rezultacie skarżący jest z mocy prawa zwolniony w zakresie sprawy o sygn. II SA/Rz 834/08 z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie ciąży na Skarżącym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowy. Dalszą konsekwencją tego ustalenia, jest konieczność umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w granicach wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nie oznacza pełnej bezprzedmiotowości żądania P. S.. Do merytorycznego rozpoznania pozostaje żądanie o ustanowienie radcy prawnego. Ustanowienie fachowego pełnomocnika jest możliwe, o ile zostaną wykazane, tj. udowodnione, warunki przyznania prawa pomocy określone w treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Pełnomocnik strony skarżącej uzasadniając wniosek o prawo pomocy udowodnił, że P. S. jak również członkowie jego rodziny, nie są w stanie własnym staraniem ponieść wynagrodzenia pobieranego przez radcę prawnego. Uzyskiwanych przez rodzinę wnioskodawcy dochodów nie można uznać za w pełni wystarczających do pokrycia bieżących wydatków w postaci zakupu żywności, lekarstw czy opłat za lokal mieszkalny. Złą sytuację majątkową wnioskodawcy oraz pozostałych członków gospodarstwa domowego potwierdzają znajdujące się w aktach sądowych dokumenty urzędowe.
Ustanowienie na podstawie umowy fachowego pełnomocnika niewątpliwie wpłynęłoby na możliwość poniesienia przez rodzinę skarżącego bieżących i niezbędnych kosztów utrzymania (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Koszty utrzymania pięcioosobowej rodziny przy aktualnym poziomie cen za towary i usługi o znaczeniu podstawowych są bardzo wysokie i przekraczają podany we wniosku łączny dochód członków gospodarstwa. Należy też zauważyć, iż sytuacji finansowej skarżącego nie poprawia znacząco ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. Dochody rodziny, przy uwzględnieniu liczby osób w rodzinie, są tak niskie, że pomimo zwolnienia od tych kosztów P. S. oraz pozostali członkowie jego rodziny i tak nie byliby w stanie własnym staraniem pokryć wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Trudno też przypuszczać, aby sytuacja majątkowa rodziny w najbliższym czasie mogła ulec poprawie.
Te ustalenia pozwalają uznać, iż zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Wynagrodzenie ustanowionego radcy prawnego zostanie pokryte ze środków budżetu sądu administracyjnego, jeżeli koszty te nie zostaną zasądzone od SKO.
Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3, art. 239 pkt 1 lit a, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.