Uzasadnienie
W dniu 23 stycznia 2014 r. (data wpływu do Sadu) N. D. i N. M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na czynności Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [....] polegające na naruszaniu przepisów prawa w sprawach znak: [...], [...] poprzez prowadzenie kliku spraw pod tą samą sygnaturą, wykonywanie czynności faktycznych i przeprowadzanie dowodów mimo zakończenia postępowania decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nie zawiadamianie stron postępowania o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami przed wydaniem kolejnych decyzji.
Skarżący zarzucili naruszenie art. 104 § k.p.a. poprzez prowadzenie czynności faktycznych w sprawie, która zakończona została decyzją; art. 7 i art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom udziału w postępowaniu; art. 9 k.p.a. poprzez niestosowanie przez organ wymaganych prawem pouczeń; art. 77 § 2 k.p.a. poprzez dopuszczenie przez organ rzekomego dowodu z ekspertyzy biegłego, bez wymaganego prawem postanowienia; art. 61 § 3 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania na wniosek; art. 35 i art. 36 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie. Wobec powyższych naruszeń skarżący zawnioskowali o uchylenie czynności Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...]
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie.
Organ wskazał, że czynności które zostały objęte zakresem skargi były podejmowane w związku z prowadzonymi przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] postępowaniami administracyjnymi dotyczącymi budynku przy ul. [...] w J. a związanymi z prowadzeniem samowolnych prac budowlanych (rozbiórka ścian działowych wraz z ścianą nośną, rozbiórka sklepienia ozdobionego sztukaterią, czym naruszono konstrukcję więźby dachowej i ścian zewnętrznych, skuwanie posadzek, wywożenie gruzu) we wnętrzu siedemnastowiecznego budynku, wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków a który jest ostatnim domem mieszczańskim z dekoracją sztukatorską.
Organ zaznaczył, że postępowania w powyższych sprawach zakończyły się decyzjami administracyjnymi, od których strony złożyły odwołania, bądź też wnioski o wznowienie postepowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Aktualnie zarówno odwołania jak i wnioski o wznowienie są w toku rozpatrywania.
W ocenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje przed wyczerpaniem środków zaskarżenia. Nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie zaskarżone czynności nie należą do kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zatem skarga złożona została w sprawie nienależącej do właściwości sądów administracyjnych i z tej przyczyny podlegać wina odrzuceniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako "P.p.s.a."). Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 P.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądowa kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.)
W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy czynności Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] polegających na naruszaniu przepisów postępowania w trakcie prowadzonych postępowań administracyjnych tj. prowadzenie kilku spraw pod tą samą sygnaturą, wykonywanie czynności faktycznych i przeprowadzanie dowodów mimo zakończenia postępowania decyzją, niezawiadamianie stron o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami.
Zasadniczą zatem do rozstrzygnięcia w rozpatrywanym przypadku kwestią jest ustalenie czy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego.
Jak już wyżej wskazano sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej a zakres spraw wskazany jest w § 2 i § 3 art. 3 P.p.s.a. Skarga do sądu administracyjnego przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Skarga do sądu administracyjnego nie może zatem dotyczyć czynności faktycznych podejmowanych przez organ administracyjnego w toku prowadzonych postępowań, choćby organ lub inny podmiot był zobowiązany do ich wykonania w wyniku określonych zdarzeń lub wydania aktów administracyjnych.
Skarżący N. D. i N. M. przedmiotem skargi uczynili czynność Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] polegającą na naruszaniu przepisów prawa. Tak określony przedmiot skargi nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej podlegającej kognicji sądu administracyjnego. Nie jest też (jak to wskazują skarżący) aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Czynność ta nie przyznaje, stwierdza lub uznaje uprawnienia lub obowiązku.
Wskazać jednocześnie należy, że prawidłowość prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego może być oceniana w toku postępowania odwoławczego, może być też przedmiotem badania przez sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu - w razie jego wydania, może wreszcie stanowić podstawę do złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, ale wyłącznie w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.
Skarżone przez N. D. i N. M. czynności stanowią element postępowania administracyjnego a ich wadliwość może być podnoszona wyłącznie w odwołaniu od decyzji (postanowienia) wydanej w następstwie prowadzonego postępowania a dalej w skardze do sądu administracyjnego.
W tych okolicznościach, uznać należy, że sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego a zatem skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a.
Jedynie końcowo Sąd zauważa, że z nadesłanych przez organ akt administracyjnych wynika, że aktualnie toczy się kilka postępowań bądź to odwoławczych bądź o wznowienie postępowania administracyjnego zainicjowanych przez skarżących. To w ramach tych postępowań skarżący winni podnieść zarzuty odnośnie wydanego rozstrzygnięcia oraz prowadzonego postępowania.