Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 861/08
Z. R. reprezentowana przez Z. R. w sprawie o sygn. II SA/Rz 861/08 zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA) z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Sprawa o sygn. II SA/Rz 861/08, dotyczy skargi Z. R. na decyzję Wojewody wydaną w sprawie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania prawa własności. Na obecnym etapie postępowania sądowego, skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł, z tytułu wniesienia skargi na decyzję Wojewody (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2003r. Nr 221, poz. 2193/).
Wniosek o przyznanie prawa pomocy został uzasadniony wyjątkowo ciężką sytuacją materialną strony skarżącej oraz jej rodziny. Sytuacja strony została szczegółowo opisana we wniosku PPF oraz w dodatkowych oświadczeniach i dokumentach źródłowych nadesłanych na wezwanie wyznaczonego do rozpoznania wniosku referendarza sądowego. Gospodarstwo domowe Z. R. składa się z dwóch osób. W skład tego gospodarstwa oprócz skarżącej wchodzi Z. R.. Skarżąca cierpi na bardzo poważne dolegliwości wymagające stałego leczenia oraz rehabilitacji. Skarżąca uzyskuje dochód w wysokości 1145,60 zł netto. Dochód ze stosunku pracy uzyskuje jej syn Z. R.. Wysokość Jego dochodu wynosi w skali miesiąca 1252,16 zł. netto. Koszty utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie 1524 zł. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 12 lutego 2009 r. oświadczył, iż jego matka Z. R. w obecnym stanie swego zdrowia i finansów nie jest w stanie własnym staraniem pokryć występujących w sprawie kosztów sądowych.
Stwierdzono, co następuje:
Strona skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Kosztami sądowymi są opłaty i wydatki sądowe. Ze względu na tak ustalone granice wniosku o prawo pomocy, skarżąca powinna udowodnić, że spełnia przesłanki, o których mowa w treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). W myśl tego przepisu, prawo pomocy w zakresie częściowym może uzyskać osoba fizyczna, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku na poziomie swego koniecznego utrzymania.
Sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącej uzasadnia rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa pomocy dokładnie w takim zakresie, jakiego domaga się strona.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do twierdzenia Z. R. o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego ze jego matką Z. R.. Z tym twierdzeniem pełnomocnika wnioskodawczyni nie sposób się zgodzić. Otóż zamieszkiwanie w lokalu z osobami spokrewnionymi i zobowiązanymi względem siebie do dostarczania środków utrzymania nakazuje stwierdzić tworzenie przez te osoby wspólnego gospodarstwa domowego. O prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego można byłoby mówić jedynie w sytuacji, w której wnioskujący o prawo pomocy nie mieszkałaby w tym samym lokalu, co jego krewni i pozostawałby na własnym utrzymaniu, bądź też zamieszkiwałby wraz z krewnymi w tym samym lokalu, na prawach najemcy lub dzierżawcy i jednocześnie wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawcy byłyby pokrywane wyłącznie z jego majątku. Ponieważ Z. R. od 1965 r. przebywa na stałe w lokalu przy ul. [...] w J. i jednocześnie pokrywa koszty utrzymania tego lokalu poprzez udzielanie finansowej pomocy matce, to nie można uznać, aby osoba ta prowadziła odrębne od Z. R. gospodarstwo domowe.
Jeżeliby nawet Z. R. nie prowadził wraz z matką wspólnego gospodarstwa domowego to i tak jego zdolności majątkowe powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności niniejszego wniosku o prawo pomocy. Należy w tym miejscu podkreślić, iż obraz rzeczywistych możliwości płatniczych osoby fizycznej to także dochody i majątek osób zobowiązanych względem niej do dostarczania środków utrzymania (postanowienie NSA z dnia 15 maja 2008 r., sygn. II FZ 146/08, niepubl.). Chodzi tu zarówno o osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, ale także o osoby niezamieszkujące ze stroną występującą z wnioskiem o prawo pomocy. Dla tej kwestii ważne jest ustalenie przewidzianych w przepisach k.r.io. związków zobowiązujących do dostarczania środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny). Istnienie tych związków nie zależy przecież od wspólnego zamieszkiwania. Na obowiązek alimentacyjny jako okoliczność istotną dla oceny wniosku o prawo pomocy zwrócił uwagę NSA w postanowieniu z dnia 26 maja 2008 r., sygn. I FZ 210/08, niepubl.
Nie ulega wątpliwości, iż wnioskodawczyni Z. R. nie jest aktualnie zdolna do ponoszenia finansowych ciężarów niniejszego postępowania. Zdolności majątkowych strony wnioskującej nie poprawia znacząco uwzględnienie dochodów jej syna Z. R.. Osiągane przez niego wynagrodzenie oscyluje bowiem około wynagrodzenia minimalnego. Z treści oświadczenia Z. R. wynika, że koszty egzystencji strony znacznie przewyższają osiągane dochody netto. Syn skarżącej, aby zachować poziom wydatków koniecznych swej matki zmuszony jest z własnych środków pokrywać koszty Jej bieżącego utrzymania. Jeżeliby rodzina z pozostałych do dyspozycji środków (około 500 zł.), miała dodatkowo wydatkować na opłaty i inne koszty sądowe, to poziom utrzymania koniecznego mógłby ulec znacznej i niczym nieusprawiedliwionej degradacji.
Należy też zauważyć, iż wnioskodawczyni ze względu na stan swego zdrowia nie posiada możliwości dodatkowego zarobkowania. Poprawy sytuacji majątkowej nie mogą też przynieść starania syna skarżącej. Z. R. zmuszony jest swój wolny czas poświęcać na świadczenie pomocy dla ciężko chorej matki. Nie można również wykluczyć, iż wydatki rodziny związane z potrzebami zdrowotnymi Z.R. w wyniku pogłębiania się choroby ulegną dalszemu zwiększeniu. Jest oczywistym, że Skarb Państwa nie powinien uzyskiwać dochodów kosztem stanu zdrowia swych obywateli.
Reasumując, strona wykazała brak zdolności do pokrycia pełnych kosztów postępowania sądowego. Ich poniesienie spowodowałoby niewątpliwy uszczerbek na utrzymaniu koniecznym rodziny R..
Z tych przyczyn należało przyznać prawo pomocy w oparciu o przepisy art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.