Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Komendant Państwowej Straży Pożarnej nakazał Dyrektorowi A. S.A. (dalej: Spółka) Zakład [...] wykonanie w terminie 30 dni od doręczenia decyzji całkowitego oczyszczenia pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych nr [...] L. – P. od km 128.000 do km 121.100 strona lewa, od km 121.300 do km 122.100 strona lewa, od km 124.200 do km 124.800 strona prawa, od km 124.800 do km 133.500 strona lewa, od km 130.000 do km 132.100 strona prawa, od km 129.200 do km 128.620 strona lewa, od km 134.150 do km 130.700 strona lewa, od km 131..300 do km 134.150 strona prawa od km 128.620 do km 129.000 strona prawa. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 26 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2002 r., nr 147, poz. 1230, z późn.zm.), art. 104 i art. 107 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.
Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, z późn.zm.; dalej: "k.p.a."), a ponadto §38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2010 r., nr 109, poz. 719) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1) i pkt 3) ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2007 r., nr 16, poz. 94 z późn.zm.) i §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. z 2008 r., nr 153, poz. 955).
Z uzasadnienia decyzji wynika, że uchybienia w zakresie ochrony przeciwpożarowej polegające nie oczyszczeniu pasów przeciwpożarowych we wskazanym powyżej zakresie stwierdzono podczas przeprowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych. Ruch kolejowy, a zwłaszcza proces hamowania pociągu, stwarza zagrożenie pożarowe dla obszarów leśnych. W trakcie hamowania dochodzi do wytworzenia snopów iskier mechanicznych stanowiących rozżarzone cząstki stali. Zdarzają się również przypadki blokowania się hamulców, co powoduje znaczne rozgrzewanie się elementów jezdnych. Dochodzi też do urywania się klocków hamulcowych i ich odrzucenia na znaczną odległość. Z tych powodów w sąsiedztwie linii kolejowych niezbędne jest utrzymywanie pasów przeciwpożarowych, w postaci dwóch równoległych pasów terenów względem danej linii kolejowej. Pasy te powinny być rozmieszczone w określonych przepisami odległościach oraz oczyszczone do warstwy mineralnej, a na gruntach torfiastych posypane warstwą piasku.
Po rozpatrzeniu odwołania A. S.A. Zakładu [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, orzekając na podstawie art. 27 ustawy o p.s.p. oraz art. 138 §1 pkt 2) k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji w całości w stosunku do Dyrektora A. S.A.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że decyzję organu I instancji skierowano do podmiotu niebędącego stroną postępowania. Zgodnie bowiem z art. 29 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego może być osoba fizyczna i osoba prawna, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Osobowość prawną posiada A. S.A. i to ten podmiot powinien być adresatem decyzji. Skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną stanowi o nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 §1 pkt 4) k.p.a. To zaś wymagało uchylenia kontrolowanej decyzji i umorzenia postępowania.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziły się A. S.A. Zakład [...], wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącego decyzja objęta skargą jest nietrafna. Dyrektora [...] został upoważniony m.in. do składania oświadczeń woli w imieniu Spółki w sprawach związanych z działalnością Zakładu. Jest on również upoważniony do samodzielnej reprezentacji przed sądami i organami administracji publicznej, w tym organami państwowej straży pożarnej. Dlatego odmowa uznania skarżącego za stronę postępowania była bezpodstawna.
Natomiast z uzasadnienia skarżonej decyzji nadal wynika, że podtrzymywane jest stanowisko o zasadności nałożonego na zarządcę infrastruktury kolejowej obowiązku oczyszczenia pasów przeciwpożarowych. Takie stanowisko także nie odpowiada prawu, ponieważ z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym wynika prawo zarządcy do urządzania i utrzymywania za odszkodowaniem pasów przeciwpożarowych. Nie ciąży jednak na zarządcy obowiązek w tym zakresie. Z tych względów, w ocenie skarżącego, organy Państwowej Straży Pożarnej nie posiadają podstawy prawnej do nakładania na zarządcę powyższych obowiązków.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację jak w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.
Skarga Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Nietrafny jest jej zarzut wskazujący na naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania. Wprawdzie skarga nie konkretyzuje tych przepisów, jednak analiza jej uzasadnienia prowadzi do wniosku, że przepisem materialnym jest art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym. Na tle tak zbudowanego zarzutu skargi należy mieć na uwadze, że skarżone rozstrzygnięcie ma charakter formalny. Jego przedmiotem jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie przed nim postępowania. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia jest brak rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a nawet samej sprawy, gdyż postępowanie, w którym zapadła skarżona decyzja było prowadzone z urzędu. Z akt sprawy wynika, że na skutek uchylenia decyzji i umorzenia postępowania prawnie funkcjonuje tylko zawiadomienie Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, z treści którego wynika, że organ podejmuje czynności kontrolne z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Skutek tych czynności może być różny, w zależności od stwierdzonego stanu ochrony przeciwpożarowej. W tym stanie sprawy zarzut naruszenia art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym jest chybiony, skoro skarżone rozstrzygnięcie nie wiąże się ze stosowaniem tego przepisu. Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został skonkretyzowany przez stronę skarżącą. Jednak z uwagi na konieczność dokonania kontroli tych naruszeń z urzędu, Sąd dokonał oceny poprawności zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jako podstawy decyzji odwoławczej. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo zastosował ten przepis, a to oznacza, że uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2010 r. i umorzenie postępowania przed tym organem jest zgodne z prawem. Z akt sprawy wynika, że stroną postępowania może być spółka, a więc A. S.A. Tylko ten podmiot może być adresatem obowiązków i praw.
Zatem decyzja nakładająca obowiązki przeciwpożarowe mogła być skierowana tylko do Spółki, a nie jej organu np. Zarządu i.t.p. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji adresatem nałożonych obowiązków uczynił Dyrektora Zakładu [...] Spółki. Dyrektor nawet nie jest organem Spółki, a tylko pełnomocnikiem, który kieruje Zakładem. Takie określenie podmiotu, na którym ciąży obowiązek publicznoprawny jest wadliwe, bo decyzja jest skierowana do podmiotu nie będącego stroną. Wada taka w postępowaniu odwoławczym musi skutkować uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania. Rozstrzygnięcie takie jest co do skutku odpowiednikiem stwierdzenia nieważności, które w postępowaniu odwoławczym nie jest możliwe do orzekania, choć charakter wskazanej wady do takiego orzeczenia daje podstawę, jednak tylko w stosunku do decyzji ostatecznych.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak na wstępie.