Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownika Sekcji Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] o odmowie przyznania J. W. zasiłku celowego na zakup telefonu komórkowego.
W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) – zwana dalej Ups.
Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia 9 lipca 2009 r. J. W. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie zasiłku celowego na zakup telefonu komórkowego. Na uzasadnienie swojego wniosku wskazała, że jest osobą bezrobotną, bezdomną i bez prawa do zasiłku. Podkreśliła, że poszukuje pracy, dlatego telefon jest jej niezbędny w celu znalezienia zatrudnienia. Akta zawierają informacje firmy handlowej "P.", której wynika, ze koszt zakupu telefonu z tzw. pakietem startowym wynosi łącznie 319 zł. W sprawie przeprowadzono tzw. wywiad środowiskowy w formie jego aktualizacji.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił J. W. przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na zakup telefonu komórkowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni jest mężatką, mieszka razem z mężem w mieszkaniu, które stanowi jego własność i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Nie jest zameldowana w tym mieszkaniu. Jest osobą przewlekle chorą, bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie pracuje zawodowo ani dorywczo, jedynym źródłem jej dochodu stanowi zasiłek okresowy w wysokości 240 zł miesięcznie, korzysta z posiłków w kuchni dla ubogich. W lipcu 2009 r. otrzymała zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup obuwia, odzieży i środków czystości. Uczestniczy w projekcie "Rewerti - aktywny powrót na rynek pracy"- realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzi. Organ I instancji ustalił, że J. W. spełnia przesłanki określone w art. 7 pkt 2-15 Ups, niezbędne do przyznania pomocy bezzwrotnej, stwierdził jednak, że w pierwszej kolejności pomoc społeczna przeznaczana jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Dotyczy to zaspokojenia takich potrzeb jak zakup żywności, odzieży i leków dla osób najbardziej tej pomocy potrzebujących. Dlatego organ uznał, że mimo spełnienia przez J. W. przesłanek do otrzymania świadczenia pomocy społecznej, brak jest podstaw do przyznania jej pomocy zgodnie z wnioskiem ze względu na to, że zakup telefonu komórkowego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. W. Nie zgodziła się z wydaną decyzją. Podkreśliła, że telefon komórkowy na dzień dzisiejszy jest koniecznością. Podniosła, że brak telefonu komórkowego powoduje trudności ze znalezieniem pracy. Wskazała, że posiadanie telefonu ułatwiło by jej znalezienie zatrudnienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa o pomocy społecznej. Powołał się na art. 8 ust. 1 i 2 tej ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 351 zł. Wyjaśnił, że stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 Ups zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W dalszej części uzasadnienia kolegium opisało sytuację J. W. podobnie jak organ I instancji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokojenia wszystkich potrzeb. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji nie pozostawia J. W. bez pomocy przyznając jej różne rodzaje pomocy.
J. W. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Zwróciła uwagę na swoją sytuację materialną. Skarżąca w zasadzie powtórzyła tak jak we wniosku o przyznanie świadczenia i w odwołaniu argumenty przemawiające za przyznaniem jej telefonu komórkowego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje
Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona.
Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności sytuację osobistą i majątkową strony skarżącej. J. W. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego w kwocie 240 zł, otrzymała także w lipcu 2009 r., tj. w miesiącu wniesienia źródłowego wniosku, zasiłek celowy na zakupy odzieżowe oraz środków higieny osobistej w wysokości 150 zł. Korzysta z mieszkania swego męża, choć nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego w rozumieniu przepisów Ups, nie ponosi opłat mieszkaniowych. Skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie zasiłku celowego na zakup telefonu komórkowego, uzasadniając to tym, że wymóg posiadania takiego środka łączności oczekiwać mają od niej pracodawcy, u których poszukiwała zatrudnienia.
Podstawę prawną przyznania zasiłku celowego stanowi art. 39 ust. 1 Ups, wedle którego "W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". "Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu" (art. 39 ust. 2 Ups). Trafnie wskazał organ I instancji, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu gminy, decyzja w przedmiocie przyznania takiego zasiłku oraz ewentualnie jego wysokości jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to sytuację, w której przepis prawa materialnego pozostawia organowi administracji publicznej określony luz decyzyjny, swobodę wyboru treści rozstrzygnięcia w stanie faktycznym zdeterminowanym treścią hipotezy normy prawnej.
Innymi słowy wyrzekając w przedmiocie przyznania zasiłku celowego organ gminy ocenia, czy zachodzi przesłanka zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, przy czym nawet pozytywne ustalenie w tym zakresie, nie zobowiązuje organu gminy do przyznania takiego zasiłku, ani nie sprawia, że wnioskodawca dysponuje roszczeniem o wypłatę oczekiwanej kwoty zasiłku. W ocenie organu I instancji zakup telefonu komórkowego nie jest niezbędną potrzebą bytową, ocenę tę podziela Sąd. Przede wszystkim skarżąca poza werbalnym stwierdzeniem, że pracodawcy oczekują od niej posiadania telefonu komórkowego nie przedstawiła na tę okoliczność żadnego dowodu. Z zalegającego w aktach administracyjnych zaświadczenia oraz treści wywiadu środowiskowego wynika, że J. W. od 2000 r. nie pracuje, nie podejmuje żadnego zatrudnienia, nawet dorywczego. Z oświadczenia złożonego przed Sądem wynika, że jest wykwalifikowaną pomocą stomatologiczną, a posiadanie telefonu ma jej umożliwić kontakt w potencjalnym pracodawcą oraz z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej.
Oceniając uznaniową decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup telefonu Sąd doszedł do przekonania, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania, trafnie przyjął, że w przypadku skarżącej, która jest zdolna podjąć zatrudnienie i w jego efekcie pokrywać swoje wydatki, zakup telefonu komórkowego nie jest niezbędną potrzebą bytową. Skarżąca nie jest przy tym pozostawiona poza jakąkolwiek pomocą finansową, skoro udzielono jej zasiłku okresowego i zasiłku celowego. Celem pomocy społecznej nie jest spełnienie wszelkich żądań osób zwracających się o przyznanie pomocy, środki z pomocy społecznej nie mogą stanowić podstawowego źródła utrzymania, ustawa o pomocy społecznej zakłada, że pomoc będzie udzielana w trudnych sytuacjach życiowych osobom, które nie są w stanie ich przezwyciężyć wykorzystując własne środki i możliwości. Skarżąca może wykorzystać własne możliwości w zakresie podjęcia zatrudnienia, a uzyskane dochody przeznaczyć na własne potrzeby.
W takiej sytuacji Sąd uznaje, że organ I instancji nie naruszył prawa odmawiając przyznania zasiłku celowego na wskazany przez skarżącą cel, a organ odwoławczy utrzymując w mocy tę decyzję także prawa nie naruszył. Z tego względu, skargę jako nieuzasadnioną, oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa.