Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 93/11
Skarżąca B. G. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości. Jej wniosek złożony w przewidzianej przez prawo formie, dotyczy sprawy o sygn. II SA/Rz 93/11. Sprawa o podanej powyżej sygnaturze nie została zakończona przed WSA. Na aktualnym etapie, strona zobowiązana jest do pokrycia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, należnego z tytułu złożenia skargi sądowoadministracyjnej na postanowienie wydane przez organ nadzoru budowlanego.
W oparciu o treść wniosku PPF oraz złożone w toku postępowania oświadczenia ustalono następujący stan faktyczny: B. G. zamieszkuje wraz z mężem H. w domu o pow. 100 m². Skarżąca dysponuje nieruchomością rolną o pow. 0,67 ha. Podstawą utrzymania wnioskodawczyni oprócz nieruchomości rolnej jest emerytura w wysokości 1679,92 zł netto. Zdaniem wnoszącej o prawo pomocy rodzina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej nie z własnej winy. W związku z tym nie jest w stanie wygospodarować jakiejkolwiek kwoty na koszty postępowania bez uszczerbku na poziomie swego utrzymania. Aktualny koszty utrzymania osoby w rodzinie wynosi w skali miesiąca 915 zł. Na koszt utrzymania wspólnego gospodarstwa składają się następujące wydatki: lekarstwa – 200 zł, żywność 1000 zł, utrzymanie lokalu – 230 zł, zakup opału – 250 zł, pozostałe wydatki – 150 zł. Łączne wydatki rodziny wynoszą przez okres miesiąca 1830 zł, a tym samym przekraczają dochody netto gospodarstwa domowego.
Stwierdzono co, następuje:
Wniosek B. G. zasługuje na uwzględnienie w części.
Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast art. 246 wyżej powołanej ustawy. Na mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje jeżeli, osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku na swym utrzymaniu koniecznym.
Należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika skutkuje bowiem pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wyjątkowość tej instytucji podkreślają bardzo rygorystyczne wymogi przyznania prawa pomocy.
Oświadczenie skarżącej opisujące jej stan majątkowy oraz osobisty nie budzi wątpliwości. Pozwala to rozstrzygnąć wniosek o prawo pomocy bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 255 p.p.s.a.
Według rozpoznającego wniosek referendarza, Strona skarżąca wykazała w wymaganym stopniu przesłanki przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie tej instytucji. Jej majątek i związane z nim rzeczywiste możliwości osiągania przychodów mogą zaspokajać wyłącznie potrzeby o charakterze niezbędnym osoby fizycznej oraz niewielką część kosztów sądowych. Wobec ujawnionych wydatków, zdolność majątkowa wnioskującej o prawo pomocy pozwala Jej funkcjonować na poziomie zbliżonym do poziomu utrzymania określonego przez ustawodawcę jako konieczne. Ustalona kwota rzeczywistych dochodów strony, nie może zostać naruszona pełnymi kosztami postępowania sądowego. Uzyskiwane dzięki stałym przychodom środki są potrzebne do zakupu żywności a przede wszystkim pokrycia kosztów leczenia. Sytuację materialną rodziny pogarsza konieczność zwiększenia zakupu opału w związku z utrzymującą się niską temperaturą powietrza.
Wydatki rodziny z tego powodu przekraczają ich łączny dochód, co z kolei skutkuje zapożyczaniem się w instytucjach bankowych. Dlatego poniesienie wszystkich łączących się z niniejszą sprawą kosztów sądowych, obniżyłoby poziom utrzymania określany jako konieczny.
Reasumując, okoliczności życia i majątku strony odpowiadają wymogom przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem rozpoznającego wniosek posiadanie nieruchomości rolnej, domu oraz stałych dochodów oscylujących w granicach wynagrodzenia minimalnego pozwalają wymagać od skarżącej uiszczenia niewielkiej części kosztów sądowych. Rodzina G. nie poniesie uszczerbku na swym koniecznym utrzymaniu, jeżeli przeznaczy ze swych miesięcznych dochodów na pokrycie wpisu sądowego kwotę 30 zł. Pozostałe po tym odjęciu środki pieniężne pozwolą stronie utrzymywać się bez przeszkód dla bieżącej egzystencji.
Zniesienie obowiązków fiskalnych ponad wysokość 30 zł oznacza, że strona oprócz wpisu sądowego w tej wysokości, nie może być wzywana do opłacenia jakichkolwiek innych kosztów postępowania w tym kosztów sądowych (tj. opłat i wydatków).
Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.