Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Rektor Uniwersytetu R., na podstawie art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej ustawą, art.156 i art. 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej w skrócie k.p.a.), § 4 Regulaminu Studiów UR oraz § 8 i § 9 Uchwały Senatu UR nr 213/09/2010 z dnia 30 września 2010 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat studentów i doktorantów, po rozpoznaniu odwołania B.B. unieważnił w całości zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], którą nie wyrażono zgody na umorzenia czesnego z powodu trudnej sytuacji materialnej, natomiast za wybitne wyniki w nauce wyrażono zgodę na umorzenie czesnego za semestr letni w wysokości 20% w roku akademickim 2010/2011.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzja Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] odnośnie umorzenia czesnego z powodu trudnej sytuacji materialnej studenta, wydana została z prawidłową podstawą prawną lecz brak w niej uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji odmownej, co narusza art. 107 k.p.a. Natomiast w/w decyzja odnośnie umorzenia czesnego za wybitne wyniki w nauce została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami i stanem faktycznym (uzyskana średnia w toku studiów uprawniająca do otrzymania stypendium za wyniki w nauce za rok akademicki 2009/2010 wynosi 4,90), jednak brak dla niej postawy prawnej, tj. § 9 Uchwały Senatu UR nr 213/09/2010 z dnia 30 września 2010 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat studentów i doktorantów.
W odwołaniu od tej decyzji B.B. wniósł o jej uchylenie w całości, orzeczenie co do istoty sprawy i zwolnienie z opłaty za świadczone usługi edukacyjne, ewentualnie o orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie łącznej zniżki w wysokości 75% stawki rocznej ustalonej zarządzeniem Rektora. Odwołujący nie zgodził się z wydaną decyzją zarzucając jej naruszenie prawa materialnego jak i procesowego. Podniósł, że organ nie przyznając zwolnienia z części opłaty za świadczone usługi edukacyjne, nie uzasadnił należycie swojego stanowiska, jednocześnie wskazał na wadliwą podstawę prawną decyzji.
Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Rektor Uniwersytetu R. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] unieważnił zaskarżoną decyzję w całości.
W skardze na powyższą decyzję B.B. wniósł o jej uchylenie w całości, ewentualnie poprzedzającej ją decyzji, bądź zwolnienie skarżącego z obowiązku opłaty za świadczone usługi edukacyjne w całości, ewentualnie przyznanie łącznej zniżki 75% stawki rocznej ustalonej zarządzeniem Rektora oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł, że przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują rozstrzygnięcia decyzji objętej skargą o treści "unieważniam zaskarżoną decyzję w całości", co stanowi rażące naruszenie art. 107 k.p.a. Wskazał, że Rektor nie określił w uzasadnieniu decyzji dlaczego załatwienie sprawy zgodnie z interesem skarżącego było niemożliwe oraz jakie okoliczności stanęły temu na przeszkodzie. Jednocześnie nie wyjaśnił jakimi przesłankami kierował się formułując rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu R. wniósł o jej uchylenie w całości, podzielając zarzuty skargi, że brak było podstaw do wydania decyzji tej treści, nie podzielając zaś pozostałych zarzutów i wniosków skargi. Jednocześnie organ podniósł, że nie korzysta z trybu autokontroli, gdyż nie uznaje w całości skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,b,c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w skrócie P.p.s.a.) w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję w całości lub w części. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Rozpatrując niniejszą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn podniesionych w skardze, wydana została bowiem z naruszeniem art. 138 k.p.a. oraz art. 156 k.p.a.
Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z póżn. zm.) Stosownie do treści art. 60 ust. 1 ustawy organami kolegialnymi uczelni publicznej są senat i rady podstawowych jednostek organizacyjnych, przy czym statut publicznej uczelni może przewidywać zamiast lub obok senatu inny organ kolegialny (ust.
2) organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych, przy czym kierownikiem wydziału jest dziekan (ust. 6). Art. 207 ust. 1 ustawy stanowi, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 ustawy, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Oznacza to, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez dziekana służy odwołanie do organu wyższego stopnia – rektora (§ 4 pkt 2 Regulaminu Studiów Uniwersytetu R.).
Art. 138. k.p.a zawiera katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego, który ma charakter zamknięty, a przepis powyższy jest bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że żadne modyfikacje w zakresie treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie są dopuszczalne. Wydanie orzeczenia w swej treści nie mieszczącego się w powyższym katalogu oznacza, iż organ dopuszcza się rażącego naruszenia wskazanego wyżej przepisu. Stosownie do treści art. 138 § 1 organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (pkt 1) albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję — umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części (pkt 2), albo umarza postępowanie odwoławcze (pkt 3). Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2).
Podkreślić należy, że wymieniony wyżej przepis określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego toczącego się w trybie zwyczajnym, polegającego na kontroli przez organ II instancji decyzji, wydanej przez organ I instancji, która nie uzyskała jeszcze przymiotu ostateczności. Przepis ten określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego w przypadku stwierdzenia, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione w terminie. Przymiot ostateczności, stosownie do treści art. 16 § 1.k.p.a., decyzja uzyskuje w sytuacji, kiedy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
W odróżnieniu od postępowania toczącego się w trybie zwyczajnym Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje 2 rodzaje postępowań nadzwyczajnych służące kontroli decyzji ostatecznych: wadliwych oraz niewadliwych. Kontroli decyzji ostatecznych niewadliwych służą nadzwyczajne postępowania administracyjne określone przepisami art. 154, 155, 161 oraz w pewnym zakresie art. 163. Kwalifikacja wymienionych postępowań jako służących weryfikacji decyzji ostatecznych niewadliwych jest umowna, nie jest ona bowiem do końca poprawna merytorycznie. W rzeczywistości wskazane przepisy stanowią zarówno podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych niewadliwych, jak również wadliwych, ale tylko w takim stopniu, który nie stwarza powodu do ich skorygowania lub usunięcia z obrotu prawnego w trybie wznowienia postępowania bądź stwierdzenia nieważności. Kontroli natomiast rozstrzygnięć ostatecznych wadliwych służą 2 rodzaje postępowań nadzwyczajnych: postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego uregulowane w art. 145 – 152 k.p.a. oraz postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji, uregulowane w art. 156 – 159 k.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że decyzją z dnia [...] marca 2011r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku studenta Wydziału Prawa studiów niestacjonarnych Uniwersytetu R. B. B. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji nie wyraził zgody na umorzenie czesnego z powodu trudnej sytuacji materialnej, natomiast za wybitne wyniki w nauce wyraził zgodę na umorzenie czesnego za semestr letni w wysokości 20% w roku akademickim 2010/2011. Rozpoznając odwołanie wyżej wymienionego od decyzji organu I instancji organ II instancji - Rektor Uniwersytetu R. decyzją z dnia [...] lipca 2011r., nr [...] unieważnił zaskarżoną decyzję w całości powołując w podstawie prawnej decyzji m. in. art. 156 k.p.a. oraz 157 k.p.a. Takie rozstrzygniecie rażąco narusza art. 138 k.p.a. Postępowanie przez Rektorem prowadzone było bowiem w postępowaniu zwyczajnym, w trybie odwoławczym od nieostaecznej decyzji organu I instancji, tak więc osnowa decyzji powinna mieścić się w katalogu orzeczeń wymienionych w tym przepisie.
Organ II instancji rozpoznając odwołanie winien był wydać orzeczenie zgodnie z treścią tego przepisu. Powołanie w podstawie prawnej przepisów właściwych dla postępowania toczącego się w trybie nadzwyczajnym (polegającym na kontroli decyzji ostatecznych) stanowi także rażące naruszenie art. 156 k.p.a. i 157 k.p.a.
Powyższe uchybienie skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym stwierdza się nieważność decyzji w części lub w całości, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 1 P.p.s.a.