Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 września 2008 roku, sygn. akt II SA/Rz 936/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 roku, nr [...]w przedmiocie zobowiązania do zamurowania otworów okiennych. Na wniosek skarżącego Sąd sporządził jego uzasadnienie. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 15 października 2008 roku.
W dniu 22 października 2008 roku B. O. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że skarżący zamierza zaskarżyć niekorzystne dla siebie rozstrzygnięcie sądu I instancji.
Postanowieniem z dnia 30 października 2008 roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W motywach rozstrzygnięcia podano, iż z uwagi na wcześniejsze przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych – postanowienie z dnia 25 stycznia 2008 roku – jego obecny wniosek należało potraktować, jako podanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozpatrując wniosek przez pryzmat przesłanek uzasadniających jego uwzględnienie referendarz sądowy doszedł do przekonania, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie pozwala zasadnie twierdzić, iż nie posiada on jakichkolwiek możliwości partycypacji w kosztach postępowania.
W dniu 12 listopada 2008 roku skarżący od wyżej powołanego postanowienia wniósł sprzeciw. Zarzucił, iż stan faktyczny, na którym oparto kwestionowane rozstrzygnięcie ustalono w sposób niepełny, co doprowadziło do błędnej konkluzji, iż jest on wstanie wygospodarować środki finansowe na opłacenie fachowego pełnomocnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo.
Na wstępie należy wskazać, iż z uwagi na wcześniejsze zwolnienie wnioskującej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, kolejny wniosek obejmujący swym zakresem przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata należy oceniać przez pryzmat przepisów normujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a.
Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata określa art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w jakichkolwiek kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi.
W oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności Sąd ustalił, iż poza nim w skład gospodarstwa domowego wchodzą dwie osoby: żona oraz ośmioletni syn. Dochód rodziny wynosi łącznie 2461,33 złotych netto miesięcznie – 1081,38 złotych wynagrodzenie za pracę skarżącego i 1379,95 złotych wynagrodzenie za pracę żony. W skład majątku wnioskodawcy oraz jego małżonki wchodzi dom o powierzchni 107,2 metrów kwadratowych oraz nieruchomość gruntowa o powierzchni 0,44 ha. Dom nie jest w całości wykończony natomiast grunt użytkowany jest tylko w części (ok. 5 a) i wyłącznie na własne potrzeby.
Skarżący posiada ponadto komputer zakupiony w 1995 roku. Na obciążenia budżetu gospodarstwa domowego skarżącego składają się wydatki związane z opłatami za gaz – kwota 51,30 zł. za okres lipiec – sierpień 2008, energię elektryczną – kwota 166,87 za miesiąc sierpień 2008, wodę – kwota 76,78 zł. za okres lipiec – sierpień 2008, telefon komórkowy – kwota 31,79 za wrzesień 2008, podatek rolny i od nieruchomości łącznie za rok 2008 w kwocie 188 zł., węgiel na opał – tona ok. 560 zł., wydatki związane z edukacją dziecka ok. 350 zł. miesięcznie, bilety miesięczne – kwota 150 zł. miesięcznie, wydatki na leczenie urazu syna ok. 100 zł. Łącznie jest więc to kwota 1674, 74 złote. Należy do tego dodać bieżące wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego – żywność, odzież, obuwie zimowe.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygając o jego zasadności Sąd miał w szczególności na uwadze wysokość uzyskiwanego dochodu, liczebność rodziny oraz ogólne koszty utrzymania gospodarstwa domowego w dzisiejszych czasach. Podkreślić należy, iż dochód rodziny skarżącego nie jest aż tak niski, by uzasadnić przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zwalniając skarżącego z obowiązku uiszczania kosztów sądowych Sąd umożliwił mu podjęcie ewentualnych starań o ustanowienie fachowego pełnomocnika.
Ponadto, jeżeli skarżący przekonany jest o niesłuszności wyroku Sądu i tym samym o skuteczności przyszłej skargi kasacyjnej, to powinien uwzględniać, że w razie potwierdzenia jej zasadności przez Naczelny Sad Administracyjny, będzie mógł żądać do organu zwrotu kosztów, jakie poniósł w związku z udzieleniem mu pomocy przez fachowego pełnomocnika – art. 203 § 1 P.p.s.a.
Podsumowując, zdaniem Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uprawniają do stwierdzenia – jak wymaga tego art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. – że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja taka zachodzi bowiem jedynie wówczas, gdy strona nie ma żadnych środków majątkowych, które umożliwiałyby jej partycypację w kosztach postępowania choćby w minimalnym zakresie – por. B. Dauter (w:) S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 257-259. Odnosząc powyższe do oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego Sąd doszedł do przekonania, iż wprawdzie nie jest on w stanie pokryć kosztów postępowania w pełnym ich zakresie, jednakże nie można zasadnie twierdzić, że nie jest w stanie pokryć ich w ogóle.
Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.