Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W terminie do złożenia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia J. M. wniósł na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy tak o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie adwokata. Zaznaczył w nim, że jest osobą nieporadną i słabo wykształconą (technik rolnik), dlatego też nie jest w stanie samodzielnie "bronić swoich interesów". Ponadto, ze względów finansowych, nie ma możliwości ustanowienia adwokata z wyboru. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, bezrobotną. Pod jego opieką pozostaje także niepełnosprawna matka oraz ucząca się córka (23 lata). Rodzina dysponuje co miesiąc kwotą ok. 2000 zł, z której pokrywane są wydatki na: leki dla wszystkich domowników – 400 zł, wyżywienie – 800 - 900 zł, media – 350 zł, odzież i obuwie – 200 zł, pomoce naukowe i dojazd córki do szkoły – 200 zł oraz 40 zł – podatek rolny. Wnioskodawca wskazał, że często nie wystarcza mu na zaspokojenie bieżących potrzeb, w związku z czym zmuszony jest do pożyczania pieniędzy od rodziny, nawet na żywność.
Składający wniosek wraz z córką i matką mieszka w domu o powierzchni 60 m. kw. położonym na 18-arowej działce. Na majątek rodziny składają się nieruchomość rolna wnioskodawcy o powierzchni 1,05 ha oraz nieruchomość rolna należąca do jego matki o powierzchni 3 ha.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje:
Po pierwsze wskazać należy, że wniosek J. M. podlega rozpoznaniu jedynie w części odnoszącej się do ustanowienia adwokata. Powyższe podyktowane jest faktem, iż przedmiotem skargi wyżej wymienionego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dotyczy ona problematyki pomocy społecznej, zaś z mocy prawa tego rodzaju sprawy zwolnione zostały z obowiązku ponoszenia w nich kosztów sądowych, o czym stanowi art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270n ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.".
Mając powyższe na uwadze, wniosek skarżącego należy rozpoznać w aspekcie przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wedle tego przepisu, udzielenie wsparcia ze strony Państwa w takich właśnie granicach następuje w sytuacji niemożności poniesienia przez wnioskodawcę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie tego spoczywa przy tym na wnioskującym o takie wsparcie.
W ocenie rozpoznającej wniosek, aktualne możliwości finansowe wnioskodawcy kwalifikują go do przyznania pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z będących do dyspozycji rodziny środków wyżej wymieniony nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów wolnorynkowego wynagrodzenia takiego pełnomocnika. Jak bowiem wynika z wniosku, są one przeznaczane na zaspokojenie podstawowych w istocie potrzeb rodziny tj. mieszkania, wyżywienia, nauki oraz leczenia, przy czym na to ostatnie rodzina wydatkuje stosunkowo znaczną kwotę tj. ok. 400 zł.
Należy także mieć na uwadze fakt niepełnosprawności wnioskodawcy oraz związane z tym z pewnością w dużym stopniu jego pozostawanie bezrobotnym, co powoduje z kolei utrudnioną możliwość poprawy własnej sytuacji materialnej. Ponadto, córka skarżącego jest wprawdzie osobą pełnoletnią, jednak nie osiąga żadnych dochodów, bowiem pozostaje w trakcie nauki, z którą związane są koszty miesięczne w kwocie ok. 200 zł.
Istotne jest także, iż na obecnym etapie postępowania udział profesjonalnego zastępcy procesowego jest konieczny w razie zamiaru zaskarżenia przez stronę zapadłego w jej sprawie wyroku. Przepis art. 175 § 1 P.p.s.a. przewiduje bowiem wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez adwokata lub też radcę prawnego.
Mając to wszystko na uwadze uznano, że zasadnym jest uwzględnienie żądania wnioskodawcy, dlatego też ustanowiono na jego rzecz adwokata, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Na marginesie podnieść należy, że dla niniejszego rozstrzygnięcia znaczenia nie miały podniesione we wniosku kwestie nieporadności oraz niedostatecznego wykształcenia skarżącego. W świetle bowiem podanych wyżej regulacji P.p.s.a., jedynym kryterium decydującym o ewentualnej zasadności żądania dotyczącego prawa pomocy jest kryterium majątkowe.