Uzasadnienie
G. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie zasiłku celowego. Do skargi dołączyła wypełniony druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczając na nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu o powierzchni 47 m.kw. prowadzi z mężem L. B. oraz studiującą córką Ż. B. Zaznaczyła, że rodzina nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu. Obydwoje z mężem są osobami bezrobotnymi, chorymi (niepełnosprawność).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, że wniosek G. B. podlegać będzie rozpoznaniu jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. W świetle bowiem art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawa, która zainicjowana została skargą G. B. z pewnością należy do wymienionej grupy. Dlatego też wyżej wymieniona zwolniona jest z mocy samej ustawy z obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Żądanie wnioskodawczyni odnoszące się do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje ono m. in. właśnie ustanowienie adwokata. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie wniosku w tym zakresie ustawodawca uwarunkował wykazaniem przez składającego go, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie swego wniosku składający go winien zatem w jak najbardziej obszerny sposób zobrazować sytuację, w której się znajduje wraz z sytuacją osób wchodzących w skład prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego. To bowiem od tego, co zostanie przedstawione przez wnioskodawcę zależy decyzja w przedmiocie jego wniosku.
Zasadą obowiązująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zaś ponoszenie przez strony tego postępowania wszelkich kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.).
W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, nie zasługuje on na uwzględnienie. Z jego treści wynika w istocie tylko, że skarżąca wraz z mężem są osobami niepełnosprawnymi, bezrobotnymi, nie posiadającymi żadnego dochodu. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką Ż. Akta przedmiotowego postępowania wskazują z kolei, że wspólne gospodarstwo domowe tworzą jedynie wnioskodawczyni oraz jej mąż L. B. Rodzina utrzymuje się ze środków przyznawanych z pomocy społecznej na zaspokojenie różnego rodzaju potrzeb. Akta te wskazują także, że rodzina niechętnie współpracuje z pracownikiem socjalnym (w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego), nie stara się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie udziela szczegółowych informacji dotyczących stanu zdrowia, jak też córki Ż. i jej sytuacji finansowej, nie ma żadnych zaległości w spłacie rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania.
Powyższe powoduje wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej strony skarżącej. Te nie pozwalają na uwzględnienie jej żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do nadużycia instytucji prawa pomocy. Ta zaś, jak już wyżej wspomniano, ma wyjątkowy charakter i przysługuje jedynie osobom, które nie są w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie całości bądź choćby części kosztów postępowania. Przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy nie ma miejsca na jakiekolwiek niejasności w zakresie ustawowych przesłanek jej przyznania.
Ponadto, należy podkreślić, że zgodnie z regulacją procedury sądowoadministracyjnej udział profesjonalnego pełnomocnika np. adwokata nie jest obligatoryjny (poza koniecznością sporządzenia przez takiego pełnomocnika niektórych środków zaskarżenia, co jednak nie dotyczy obecnego etapu postępowania w niniejszej sprawie). Sąd z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy, biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakich ewentualnie dopuściły się organy administracji publicznej. Nadto, w świetle art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny udziela także stronom występującym w sprawie bez adwokata (lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, poucza je o skutkach tych czynności oraz o skutkach ich zaniedbania.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że strona inicjując przed sądem administracyjnym postępowanie (zwłaszcza zaś kilka jednocześnie - jak wnioskodawczyni) winna w pierwszej kolejności uczynić wszystko, co w jej mocy, by własnym staraniem pokryć koszty powyższego. Jeśli jednak okaże się to niemożliwe, wówczas ubiegając się o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, powinna przedstawić swoją sytuację rodzinną, i bytowo-materialną w sposób jak najbardziej pełny, nie budzący wątpliwości rozpoznającego wniosek w tym zakresie.
Ze względu na powyższe odmówiono ustanowienia dla skarżącej G. B. adwokata, działając na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 i art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a..