Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 14 września 2020 r. (data wpływu do organu) A.M. zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenie pieniężnego, na podstawie art. 7 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1936-1956 (Dz.U. z 2020 r., poz. 1428).
Po rozpoznaniu wniosku organ ten decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] przyznał A.M. świadczenie pieniężne w wysokości 2400 zł z tytułu podlegania represjom wymienionym w art. 2 pkt 1 ustawy, których okres został ustalony w decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich w wymiarze 1 miesiąca na podstawie art. 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
A.M. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zwróciła się o ponowne zweryfikowanie okresu i świadczenia pieniężnego przysługującego osobom zesłanym lub deportowanym przez władze ZSRR.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 7 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2020 r.
Organ wyjaśnił, że okres podlegania represjom przyjęty za podstawę obliczenia wysokości świadczenia pieniężnego, określony został w decyzji o przyznaniu stronie uprawnień kombatanckich wydanej na podstawie przepisów ustawy o kombatantach. Podejmując decyzję o przyznaniu świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym dla Sybiraków organ nie prowadzi postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia okresu podlegania represjom, ale jest związany treścią decyzji w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. Zmiana decyzji o przyznaniu świadczenia pieniężnego możliwa byłaby w sytuacji, gdyby została zmieniona decyzja o przyznaniu uprawnień kombatanckich z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w zakresie wskazanego w niej okresu podlegania represjom.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła A.M. wnioskując o jej uchylenie i przyznanie jej świadczenia za okres rzeczywistego przebywania na zesłaniu od lipca 1951 r. do 17 lipca 1958 r., tj. za 84 miesiące (7 lat) lub o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ.
W uzasadnieniu podniosła, że organ nieprawidłowo ustalił, że na zesłaniu w ZSRR przebywała 1 miesiąc. W rzeczywistości przebywała tam 7 lat, co wynika z odnalezionego dokumentu, a przesłanego do organu przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ten dokument to zaświadczenie wystawione przez Kołchoz im. [...] w [....], z którego wynika, że ojciec skarżącej pracował w kołchozie w latach 1951 i 1953-1958. Skarżąca wskazała, że urodziła się w roku 1951 i wraz z rodzicami i rodzeństwem została wywieziona w lipcu 1951 r. Na zesłaniu przebywała nieprzerwanie do czasu powrotu do Polski.
Skarżąca zaznaczyła, że złożyła także wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przyznanie jej uprawnień kombatanckich. Wobec tego, że decyzja wznowieniowa będzie miała istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, zwróciła się o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie.
Końcowo podkreśliła, że utrzymanie w mocy kwestionowanej decyzji i pozostawienie świadczenia pieniężnego na najniższym poziomie jest niezgodne ze stanem faktycznym i pozostaje w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że okres podlegania represjom, przyjęty w zaskarżonej decyzji za podstawę obliczania wysokości świadczenia pieniężnego, określony został w decyzji o przyznaniu stronie uprawnień kombatanckich wydanej na podstawie ustawy o kombatantach. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia okresu podlegania represjom, ale jest związany treścią tej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j, Dz. U. z 2021 r., poz. 137), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz.2325, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaistniały okoliczności dające podstawę do wznowienia postępowania.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej na wstępie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 1428 – dalej "ustawa"), która określa zasady, wysokość oraz tryb przyznawania świadczenia pieniężnego osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1936-1956, zwanego dalej "świadczeniem pieniężnym".
Stosownie do art. 2 ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobie, która:
- 1) uzyskała na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 r. poz. 517) decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającą okres przebywania:
- a) w niewoli lub obozach internowanych oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, i obozach podległych Wydziałowi Obozów Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, lub
- b) w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, lub
- c) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:
- - w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, lub
- - na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR;
- 2) posiada obywatelstwo polskie w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy świadczenie pieniężne jest przyznawane jednorazowo w wysokości 200 zł za każdy miesiąc okresu podlegania w latach 1936-1956 represjom, potwierdzonego decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, o której mowa w art. 2 pkt 1, przy czym jego wysokość nie może być mniejsza niż 2400 zł (ust. 2).
W sprawie bezsporne jest, że skarżąca spełnia warunki do uzyskania ww. świadczenia pieniężnego. Sporna jest jednak jego wysokość.
Skarżąca podnosi, że podstawą jego naliczenia powinien być okres przebywania wraz z całą rodziną na zesłaniu w ZSRR od lipca 1951 r. do 17 lipca 1958 r. – tj. 84 miesiące.
Organ wskazuje natomiast, że przy ustalaniu okresu przebywania na przymusowym zesłaniu jest związany wcześniejszą decyzją wydaną na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, potwierdzającą okres przebywania miedzy innymi na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. W przypadku skarżącej jest to wydana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzja o przyznaniu uprawnień kombatanckich z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...], w której ustalono okres podlegania przez stronę represjom (nota bene decyzji tej nie dołączono do akt sprawy!).
Co do zasady jest to właściwe stanowisko. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako organ właściwy do ustalenia wysokości oraz wypłaty świadczenia pieniężnego nie określa w tym postępowaniu okresu za który świadczenie przysługuje osobie uprawnionej. W tym zakresie stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy organ ten jest związany wcześniejszą decyzją wydaną na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), potwierdzającą okres przebywania miedzy innymi na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR.
W rozpoznawanej sprawie w dniach wydawania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji w sprawie przyznania świadczenia skarżącej – tj. [...] października 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. taka decyzją "bazową" była wspomniana wyżej decyzja tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2010 r.
Przed datą rozpoznania przez tut. Sąd skargi A.M. zaistniała jednak szczególna sytuacja – na jej wniosek zmieniona została decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. o stwierdzeniu posiadania uprawnień kombatanckich, decyzja z dnia [...] lutego 2021 r., Nr [...], w trybie art. 155 k.p.a. w ten sposób, że potwierdzono, że A.M. posiada uprawnienia kombatanckie jako osoba podlegająca represjom wojennym, przebywająca z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR w okresie od lipca 1951 r. do lipca 1958 r., to jest w łącznym wymiarze 7 lat i jednego miesiąca.
W tych okolicznościach Sąd stwierdza z urzędu, że zaistniała jedna z przesłanek wznowienia postepowania - określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. - "decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione".
Zaistnienie z kolei naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego jest jedną z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. skutkującą uchyleniem decyzji.
Z tych względów i w oparciu o ten właśnie przepis Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę skarżącej organ obowiązany będzie uwzględnić stan ukształtowany wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2021r. o przyznaniu uprawnień kombatanckich.
Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss4 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), wobec uznania, ze względu na jej przedmiot, że jej rozpoznanie jest konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mogłoby w obecnym stanie epidemii wywołać nadmierne zagrożenie dla osób w niej uczestniczących i uwzględniając jednocześnie potrzebę rozstrzygnięcia sprawy w możliwie najkrótszym terminie.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. i art. 210 § 2 P.p.s.a.