Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 30 marca 2023 r. nr SKO.4114/231/2023, wydana w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem z 30 września 2022 r. AT (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w miejscowości [...], a głównym źródłem ogrzewania jest koza oraz trzon kuchenny.
Decyzją z [...] grudnia 2022 r. nr [...] Wójt odmówił przyznania Skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku węglowego.
Organ I instancji podał, że Skarżący nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa odmowego pod adresem [...]. Na ww. adres nie została bowiem złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto fakt niezamieszkiwania Skarżącego pod wskazanym we wniosku adresem wynika również z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych oraz z informacji uzyskanej od Policji. Stwierdzenie powyższego wyklucza prawną możliwość uwzględnienia zgłoszonego żądania.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, zarzucając wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podniósł, że nieruchomość pod adresem [...] zamieszkuje od 2004 r. Skarżący podkreślił, że nie mógł złożyć deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bo nie przysługiwało mu prawo własności ww. nieruchomości.
Decyzją z 30 marca 2023 r. nr SKO.4114/231/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta.
Organ odwoławczy podniósł, że ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm.) – dalej: "u.d.w.", nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W tym zakresie zastosowanie ma zatem art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1610) – dalej: "k.c.", w myśl którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Kolegium podniosło, że na podstawie informacji od Policji, informacji uzyskanych przez pracowników pomocy społecznej oraz wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w ramach odrębnych postępowań o przyznanie świadczeń pomocy społecznej ustalono, że Skarżący nie zamieszkuje pod [...]. W konsekwencji organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania Skarżącemu dodatku węglowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AT wniósł o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji. Powtarzając zarzuty sformułowane w odwołaniu Skarżący podniósł, że pod wskazanym we wniosku adresem prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zatem jego wniosek winien zostać uwzględniony.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez Organ I instancji i zaaprobowane przez Organ odwoławczy są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Nie budzi zastrzeżeń Sądu zarówno zakres czynności podjętych w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, jak również sposób ich udokumentowania.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.w., przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe).
Z przytoczonych regulacji wynika wprost, że warunkiem niezbędnym do skutecznego ubiegania się o dodatek węglowy jest zamieszkiwanie pod adresem wskazanym we wniosku oraz prowadzenie pod wskazanym adresem gospodarstwa domowego. Sam fakt sporadycznego przebywania w danym lokalu nie oznacza zamieszkiwania i prowadzenia w nim gospodarstwa domowego. Koniecznym warunkiem przyznania dodatku węglowego jest ustalenie, że z danym adresem zamieszkania wiąże się tzw. centrum życiowe danej osoby, czyli że jest to miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Dla przyznania prawa do dodatku węglowego nie ma znaczenia tytuł prawny do lokalu/budynku, oraz czy w świetle przepisów prawa budowlanego można wykorzystywać lokal (pomieszczenie) na cele mieszkaniowe, ani też to, czy zgodnie z prawem budowlanym przeprowadzono określone czynności formalne zmierzające do zmiany sposobu użytkowania budynku (lokalu).
O prawie do dodatku węglowego decyduje nie legalność zamieszkiwania, a stan faktyczny w postaci rzeczywistego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w danym miejscu (pomieszczeniu), na obszarze gminy, do której składa się wniosek. Zamieszkiwanie w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w. oznacza zatem rodzaj pobytu osoby w danym miejscu, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 14 grudnia 2023 r. II SA/Go 584/23, wyrok WSA w Krakowie z 6 grudnia 2023 r. III SA/Kr 773/23; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd podziela w całości stanowisko organów odnośnie niezamieszkiwania przez Skarżącego pod wskazanym przez niego we wniosku adresem: [...]. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że 3, 6 i 8 grudnia 2021 pracownicy socjalni nie zastali Skarżącego pod ww. adresem, wobec czego nie byli w stanie przeprowadzić wywiadu środowiskowego. Brak zamieszkiwania Skarżącego pod adresem [...] potwierdzają informacje uzyskane od Kierownika Posterunku Policji we [...] w pismach z 6 lutego 2022 r. i 23 grudnia 2022 r. Również w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego pracownicy socjalni czterokrotnie – 4, 6, 10 października i 14 listopada 2022 r. podejmowali bezskuteczną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak za każdym razem nie zastali Skarżącego w deklarowanym miejscu zamieszkania. Organ I instancji ustalił ponadto, że na adres zamieszkania Skarżącego nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zdaniem Sądu wskazane wyżej ustalenia bezspornie uprawniały rozstrzygające sprawę organy do przyjęcia, że Skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym we wniosku adresem. Organ I instancji uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 2 ust. 15a u.d.w. Z ww. regulacji wynika bowiem, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie ogranicza się do wskazanych w tym przepisie ewidencji, czy oświadczeń wnioskodawcy. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Lektura akt administracyjnych potwierdza, że tego rodzaju ustalenia podjęto w sprawie, ponieważ zaskarżone rozstrzygniecie i utrzymaną nim decyzję organu I instancji oparto na danych wynikających z rejestrów, poprzednich postępowań administracyjnych z udziałem Skarżącego oraz informacji od Policji.
Pracownicy organu podjęli przy tym próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie zastając Skarżącego w miejscu zamieszkania. W konsekwencji obowiązkiem organów było wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.