Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działający z upoważnienia Burmistrza Gminy P., dalej także jako: "organ I instancji", orzekł o uchyleniu za okres od 24.10.2019 r. do 31.05.2021 r. decyzji z dnia 7 listopada 2019 r. nr [...] dotyczącej przyznania N. B., dalej także jako: "strona", "skarżąca", świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka I. B..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że [...] Urząd Wojewódzki w S. jako instytucja właściwa w sprawie koordynacji świadczeń rodzinnych w związku z przemieszczaniem się obywateli Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w P. - Dział Świadczeń, iż w przypadku rodziny strony zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 23 kwietnia 2019 r.
Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 23 a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), w przypadku gdy wojewoda, w sytuacji o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1 w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższy, zdaniem organu, należało uchylić ww. decyzję z dnia 7 listopada 2019 r. przyznającą stronie świadczenie wychowawcze.
Pismem z dnia 10 lipca 2023 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie:
- 1. art. 23a ust. 2,3,5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że skoro do rodziny skarżącej do dnia 23 kwietnia 2019 r. stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to podlegała ona ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych i w związku z tym należało uchylić decyzję z dnia 7 listopada 2019 r. przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz dziecka - I. B. na okres od 24.10.2019 r. do 31.05.2021 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja ww. przepisów nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku zatrudnienia rodziców w różnych państwach, pod uwagę brane jest miejsce zamieszkania dziecka, co oznacza, że skoro skarżąca od 6 czerwca 2016 r. do 19 grudnia 2020 r. była zatrudniona w Polsce, gdzie wraz z całą rodziną ma także stałe miejsce zamieszkania (które pozostaje aktualne do dnia dzisiejszego), to mając na względzie przywołany przepis art. 68 rozporządzenia, pierwszeństwo w sprawie wypłaty świadczeń rodzinnych pozostaje po stronie Rzeczypospolitej Polskiej i w związku z tym organ nie miał podstawy faktycznej ani prawnej do uchylenia decyzji w zakresie przyznanego świadczenia wychowawczego.
- 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia 20 czerwca 2022 r. stanowi podstawę do uchylenia decyzji z dnia 7 listopada 2019 r. do 31 maja 2021 r., podczas gdy w ww. decyzji Wojewoda rozstrzygnął o innych okresach, tj. od 1 marca 2022 r. do 31 maja 2022 r., co jednoznacznie przesądza o tym, że nie mogła ona stanowić podstawy do uchylenia drugiej z ww. decyzji, tym bardziej, że organ nie posiada uprawnienia do dokonywania wykładni rozszerzającej, co niewątpliwie uczynił w niniejszej spawie.
Decyzją z dnia 18 września 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej także jako: "organ II instancji", "Kolegium", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 16 czerwca 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że problematykę będącą przedmiotem niniejszego postępowania regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407), dalej: "u.p.p.w.d.", natomiast kwestie procesowe rozstrzygają przepisy ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775) dalej: "k.p.a.".
Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie poprawne rozstrzygnięcie zostało wydane przez organ I instancji na podstawie niewłaściwych przepisów. Organ zastosował zbliżone swoją treścią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powinno być oparte na przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Niezależnie od powyższego argumentacja użyta przez stronę w zakresie samej ustawy o świadczeniach rodzinnych oparta jest na nieaktualnym brzmieniu tych przepisów. Ponadto wbrew twierdzeniom strony organ I instancji nie powoływał się w ogóle na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 czerwca 2022 r.
Następnie organ II instancji wskazał, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE. L 166, z 30 kwietnia 2004 r.), a także przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE. L 284, z 30 października 2009 r.), jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii.
Pozwalają one ustalić, ustawodawstwu którego państwa podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii. Zgodnie bowiem ze sformułowaną w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/04 ogólną zasadą podlegania ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego oraz stosownie do art. 68 rozporządzenia nr 883/04, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo.
Kolegium przywołało treść art. 16 ust. 1, 2, 4 i 6 u.p.p.w.d. i wskazało, że z przepisów tych wynika, iż to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 16 ust. 4-10 u.p.p.w.d.).
Organ II instancji wyjaśnił, że z poczynionych (na podstawie ujawnionego w aktach sprawy materiału dowodowego) ustaleń faktycznych, wynika, że Wojewoda [...] - instytucja właściwa w sprawie koordynacji świadczeń wychowawczych w związku z przemieszczaniem się obywateli Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w P., iż w przypadku rodziny N. B. mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenie społecznego od dnia 23 kwietnia 2019 r. Przywołane przez organ I instancji stanowisko, przy uwzględnieniu zamieszczonej w nim argumentacji stanowiło wystarczającą przesłankę do wydania kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu II instancji, nie zasługują na uwzględnienie podniesione przez stronę argumenty.
Niezależnie od powyższego Kolegium zwróciło uwagę na fakt, że w wyniku wydania przedmiotowej decyzji sprawa zostanie przekazana Wojewodzie Z., który w myśl art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d. wyda decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 ww. ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na tym też etapie postępowania strona winna przedstawić argumentację zawartą w treści odwołania.
Pismem z dnia 8 października 2024 r. N. B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej naruszenie:
- - art. 16 ust. 6 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw poprzez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sprawie uchylenia świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka skarżącej, podczas gdy ww. przepisy nie powinny mieć w ogóle zastosowania w przedmiotowej sprawie bowiem, samo ustalenie, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń w innym państwie, a co za tym idzie ustawodawca uzależnił uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego nie tylko od stwierdzenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale także od ustalenia, że osoba, której prawo to przysługuje, w danym okresie czasu podlegała ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji, przy czym pojęcie "podlega ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że Wojewoda w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności, w szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym, w praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.02.2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2116/19), tymczasem w niniejszej sprawie oba organy poprzestały jedynie na bezkrytycznym przyjęciu informacji od Wojewody, uchylając się jednocześnie od wystąpienia do niego o wyjaśnienie wskazanych okoliczności prawnych i faktycznych, istotnych z punktu widzenia ustalenia zasadniczej przesłanki do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego;
- - art. 16 ust. 6 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że skoro do rodziny skarżącej od dnia 23 kwietnia 2019 r. stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to podlegała ona ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych i w związku z tym należało jej uchylić decyzję z dnia 7 listopada 2019 r. przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz dziecka - I. B. na okres od 24.10.2019 r. do 31.05.2021 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja ww. przepisów nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku zatrudnienia rodziców w dwóch różnych państwach, pod uwagę brane jest miejsce zamieszkania dziecka, co oznacza, że skoro skarżąca od 6 czerwca 2016 r. do 19 grudnia 2020 r. była zatrudniona w Polsce, gdzie wraz z całą rodziną ma także stałe miejsce zamieszkania (które pozostaje aktualne do dnia dzisiejszego) to mając na względzie przywołany przepis art. 68 ww. rozporządzenia, pierwszeństwo w sprawie wypłaty świadczeń rodzinnych pozostaje po stronie Rzeczypospolitej Polskiej i w związku z tym oba organy nie miały podstawy faktycznej ani prawnej do uchylenia decyzji w zakresie przyznanego świadczenia wychowawczego;
- - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, przejawiającej się w uznaniu przez oba organy, że pismo Wojewody z dnia 26 kwietnia 2023 r. stanowi podstawę do uchylenia decyzji z dnia 7 listopada 2019 r. dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko skarżącej za okres od 24.10.2019 r. do 31.05.2021 r., podczas gdy do dnia dzisiejszego nie została wydana przez Wojewodę w stosunku do skarżącej żadna decyzja w zakresie prawa do świadczeń wychowawczych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a w której to Wojewoda m.in ustaliłby wysokość świadczeń uznanych następnie za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi, co jednoznacznie przesądza o tym, że oba organy nie miały podstaw do uchylenia ww. decyzji, tym bardziej że nie posiadają one uprawnienia do dokonywania wykładni rozszerzającej, co niewątpliwie uczyniły w niniejszej sprawie;
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 w zw. art. 8 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności i zarzutów przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu, zaniechanie odniesienia się do wszystkich twierdzeń podnoszonych przez nią w toku postępowania, a także nieuwzględnienie wszystkich okoliczności, w szczególności braku zwrócenia się do Wojewody o wyjaśnienie wskazanych okoliczności prawnych i faktycznych, istotnych z punktu widzenia ustalenia zasadniczej przesłanki do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, a koniecznych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - organ bowiem ograniczył swe rozważania głównie do dywagacji na temat podlegania przez skarżącą pod przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (co de facto w niniejszej sprawie mając na względzie art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego pozostaje bez znaczenia), nie odnosząc się w żaden sposób do okoliczności przywołanych przez skarżącą;
- - art. 7b k.p.a. w zw. z art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw poprzez ich niezastosowanie i poprzestanie przez oba organy jedynie na bezkrytycznym przyjęciu informacji od wojewody, uchylając się jednocześnie od wystąpienia do niego o wyjaśnienie wskazanych okoliczności prawnych i faktycznych, istotnych z punktu widzenia ustalenia zasadniczej przesłanki do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, podczas gdy ww. przepis nakazuje organom administracji publicznej współdziałanie ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy;
- - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 16 czerwca 2023 r. w sprawie uchylenia decyzji z dnia 7 listopada 2019 r. dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka - I. B..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącej podał, że nie toczy się postępowanie przez Wojewodą w sprawie koordynacji świadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracji w Szczecinie zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Kolegium z dnia 18 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.
Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy zaistniały podstawy do uchylenia skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 2 i 6 u.p.p.w.d.).
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 1 ust. 3 u.p.p.w.d.).
W myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 15 u.p.p.w.d., ilekroć jest mowa w ustawie o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, rozumieć trzeba przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str.
72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 284 z dnia 30 października 2009 r., str. 1).
Zawarte w powyższych aktach prawnych przepisy pozwalają na wyeliminowanie skutków jednoczesnego podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku z późniejszą zmianą miejsca pracy lub zamieszkania. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego muszą zatem gwarantować pracownikom przemieszczającym się we Wspólnocie, osobom pozostającym na ich utrzymaniu oraz osobom pozostałym przy życiu po ich śmierci utrzymanie nabytych lub będących w trakcie nabywania praw i korzyści. Aby nie doszło do nieuzasadnionego łączenia świadczeń w przypadku zbiegu prawa do zasiłków rodzinnych w myśl ustawodawstwa właściwego państwa i w myśl ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania członków rodziny, rozporządzenia nr 883/2004 i nr 987/2009 zawierają normy kolizyjne pozwalające rozwiązać konflikt narodowych systemów zabezpieczenia społecznego (m.in zakaz kumulacji świadczeń w art. 10 rozporządzenia wykonawczego oraz odstępstwa od tej zasady wskazane w art. 67 i art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004. Kwestie te poruszają także art. 58 i art. 60 rozporządzenia wykonawczego).
Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.p.w.d. wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się oświadczenie wychowawcze:
- 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej;
- 2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2 ustawy, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
Jak wynika z treści z art. 11 ust. 3 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy.
Z przekazanego pisma Wojewody z dnia 26 kwietnia 2023 r. wynika, że jeżeli - według ustaleń tego organu - w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to obliguje to organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji.
Stwierdzić przy tym należy, że organ pomocy społecznej nie ma swobody działania w tym zakresie, w szczególności nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. Organ gminy zobowiązany do zastosowania art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. nie dokonuje przy tym analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego, stąd też rozważania Kolegium na str. 3 decyzji co do tego, czy skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze za okres, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, leżą poza granicami tej sprawy. Rzeczą Kolegium nie było rozstrzyganie tej kwestii. Ustawodawca wyraźnie w art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. wskazał, że to wojewoda (a nie jakikolwiek inny organ lub organy) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Prawidłowość tego ustalenia może być poddana badaniu i ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Przy czym, uchylenie decyzji przyznającej świadczenie nie niesie jeszcze ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia wychowawczego na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu - czyli na wojewodę (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 633/17). Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d., w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 2, wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego od dnia, od którego mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia, od którego matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczenia wychowawczego jest wojewoda. Tym samym decyzja o przyznaniu świadczenia przez inny organ (w tym przypadku przez Burmistrza Gminy P.) nie może pozostać w obrocie prawnym.
W konsekwencji nie można zarzucić orzekającym w sprawie organom naruszenia przepisów ustawy, w szczególności art. 16 ust. 6 tej u.p.p.w.d..
Najistotniejszym i decydującym dowodem w sprawie jest ustalenie dokonane przez Wojewodę [...] i ujawnione w piśmie z dnia 26 kwietnia 2023 r., że do sprawy I. B. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Informacja ta - zgodnie z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. - zobowiązywała Burmistrza Gminy P. do uchylenia własnej decyzji, mocą której przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skarżąca nie zostanie pozbawiona ponownego rozpatrzenia sprawy w tym zakresie. Konsekwencją uchylenia przez Burmistrza Gminy P. pierwotnej decyzji w sprawie ustalenia prawa skarżącej do wymienionego świadczenia będzie przeprowadzenie nowego postępowania w tym zakresie, ale przez właściwy organ, czyli przez Wojewodę [...]. W postępowaniu przed tym organem skarżąca może dowodzić swojego prawa do świadczenia wychowawczego za okresy objęte uchyloną decyzją, tj. od 24 października 2019 r. do 31 maja 2021 r.
W świetle powyższego zarzuty skarżącej, że świadczenie wychowawcze na syna powinno być jej wypłacane zgodnie z ustawodawstwem polskim, według zasad pierwszeństwa wynikających z art. 68 rozporządzenia 883/2004, nie podlegały ocenie w tym postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 5 u.p.p.w.d. organem właściwym do rozstrzygania powyższych kwestii jest obecnie Wojewoda [...] skarżona decyzja jest aktem, który nie rozstrzyga merytorycznie i nie przesądza o pozbawieniu skarżącej uprawnień do świadczenia wychowawczego. Zaskarżona decyzja jest swego rodzaju aktem porządkującym stan faktyczny i prawny, powodującym przekazanie sprawy do rozpoznania organowi właściwemu, z uwagi na mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Sąd nie podziela także zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż materiał dowodowy, na podstawie którego organ wydał swoją decyzję był zupełny i na jego podstawie organ w sposób prawidłowy i swobodny, a nie dowolny, ustalił prawidłowy stan faktyczny i prawny. Nie można także podzielić zasadności zarzutu naruszenia przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności i zarzutów przedstawionych przez skarżąca w odwołaniu, gdyż organ odwoławczy ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do podniesionych zarzutów i wskazał w sposób jednoznaczny argumentację podjętego rozstrzygnięcia.
Zarzuty skargi nie zasługiwały zatem na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).