Uzasadnienie
Starosta [...], po rozpoznaniu wniosku W.J. z dnia [...] o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił przywrócenia uprawnień. Decyzja została wydana na podstawie art. 140 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) w związku z § 8 ust. 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69 poz. 622) – zwanego dalej "rozporządzeniem", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "Kpa".
Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi zostały cofnięte W.J. decyzją Starosty [...] z dnia [...] nr [...].
W dniu [...] decyzją Komendanta Powiatowego Policji w [...] W.J. został skierowany na badania psychologiczne z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. W dniu [...] do organu I instancji wpłynęło pismo z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] – Zespołu Psychologów Pracy z dnia [...] informujące, że w wyniku badania psychologicznego przeprowadzonego na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym u strony stwierdzono istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Jednym z warunków do przywrócenia stronie uprawnień było dostarczenie organowi orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do prowadzenia pojazdów. W dniu [...] do organu wpłynął wniosek strony wraz z orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] nr [...] z którego wynika, że w wyniku badania nie stwierdzono u W.J. przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
Stosownie do § 8 ust. 7 powołanego wyżej rozporządzenia, w przypadku wydania orzeczenia o istnieniu przeciwwskazań psychologicznych, ponowne badanie może nastąpić po upływie roku. Przedłożone przez stronę orzeczenie nie może zatem zostać uwzględnione w postępowaniu o przywrócenie uprawnień, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ nie został spełniony jeden z warunków przywrócenia uprawnień, należało odmówić ich przywrócenia.
W odwołaniu od tej decyzji W.J. podniósł, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] zostały mu cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A, B i C do dnia [...]. Decyzja ta została wydana w następstwie wykonania wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] (sygn. [...]). Od dnia [...] odwołujący się mógł starać się o wydanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Decyzją Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] został skierowany na kontrolne badania lekarskie i kontrolne badania psychologiczne, ale decyzja ta została unieważniona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] decyzją z dnia [...].
W tej sytuacji Komendant Powiatowy Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji kierującej odwołującego się na kontrolne badania lekarskie i psychologiczne, a decyzją z dnia [...] skierował go na badania psychologiczne z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. W dniu [...] odwołujący się poddał się badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, których wynik był negatywny. W dniu [...] W.J. poddał się ponownie badaniu w placówce, która posiada uprawnienia do wykonywania badań psychologicznych i wynik badania był pozytywny. W.J. zauważył, że organ I instancji nie wydał decyzji przedłużającej okres cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i nie poinformował go, że następne badania psychologiczne mogą być wykonane dopiero po upływie roku, co spowodowało, że odwołujący się poniósł koszty ponownego badania psychologicznego.
W.J. zauważył, że organ I instancji naruszył art. 7 Kpa bowiem nienależycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i naruszył interes skarżącego pomijając drugie badanie psychologiczne. Zauważył, że orzeczenie lekarskie stanowi szczególnego rodzaju opinię co do okoliczności wymagających wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa, wydaną w szczególnym trybie. Tryb ten jednak nie wyłącza stosowania ogólnych reguł postępowania dowodowego określonych w ustawie procesowej, w szczególności wzięcia pod uwagę kolejnego orzeczenia psychologicznego wydanego zaledwie po czterech dniach od orzeczenia stanowiącego podstawę wydania decyzji odmownej.
Odwołujący się wskazał, że na organie administracji załatwiającym sprawę w drodze decyzji ciąży obowiązek zebrania całokształtu materiału dowodowego i ustalenia czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Zdaniem odwołującego się Starosta [...] naruszył przepisy prawa nie wydając decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi po badaniu psychologicznym jakie miało miejsce w dniu [...]. Ponadto strona wskazała, że bez jakiejkolwiek podstawy prawnej cofnięto mu uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii T, bowiem po wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] nie wydano mu prawa jazdy uprawniającego do kierowania pojazdami kat. T, a Sąd nie orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów kategorii T. Skierowanie na badania również nie dotyczyło kategorii T. W.J. uzasadnił odwołanie także tym, że prowadzi gospodarstwo rolne będące jedynym źródłem utrzymania dla jego rodziny, a brak prawa jazdy w istotny sposób utrudnia mu pracę w gospodarstwie.
Podniósł, że jest zmuszony do wynajmowania osób celem przeprowadzenia niezbędnych prac. Brak prawa jazdy utrudnia mu także kontakt z wszelkimi instytucjami czy choćby zrobienie zakupów, bowiem w miejscowości w której mieszka nie kursują autobusy liniowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 140 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygniecie Kolegium zauważyło, że zaskarżona decyzja została wydana m. in. na podstawie art. 140 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie.
Kolegium ustaliło, że W.J. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi według kategorii A, B i C, zostały cofnięte decyzją Starosty [...] z dnia [...] w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]. Okres cofnięcia uprawnień ustalony wyrokiem wynosił [...] rok i upłynął w dniu [...].
Decyzjami Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] strona została skierowana na badania lekarskie i psychologiczne z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Badania lekarskie odbyły się w dniu [...] w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] i w wyniku badania uprawnieni specjaliści wydali w tym dniu dwa orzeczenia, tj. orzeczenie nr [...] stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi do których wymagane jest prawo jazdy kat. B i T, oraz orzeczenie nr [...] stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. A i C. Wobec wyników tych badań, strona nie mogłaby otrzymać prawa jazdy potwierdzającego uprawnienie w zakresie kat. A i C, co najwyżej w zakresie kat. B i T. Istotne dla sprawy jest to, że strona w dniu [...] wykonała w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy badanie psychologiczne, w wyniku którego stwierdzono istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
W dniu [...] strona wykonała następne badanie psychologiczne, tym razem w Pracowni Psychologicznej Centrum Psychologii w [...], w wyniku którego uprawniony specjalista stwierdził brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W ocenie odwołującego się wynik drugiego badania psychologicznego uzasadnia przywrócenie mu uprawnień. Jednakże drugie badanie psychologiczne nie może mieć wpływu na wynik postępowania, bowiem zostało przeprowadzone z naruszeniem § 8 ust. 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r., tj. przed upływem roku od poprzedniego badania psychologicznego. Kolegium zauważyło, iż nie bez znaczenia jest także ten fakt, że psycholog który wykonał badanie w dniu [...], w wyniku którego stwierdził brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, pismem z dnia [...] poinformował organ I instancji, że orzeczenie psychologiczne nr [...], z dnia [...] wydane W.J. zostało unieważnione, ponieważ osoba badana nie poinformowała psychologa o wcześniejszym orzeczeniu psychologicznym stwierdzającym istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami (z dnia [...]). Ponieważ nie było to badanie przeprowadzone w trybie odwoławczym, badany miał prawo do ponownego badania psychologicznego po upływie roku.
Reasumując Kolegium wskazało, że ponieważ u strony stwierdzono przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami mechanicznymi, przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami jest niemożliwe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na opisaną wyżej decyzję W.J. ponowił zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji. Ponadto wskazał, że organy orzekające w sprawie nie poinformowały go jak wygląda procedura mająca na celu odzyskanie utraconych uprawnień, co powinny były uczynić. W ocenie skarżącego zastrzeżenia budzi też sam sposób przeprowadzenia badań, ponieważ psycholog, który przeprowadził pierwsze badanie psychologiczne, nie wziął pod uwagę orzeczenia o niepełnosprawności posiadanego przez skarżącego i ocenił jego umiejętności psychofizyczne według standardów dla ludzi zupełnie zdrowych.
Skarżący zauważył, że nie jest w stanie tego stwierdzić, bowiem odmówiono mu wglądu do materiałów, które były podstawą cofnięcia uprawnień. Ponieważ ustała przyczyna cofnięcia uprawnień, powinny one zostać przywrócone skarżącemu. Dodatkowo Starosta [...], nieostateczną jeszcze decyzją z dnia [...] cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kat. T. W.J. zauważył, że zaświadczenie dotyczące badań psychologicznych jakie otrzymał w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] zawierało informacji, że nie może poddać się następnemu badaniu psychologicznemu, dlatego sugerując się pozytywnym wynikiem drugiego badania nie odwołał się od pierwszego orzeczenia psychologicznego. Dopiero w dniu złożenia drugiego orzeczenia w siedzibie organu
I instancji uzyskał informację, że drugie orzeczenie jest nieważne ponieważ ponownemu badaniu może się poddać dopiero po upływie roku. Skarżący wskazał, że napisał wtedy do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ale odpowiedź była negatywna. Zdaniem skarżącego wątpliwości budzi niespójność w dokumentach będących podstawą wykonania badań ponieważ decyzja z dnia [...] dotyczy uprawnień kat. A,B,C a skierowanie z dnia [...] kat. A,B,C,T. W tej sytuacji wszystkie decyzje wydane po [...] powinny zostać uchylone, w tym decyzja odmawiająca przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami kat. A,B,C,T.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi zauważyło, że aby organ mógł wydać decyzję o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, ustać musi przyczyna będąca podstawą cofnięcia uprawnień. W przedmiotowej sprawie przyczyna ta nie ustała, ponieważ kolejne badanie psychologiczne skarżącego mogące mieć wpływ na ewentualną zmianę decyzji, może nastąpić po upływie roku od poprzedniego badania, czyli najwcześniej [...].
Na rozprawie, w dniu [...] Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...], jako naruszającej art.140 ust.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez wydanie decyzji odmawiającej przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji, gdy istniały podstawy do wydania prawa jazdy, gdyż środek karny będący podstawą cofnięcia uprawnień został orzeczony na okres 1 roku, a termin jego wykonania już upłynął. W tej sytuacji orzeczenia lekarskie i psychologiczne mogły stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (art.140 ust.1 pkt 1 i 1a ustawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka w przedmiocie przyznania stronom uprawnień.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a także stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.).
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art.140 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 z późn.zm.) decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie:
- 1) stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem;
1a) stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego, wydanego po przeprowadzeniu badania psychologicznego w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 2 i 3, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem;
- 2) utraty przez kierowcę kwalifikacji, co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego;
- 3) przekroczenia, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji;
- 4) niepoddania się:
- a) sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1,
- b) badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5,
- c) badaniu psychologicznemu w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 2 lub 3.
Następnie, decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem przypadku określonego w ust. 1 pkt 3, wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie (art.140 ust.2)
Oprócz wymienionych powyżej przypadków cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, również art.182 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz.U. z 2007, Nr 90, poz. 557 ze zm.) zwanego dalej "Kkw", stanowi, iż: "W razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony.(§ 1) Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.(§ 2)".
W.J. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A, B i C, zostały cofnięte decyzją Starosty [...] z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art.182 § 2 Kkw, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]. Okres cofnięcia uprawnień ustalony wyrokiem wynosił 1 rok i upłynął w dniu [...].
Jak z powyżej przedstawionych przepisów wynika, o ile decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie art.140 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest wydawana na czas nieokreślony i jej postanowienia są zmieniane nową decyzją o przywróceniu uprawnienia (art.140 ust. 2), o tyle okres cofnięcia uprawnień na podstawie art. 182 Kkw wynika z samego wyroku i przepisów regulujących wykonanie wyroku sądu (art.185 Kkw).
Należy dodać, że w dniu wydania decyzji o cofnięciu uprawnień Starosta [...] skierował do W.J. zawiadomienie o wykonaniu środka karnego, w którym poinformował stronę o możliwości ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy po zakończeniu odbywania orzeczonej kary dodatkowej tj. z upływem [...].
Skoro decyzja o cofnięciu W.J. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B i C była decyzją terminową i została wykonana, a okres na który nastąpiło zatrzymanie uprawnień nie przekroczył jednego roku (art.114 ust.1 pkt 2 lit.b) prawo jazdy podlegało zwrotowi.
Odrębną sprawą jest wynikający z art.122 ust.1 pkt 3 lit.b oraz z art.124 ust.1 pkt 2 lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym, ciążący na W.J., obowiązek poddania się badaniu lekarskiemu i psychologicznemu. Skoro w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich i psychologicznych skarżący uzyskał orzeczenia o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych czy psychologicznych do kierowania pojazdami, orzeczenia te winny stanowić podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia W.J. uprawnień do kierowania pojazdami w oparciu o art. 140 ust 1 pkt 1 i 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Postępowanie w tym zakresie winno być prowadzone niezależnie od postępowania dotyczącego wykonania środka karnego.
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego - art.140 ust.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, które miało wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art.200 w związku z art.205 § 1 ww. ustawy.