Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] odrzucił skargę I.G. na pismo Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zakres działania sądów wyznacza art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w innych sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, a do takich należy zaliczyć ustawę o Służbie Celnej.
Zgodnie z art.188 ust.1 i 2 oraz art. 6 tej ustawy właściwości sądów administracyjnych zostały poddane wyłącznie sprawy ze skarg na decyzje wydane w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy lub wydane w wyniku odwołania w sprawie przeniesienia funkcjonariusz Służby Celnej, powierzenia takiemu funkcjonariuszowi pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesienia na niższe stanowisko, zwieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych bądź zwolnienia ze służby.
Skoro wśród decyzji wymienionych w art. 188 ustawy o Służbie Celnej nie wymieniono aktów mianowania na stanowisku służbowe, to rozstrzygnięcie organu w tym zakresie należy zakwalifikować do aktów wydawanych w ramach podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Te zaś, na podstawie art. 5 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały wyłączone z kognicji sądu administracyjnego.
W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez I.G. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd II instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z mianowaniem na podstawie przepisu przejściowego, art. 223 ustawy o Służbie Celnej, w myśl którego w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Powyższa regulacja stanowi element szerszej zmiany wynikłej na gruncie wejścia w życie nowej ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 lipca 2009 r. i związanej z tym reorganizacji stopni służbowych funkcjonariuszy tej służby. Z uwagi na literalne brzmienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej, który zobowiązuje do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy w danym korpusie, stwierdzić należy, że nie ma on charakteru uznaniowego, a mianowanie wynikające z tego przepisu nie wynika z podległości służbowej funkcjonariusza wobec przełożonego.
Według jednolitych poglądów doktryny i orzecznictwa stosunek służby funkcjonariusza celnego jest stosunkiem administracyjnoprawnym, a nie stosunkiem pracy. Mianowanie na podstawie art. 223 ust.1, 5 i 7 niewątpliwie następuje w ramach łączącego strony administracyjnego stosunku zatrudnienia – stosunku służbowego. Prowadzi do zmiany treści tego stosunku poprzez zmianę stopnia w korpusie i jest to czynność władcza kształtująca stosunek służbowy. Dokonanie mianowania na podstawie art. 223 ustawy wymaga jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji, które ma wiążące konsekwencje dla jednostronnie określonego adresata i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, prowadząc do zmiany w treści stosunku służbowego funkcjonariusza. Jest to zatem indywidualna sprawa rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta modyfikuje stosunek służbowy funkcjonariusza, podobnie jak czynią to decyzje określone w art. 188 ustawy o Służbie Celnej.
Jej niewymienienie wśród decyzji z art.188 wydaje się być uzasadnione jej przejściowym charakterem, jak też specyfiką wprowadzonej regulacji, w której precyzyjnie, bez pozostawienia sfery uznaniowości organu zostały uregulowane warunki dokonania zmian związanych z wejściem w życie nowej ustawy o Służbie Celnej.
Przyjąć zatem należy, że rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 cytowanej ustawy podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II PZP 5/10, wyrażając pogląd, że w sprawie dotyczącej mianowania funkcjonariusza na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej droga sądowa jest niedopuszczalna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że akt mianowania wydany na podstawie art. 223 ustawy o Służbie Celnej stanowi indywidualną sprawę rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej, która podlega kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie określenia korpusu służbowego.
Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II PZP 5/10 stwierdzając, że w sprawie dotyczącej mianowania funkcjonariusza Celnego na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej droga sądowa jest niedopuszczalna.
Przystępując do rozpoznania sprawy zauważyć należy, że merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Spraw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy uznać sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie takim środkiem zaskarżenia jest odwołanie do Szefa Służby Celnej.
Skarga I.G. została wniesiona do Sądu przed wyczerpaniem środków zaskarżenia, tj. przed rozpatrzeniem odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...]przez organ II instancji, Szefa Służby Celnej.
Z akt administracyjnych wynika, że akt mianowania z dnia [...] doręczony skarżącej w dniu [...] nie zawiera pouczenia o środkach zaskarżenia. Jednakże powyższe uchybienie nie czyni skargi dopuszczalną, a otwiera jedynie skarżącej możliwość zgłoszenia w terminie zawitym 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (art. 58 k.p.a.). Skarżąca bowiem w dniu [...] złożyła do Dyrektora Izby Celnej w [...] wniosek o zmianę stopnia służbowego na zgodny z ustawą, a w dniu [...] odwołanie do Szefa Służby Celnej. Odwołanie to nie zostało jednak rozpatrzone przez organ II instancji.
W tych okolicznościach uznać należy, że wniesienie skargi na decyzję pierwszoinstancyjną (akt mianowania) Dyrektora Izby Celnej w [...] przed rozpatrzeniem odwołania przez Szefa Służby Celnej nie mogło doprowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem warunkiem dopuszczalności kontroli sądowoadministracyjnej jest wyczerpanie środków zaskarżenia.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...]na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 z związku z art. 52 § 1 i 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o odrzuceniu skargi.