Uzasadnienie
J. K. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podała, że sytuacja jej rodziny jest bardzo trudna, ponieważ mąż otrzymuje niską rentę, a jedynym dochodem [...] letniego syna jest specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie [...] zł miesięcznie otrzymywany w związku z opieką nad dziadkami. Skarżąca podała, że dochód jej trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, a comiesięczne wydatki wynoszą [...] zł miesięcznie (ubezpieczenie [...]zł, koszty utrzymania mieszkania [...] zł, podatek [...] zł, gaz [..] zł). Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada dom do remontu o pow. [..] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha i traktor [...].
Zarządzeniem referendarza sadowego z dnia 17 listopada 2015 r. (doręczonym w dniu 20 listopada 2015 r.) wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów tj:
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich bankowych skarżącej, jej męża i syna, z okresu ostatnich trzech miesięcy
- - dowodów potwierdzających wysokość dochodów skarżącej, jej męża i syna, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania i gospodarstwa rolnego, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kopii ostatniej decyzji w sprawie podatku rolnego,
- - kopii ostatniej decyzji dotyczącej dopłat do gruntów rolnych,
- - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego korzystania z pomocy społecznej w okresie ostatnich dwóch lat.
Skarżąca na wezwanie nie odpowiedziała. W dniu 26 listopada 2015 r. uiściła wpis sądowy od skargi.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Koszty sądowe w przedmiotowej sprawie wynoszą na obecnym etapie postępowania [...] zł i zostały już przez stronę uiszczone.
Z oświadczenia skarżącej o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że dochód jej rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, a wymienione we wniosku wydatki wynoszą [...] zł miesięcznie. Należy jednak zauważyć, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu dotyczącym samowolnie wykonanych robót budowlanych. Z akt administracyjnych wynika, że roboty te zostały wykonane przez skarżącą i jej dwóch synów P. i P. K., którzy zamieszkują ze skarżącą.
W myśl art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Oświadczenie skarżącej dotyczącej jej stanu rodzinnego i majątkowego nie było wystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, a wnioskodawczyni mimo wezwania, nie przedłożyła dokumentów źródłowych. W tej sytuacji należało uznać, że nie wykazała, iż znajduje się sytuacji materialnej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania w sprawie.
Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od zasady i może mieć miejsce w ściśle określonych przypadkach. Skarżąca nie wykazała, by sytuacja w jakiej się znajduje uzasadniała przyznanie prawa pomocy.
Należy zauważyć, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżącej będzie przysługiwał zwrot poniesionych kosztów postępowania od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżone postanowienie. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.