Uzasadnienie
W dniu 29 października 2007 r. J. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 537/07, oddalającym Jej skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, z powodu nie uiszczenia wpisu sądowego, odrzucił skargę.
W dniu 4 stycznia 2008 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Sąd po rozpoznaniu wniosku J. W. wraz z zawartymi w formularzu informacjami o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumentami przedłożonymi przez skarżącą w odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 stycznia 2008 r., postanowieniem z dnia 8 lutego 2008 r. odmówił prawa pomocy w związku z okolicznością, iż złożone przez skarżącą oświadczenie uniemożliwiło rzetelną ocenę jej sytuacji rodzinnej, finansowej i możliwości płatniczych.
W dniu 25 lutego 2008 r. J. W. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu wniosku podobnie, jak w złożonym poprzednio J. W. wskazała, że z uwagi na swoją sytuację finansową nie jest w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego. Podkreśliła, że gospodarstwo rolne stanowi jedyne źródło utrzymania dla niej oraz jej syna. Zaznaczyła przy tym, iż z uwagi na panujące w tym roku niekorzystne warunki pogodowe zbiory dokonanych zasiewów będą bardzo niskie, a w konsekwencji dochody z prowadzonego gospodarstwa będą niewystarczające na wznowienie produkcji. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz synem – S. W., urodzonym [...]. W ramach posiadanego majątku wskazała, iż posiada dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W kwestii dochodów natomiast wyliczyła otrzymywaną przez siebie rentę w wysokości [...] złotych kwartalnie oraz przychód z gospodarstwa w kwocie [...] złotych rocznie.
Wyjaśniła jednocześnie, dochody wykazywane przez gminę są dochodami wyliczonymi w oparciu o przelicznik wskazany przez Prezesa GUS. Nie są to jednakże faktyczne i i realne dochody uzyskiwane z gospodarstwa. Nakłady na produkcję rolną w [...] r., wyniosły: środki ochrony roślin, nasiona – [...] złotych, podatek rolny – [...] złotych, koszty paliwa [...] złotych, koszty leczenie i inne koszty utrzymania zwierząt gospodarskich – [...] złotych. Podkreśliła, że po poniesieniu wszystkich opłat na utrzymanie miesięczne rodziny, pozostaje [...] złotych miesięcznie. Nie posiadając własnych kur, mleka i warzyw nie posiadałaby środków na podstawowe potrzeby.
Pismem z dnia 4 marca 2008 r. Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy:
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na produkcję rolną,
- - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez skarżącą renty za okres ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków na koszty leczenia zwierząt gospodarskich,
- - wyciągów z rachunków bankowych wszystkich członków rodziny za okres ostatnich trzech miesięcy,
- - zaświadczenia z Urzędu Gminy o liczbie osób pozostających we wspólnym, gospodarstwie domowym,
- - oświadczenia o wysokości dochodów osiąganych przez syna skarżącej – S. W. za okres ostatnich trzech miesięcy,
- - ostatniej decyzji w przedmiocie wysokości podatku rolnego
- - oświadczenia, czy skarżąca otrzymuje dopłaty bezpośrednie, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, ponadto decyzji potwierdzającej ten fakt, wydanej na bieżący lub poprzedni rok kalendarzowy
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca nadesłała kserokopie następujących dokumentów:
- - decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok [...] r. obliczonego na podstawie złożonej informacji w sprawie podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości oraz danych z ewidencji gruntów ustalającej zobowiązanie pieniężne J. W. w kwocie [...] złotych
- - decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za rok [...] r. obliczonego na podstawie złożonej informacji w sprawie podatku rolnego oraz danych z ewidencji gruntów ustalającej zobowiązanie pieniężne J. W. w kwocie [...] złotych,
- - faktury z tytułu dostaw wody w miesiącu grudniu [...] r. na kwotę [...] złote oraz miesiącu [...] r. na kwotę [...] złote,
- - dowodu przelewu na rachunek bankowy skarżącej emerytury z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego za IV kwartał [...] r. w wysokości [...] złotych
- - zaświadczenia z Ewidencji Ludności i Biura Dowodów Osobistych w M. z dnia [...] r., poświadczającego, iż wraz z J. W. pod adresem [...] gmina M. zameldowani na pobyt stały są, W. J. ur. w dniu [...], W. S., ur. w dniu [...], C. T., ur. [...] oraz W. M. W., ur. [...],
- - faktur z tytułu wydatków na produkcję rolną poniesione w [...] w wysokości [...] złotych oraz w [...] r. w wysokości [...] złotych,
- - zaświadczenia z Gospodarczego Banku Spółdzielczego w B. Oddział w M. o korzystaniu z kredytu klęskowego, którego wartość zadłużenia na dzień [...] r. wynosiła [...] złotych.
- - dowodu wpłaty z tytułu płatności raty dzierżawy nieruchomości za I półrocze [...] r. na kwotę [...] złotych, oraz faktury z tytułu płatności raty dzierżawy nieruchomości za II półrocze [...] r. na kwotę [...] złotych,
- - pokwitowania wpłaty z tytułu podatku rolnego za IV kwartał [...] r. w wysokości [...] złotych,
- - rachunku za leczenie zwierząt gospodarskich na kwotę [...] złotych,
Ponadto J. W. załączyła sporządzone przez siebie oświadczenie, iż syn S. W. nie osiągnął innych dochodów i utrzymuje się z dochodów, które skarżąca osiąga z prowadzenia gospodarstwa. Wskazała również, że okoliczność nie przedłożenia rachunków z tytułu zakupu butli gazowych wynika z faktu, że sprzedający takowych nie wystawia. Zaznaczyła jednakże, iż w ciągu miesiąca zużywa dwie butle, których koszt zakupu wynosi miesięcznie [...] złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
W myśl art. 243 § 1, art. 245 § 1-3 oraz 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie wyłącznie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków bądź obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W związku z powyższymi regulacjami wniosek o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalny w każdym stadium postępowania, aż do czasu jego zakończenia prawomocnym wyrokiem. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na wnioskodawcy ciąży przy tym obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W ocenie Sądu, złożone oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach skarżącej nie jest pełne i nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W przedłożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym złożonym na urzędowym formularzu skarżąca podała, że mieszka wraz synem – S. W. w domu o powierzchni [...] m². Ponadto oświadczyła, że jej renta kwartalnie wynosi [...] złotych, natomiast wskazane przychody roczne gospodarstwa w kwocie [...] złotych rocznie nie stanowią faktycznych i realnych dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa. Rzeczywiste nakłady na produkcję rolną są na tyle wysokie, że gdyby skarżąca nie posiadała zwierząt gospodarskich oraz nadających się do spożycia własnych roślin zielnych, nie posiadałaby środków na podstawowe potrzeby.
Z przedłożonego zaświadczenia z Ewidencji Ludności i Biura Dowodów Osobistych w M. wynika natomiast, że wraz ze skarżącą pod tym samym adresem zameldowane na pobyt stały są ponadto dwie osoby pełnoletnie. Skarżąca, zarówno w złożonym wniosku, jak i następczych oświadczeniach nie wykazała statusu tychże osób oraz nie określiła czy prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe, bądź też w jakim zakresie osoby te partycypują w kosztach utrzymania domu lub gospodarstwa. Poza tym skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] r. wskazała, iż wykonując zarządzenie Sądu z dnia 4 marca 2008 r. przedłożyła m.in. wyciąg z rachunku bankowego oraz decyzję w przedmiocie wysokości dopłat bezpośrednich. Dokumentów tych jednakże nie załączyła.
Również rachunki z tytułu leczenia zwierząt oraz wydatków ponoszonych na produkcję rolną opiewają na wysokość znacznie niższą, aniżeli odnośnie roku [....] r. skarżąca określiła w formularzu do wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W związku zatem z okolicznością, że złożone przez skarżącą oświadczenie uniemożliwia rzetelną ocenę jej sytuacji rodzinnej, finansowej i możliwości płatniczych należy uznać, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść całkowitych kosztów postępowania sądowo-administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a należało orzec, jak w sentencji.