Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) oraz art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 05 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692), po rozpatrzeniu odwołania H. B. od decyzji z dnia [...].10.2022 r. nr [...] wydanej przez Wójta Gminy B. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem, który wpłynął do organu I instancji w dniu 19.08.2022 r., H. B. zwrócił się z prośbą o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku tym podał, że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, koza i piec kaflowy na paliwo stałe. Decyzją z dnia [...].10.2022 r., Wójt Gminy B. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do dodatku węglowego ze względu na to, że deklaracja do Centralnej Ewidencji - Emisyjności Budynków została złożona w dniu 19.08.2022 r., tj. po 11.08.2022 r.
W ocenie Kolegium zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że niezachowanie tego terminu skutkować musi odmową przyznania dodatku. Jest to termin prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu i okoliczności, które spowodowały jego przekroczenie nie mają znaczenia.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła W. B. działając jako pełnomocnik w imieniu męża. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że w marcu 2022 r. złożyli wniosek o dodatek osłonowy, w którym zostały zgłoszone źródła ogrzewania budynku. Taki dodatek osłonowy został im przyznany w związku z tym powinni otrzymać również dodatek węglowy. Ponadto w przedmiotowym zakresie nastąpiła nowelizacja ustawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w powyższym trybie złożył organ, natomiast skarżący w terminie 14 dni od daty zawiadomienia o tym fakcie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
We wniosku o dodatek węglowy złożonym dnia 19 sierpnia 2022 r. skarżący oświadczył, iż głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, koza i piec kaflowy na paliwo stałe. We wniosku skarżący podał, że do ogrzewania stosuje węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.
Powodem odmowy uwzględnienia wniosku było złożenie deklaracji do centralnej ewidencji emisyjności budynków po 11 sierpnia 2022 r.
W ocenie Sądu dokonaną przez organ wykładnię art. 2 ust. 1 u.d.w. – w myśl której wskazana w powołanym przepisie data 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków – należy uznać za błędną. Z literalnego brzmienia art. 2 ust. 1 u.d.w. nie wynika aby weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, w szczególności w zakresie zgłoszenia głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana jedynie poprzez ustalenie, jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. Poglądu takiego nie uzasadnia również treść art. 2 ust. 15 u.d.w., gdyż w myśl tego przepisu centralna ewidencja emisyjności budynków jest tylko jednym z narzędzi służących weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, na co wskazuje zawarty w tym przepisie zwrot "w szczególności". organy orzekające w sprawie nie uwzględniły, iż na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j.
Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.) doszło do nowelizacji art. 2 u.d.w. poprzez dodanie w tym artykule po ust. 15 kolejnych ustępów, m.in. oznaczonych jako 15a oraz 15b. Zgodnie z art. 64 ustawy nowelizującej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, tzn. w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie w myśl art. 52 ustawy nowelizującej do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Z uwagi zatem na fakt, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku węglowego złożonym dnia 19 sierpnia 2022 r. pozostawało wszczęte, lecz nie zakończone w dacie wejścia w życie nowelizacji (20 września 2022 r.), organy obydwu instancji wydając decyzje w niniejszej sprawie miały obowiązek respektować treść art. 2 ust. 15a oraz 15b u.d.w.
Stosownie do treści art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Z treści przywołanego przepisu wynika zatem, iż weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony również w oparciu o inne dostępne organowi dane, przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a u.d.w. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty.
Z kolei w myśl art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c), przy czym w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), zaś niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).
Jak wynika z treści deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, złożonej przez skarżącego w dniu 19 sierpnia 2022 r., widnieje adnotacja, iż została ona złożona zgodnie z art. 27g ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, a więc dla źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Wystąpienie takiej okoliczności – zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. – umożliwiałoby skarżącemu skuteczne ubieganie się o dodatek węglowy także w wypadku złożenia jej po dniu 11 sierpnia 2022 r. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że sytuacja taka nie zaistniała, nie badając w istocie tej okoliczności.
Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B..
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie rodzaju paliwa stosowanego w głównym źródle ogrzewania budynku jednorodzinnego, w którym mieszka wnioskodawca, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, bądź innych dowodów po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia.