Uzasadnienie
L. M. i P. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej obowiązku uiszczenia w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia opłaty legalizacyjnej w kwocie [...] zł za dobudowanie do domku letniskowego dobudówki o konstrukcji drewnianej o wymiarach ca 1,3 X 6,50m na terenie działki nr [...] w miejscowości [...] bez pozwolenia na budowę oraz uchylające zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia wymiarów dobudowanej do domku letniskowego dobudówki o konstrukcji drewnianej.
Zarządzeniem Sądu z dnia 7 października 2013 r. zobowiązano skarżących do uiszczenia solidarnie w terminie 7 dni, od daty doręczenia ww. zarządzenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł. – pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe skarżący złożyli na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
We wniosku wskazali, że źródło ich utrzymania stanowi emerytura otrzymywana przez skarżącą w wysokości [...] zł oraz świadczenie przedemerytalne skarżącego w wysokości [...] zł. Uiszczenie wpisu w wysokości [...] zł zagrozi zaspokojeniu Ich podstawowych potrzeb życiowych, nabyciu lekarstw, wyżywienia. Małżeństwo prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 58 m2 położone w [...]. Miesięcznie ponoszone wydatki to: czynsz – [...] zł, prąd – [...] zł, gaz – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, leki na serce – [...] zł, rzeczy osobiste, środki higieniczne – [...] zł, środki czystości [...] zł, odzież, obuwie – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł rocznie, telefony – ok. [...] zł.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy).
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Oceniając sytuację materialną skarżących, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla nich nadmierne obciążenie, ponieważ wykazali, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Małżeństwo dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości ok. [...] zł netto. Ponoszone miesięcznie niezbędne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł (czynsz – [...] zł, prąd – [...] zł, gaz – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, leki na serce – [...] zł, telefony – [...]zł).
Mając na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji finansowej i majątkowej skarżących należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza ich możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania wnioskodawcom prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.