Uzasadnienie
D.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącej rozbiórkę hali namiotowej o wymiarach [...] m wzniesionej bez zezwolenia właściwego organu na działce nr [...] w obrębie [...] miasta K..
Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wyjaśniła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, ponieważ działalność gospodarcza polegająca na sezonowej sprzedaży odzieży, którą prowadzi wraz z mężem, jest jedynym źródłem utrzymania jej rodziny, a skarżąca ma na utrzymaniu pięcioro dzieci. Z wniosku wynika, iż wnioskodawczyni wraz z rodziną mieszka w K. w mieszkaniu nie stanowiącym jej własności, a średni dochód z prowadzonej działalności wynosi ok. [...] zł miesięcznie.
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu D. A. wskazała, że wnosi o prawo pomocy ponieważ ma na utrzymaniu męża i czworo uczących się dzieci, ponadto ponosi koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a nie ma żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Wezwaniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r) referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawczynię do przedłożenia, w terminie 7 dni:
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącej i jej męża rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków poniesionych na utrzymanie mieszkania (czynsz, media, telefony itp.), w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione w związku z prowadzona działalnością, w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatnich dwóch lat,
- - oświadczenia, czy skarżąca otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci oraz kopii decyzji przyznającej to świadczenie,
- - dowodu potwierdzającego, ze mąż skarżącej jest osobą bezrobotną (np. zaświadczenia z PUP).
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła aneks do umowy najmu mieszkania w K., z której wynika, że czynsz najmu uiszczany właścicielce mieszkania wynosi [...] zł miesięcznie, ponadto [...] zł płaci skarżąca tytułem zaliczki na poczet opłat eksploatacyjnych (wynagrodzenie dla zarządcy, centralne ogrzewanie, woda, energia elektryczna). D. A. przedłożyła kopię decyzji Prezydenta Miasta K. przyznającej jej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na czworo dzieci za okres od dnia [...] r., a także kopię decyzji przyznającej zasiłek rodzinny na dzieci wraz z dodatkami w okresie od [...] r. ([...] zł miesięcznie). Z decyzji tych wynika, że wypłata świadczeń następuje na konto osobiste skarżącej. Wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenia z których wynika, że troje z jej dzieci uczy się w szkole podstawowej lub gimnazjum, zaświadczenie Wójta Gminy Szczecinek, że skarżąca ani jej mąż nie posiadają na terenie tej gminy nieruchomości ani pojazdów zarejestrowanych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Na dowód że mąż skarżącej jest osobą bezrobotną i nie posiada rachunku bankowego, przedłożyła jego oświadczenia z dnia [...] r. Wyjaśniła, że nie posiada konta bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, która od dwóch miesięcy nie przynosi zysków ani strat. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie dotyczące otrzymywania świadczenia wychowawczego na dzieci, nie udokumentowała wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna złożyć zgodne z prawdą oświadczenie obejmujące dokładne dane o jej stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, również oświadczenie o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Pojęcie "stan majątkowy" jest zbliżone do pojęcia "sytuacja majątkowa" i obejmuje dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też wpływających na jego możliwości finansowe. Z oświadczenia skarżącej złożonego na urzędowym formularzu wynika, że wraz z mężem i dziećmi utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej, wynoszących ok. [...] zł miesięcznie netto. W odpowiedzi na wezwanie referendarza wnioskodawczyni przedłożyła kopię aneksu do umowy najmu mieszkania z której wynika, że za mieszkanie i media skarżąca płaci minimum [...] zł miesięcznie. Dodatkowo wyjaśniła w odpowiedzi na wezwanie, że od dwóch miesięcy działalność gospodarcza nie przynosi dochodu, a mąż wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, by rzeczywiście znajdowała się w takiej sytuacji.
W skardze i wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu podała, że jedynym źródłem dochodu rodziny jest dochód z działalności którą prowadzi wspólnie z mężem. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła oświadczenie męża, że jest on osobą bezrobotną. W skardze i formularzu PPF podała, że jej siedmioosobowa rodzina która nie posiada własnego mieszkania ani żadnego majątku, utrzymuje się wyłącznie z kwoty [...] zł uzyskiwanych z działalności gospodarczej. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła kopie decyzji z których wynika, że otrzymuje też zasiłek rodzinny na dzieci, o którym nie wspomniała w urzędowym formularzu, przelewany na jej konto osobiste. Mimo wezwania, skarżąca nie przedłożyła wyciągów z tego konta. Nie odpowiedziała na wezwanie dotyczące otrzymywania świadczenia wychowawczego. Nie udokumentowała, by mąż był rzeczywiście osobą bezrobotną, jak wynika z jego oświadczenia.
Z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że skarżąca od [...] r. oprowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży odzieży w miejscowości [...] w powiecie szczecineckim. Wnioskodawczyni nie podała, by posiadała jakikolwiek lokal w tej miejscowości, nie przedłożyła też dowodu świadczącego o tym, że korzysta z lokalu należącego do innej osoby. Skarżąca ma [...] lat, jej mąż ma [..] lat, wraz z dziećmi w wieku od [...] lat mieszkają w K. w mieszkaniu wynajmowanym od osoby prywatnej. Deklarowane początkowo dochody skarżącej wynoszą [...] zł miesięcznie netto, a same tylko wydatki na mieszkanie to kwota [...] zł miesięcznie. Nie jest możliwe aby pozostała do dyspozycji kwota [...] zł miesięcznie, pozwalała na zaspokojenie pozostałych potrzeb [...] rodziny wnioskodawczyni. Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, jakie rzeczywiście dochody z działalności uzyskuje wnioskodawczyni, ani jakie ponosi wydatki niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej rodziny.
Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na wezwanie, czy otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci. Skarżąca nie przedłożyła wyciągu z rachunku bankowego, a z przedłożonych dowodów wynika, że rachunek osobisty posiada. Przedłożyła niektóre z dokumentów określonych w wezwaniu, czyli te mające świadczyć o jej wyjątkowo trudnym położeniu. Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawczyni i jej rodziny. Złożone w skardze i wniosku PPF, a następnie w oświadczeniu z dnia [...] r. dane były sprzeczne. Wybiórcze przedłożenie niektórych dowodów mających świadczyć o trudnej sytuacji rodziny wnioskodawczyni, nie było wystarczające do uwzględnienia wniosku. W szczególności skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego, jakie są jej dochody z działalności.
Reasumując stwierdzić należy, iż oświadczenie o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach wnioskodawczyni nie było pełne i nie pozwalało na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej. Wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów wykonała ona wybiórczo, co nie pozwoliło na ustalenie jej sytuacji majątkowej.
Z powyższych względów należało uznać, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych, czy też częściowych kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jej skargą. Dlatego wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.