Uzasadnienie
B.U. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego z powodu ciężkiej, długotrwałej choroby oraz występującego znacznego stopnia niepełnosprawności. Wniosek dotyczył dofinansowania na: dopłatę do czynszu z tytułu najmu mieszkania i opłat z tytułu jego zadłużenia, dopłatę do leków, dopłatę do energii, gazu środków higieny sanitarnej i osobistej oraz zwrot wydatków na dojazdy do szpitala specjalistycznego.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] działając na podstawie art. 41 pkt 1, art. 8 ust.1, art. 106 ust.1, art. 110 ust.8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362), § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz upoważnienia nr [...], udzielonego przez Prezydenta Miasta [...]w dniu [...] r. przyznał pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na dofinansowanie do:
- a) opłaty czynszu w [...] r. w wysokości [...]zł – płatne przelewem na konto ZGM,
- b) opłaty za gaz w [...] r. w wysokości [...] zł – płatne przelewem na konto ZG,
- c) opłaty za energię elektryczną w [...] r. w wysokości [...] zł – płatne przelewem na konto ZE,
- d) zakup leków i kosztów leczenia w [...] r. w wysokości [...] zł,
- e) zakup środków czystości w [...] r. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego, zebranej dokumentacji, a także w oparciu o obowiązujące przepisy prawa stwierdzono, iż B.U. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego dochód kształtuje się w wysokości [...] zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U.z 2009 r. Nr 175 poz. 1362), które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Biorąc jednakże pod uwagę fakt, iż wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, a jego własne środki nie pozwalają na zaspokojenie w pełni wszystkich potrzeb bytowych, na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przyznano pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego, przyznawanego osobom nie spełniającym kryterium dochodowego ustalonego w art. 8 ust.1 ustawy, a których szczególna sytuacja rodzinna lub majątkowa przemawia za przyznaniem pomocy.
W odwołaniu od wskazanej decyzji B.U. podniósł, że od [...] r. otrzymał tylko [...] zł zasiłku stałego i [...] zł zasiłku pielęgnacyjnego, czyli łącznie [...] zł. Jednocześnie podaje poniesione wydatki m.in. za prąd-[...] zł, abonament telefoniczny-[...] zł, koszty dojazdu na badania przez biegłego lekarza sądowego oraz do szpitala specjalistycznego w [...] zł, łącznie wyniosły [...] zł. Ponadto kwestionuje zasadność wstrzymania wypłaty świadczenia z uwagi na zaskarżenie przedmiotowej decyzji. Jest osobą ciężko i przewlekle chorą. Kwestionuje również, że specjalny zasiłek celowy został przyznany tylko na 1 miesiąc.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od w/w decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 41 pkt 1 w zw. z art. 100 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U.
z 2009 r. Nr 175 poz. 1362) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy na wstępie uzasadnienia swojej decyzji ustalił, że strona jest osobą samotnie gospodarującą-w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej, co oznacza, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Utrzymuje się ze środków pomocy społecznej t.j. zasiłku stałego, który w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc oraz w miesiącu jego złożenia wynosił [...] zł, dodatku mieszkaniowego wynoszącego [...] zł (t.j. ½ dodatku przyznanego matce G.U w kwocie [...] zł), zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie oraz [...] zł (dochód z ½ gruntów rolnych w [...]) co łącznie stanowi dochód w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód strony postępowania ustalony został w sposób prawidłowy, a uchybienie w postaci braku wyszczególnienia poszczególnych składników dochodu nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania.
W myśl § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia RM z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...]zł.
Zgodnie z art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej-prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza [...] zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy (niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, sieroctwo, bezrobocie) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego strona nie kwalifikuje się do świadczeń, poza już otrzymywanymi zasiłkami obligatoryjnymi. Niemniej jednak ustawodawca w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przewidział możliwość przyznania pomocy pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Organ I instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przyznanie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Ustosunkowując się do zarzutu podniesionego w odwołaniu dotyczącego przyznania jednorazowej pomocy celowej organ odwoławczy wyjaśnił, że taka doraźna pomoc jest przyznawana na ściśle określony cel i organ I instancji nie musi wskazywać, że pomoc tę przyznaje właśnie w danym miesiącu (nie jest on również pozbawiony możliwości przyznawania pomocy celowej w częściach bądź też miesięcznych ratach), ale pomoc ta nie ma charakteru okresowego.
Ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu wypłacenia przyznanej pomocy celowej dopiero po uprawomocnieniu się decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. w zw. z art. 14 ustawy o pomocy społecznej przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Natomiast wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Wskazane regulacje prawne nie znajdują zastosowania w sytuacji gdy:
- 1) decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 k.p.a.),
- 2) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.
Ponadto decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron. Z przytoczonego zapisu ustawy w sposób jednoznaczny wynika, że nieprawomocna decyzja podlega wykonaniu m.in. przez stwierdzenie strony, że jest zgodna z jej żądaniem, ale w przedmiotowej sprawie wnioskodawca uznał, iż nie spełnia ona jego oczekiwań i wniósł od niej odwołanie, skutkiem czego nie mogła ona zostać wykonana. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na fakt, że strona postępowania nie wnosiła o nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, chociażby w części dotyczącej dofinansowania zakupu leków, a otrzymał comiesięczne, obligatoryjne świadczenia w postaci zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, nie będąc osobą bez jakichkolwiek środków do życia.
W ocenie organu odwoławczego zaskarżoną decyzją stronie przyznano maksymalnie możliwą, wszechstronną, wnioskowaną pomoc i mogła być ona niezwłocznie realizowana. Jednakże z uwagi na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji zastosowanie w sprawie znalazły zasady przewidziane w art. 130 § 2 k.p.a.
Organ odwoławczy, w świetle ustalonego stanu faktycznego stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, w granicach przyznanego uznania administracyjnego, a zatem nie znalazł podstaw do jej uchylenia bądź zmiany. Odpowiada również dyrektywie zawartej w art. 100 ust.1 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którą w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył w dniu [...] r. B.U.. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonej decyzji,
- 2) przyznanie kosztów zastępstwa sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1) naruszenie prawa skarżącego, do otrzymania zasiłku celowego w wysokości, która zgodnie z art. 3 ust.2 ustawy o pomocy społecznej, umożliwi mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb w warunkach odpowiadających godności człowieka,
- 2) naruszenie art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędne obliczenie dochodu skarżącego,
- 3) naruszenie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez mylne przyjęcie, iż znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie,
- 4) niezastosowanie art. 39 ust.1 ustawy o pomocy społecznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. uznało, że skarga nie zawiera argumentów mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podtrzymało swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] r. i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W sprawie będącej przedmiotem skargi B.U. na wydane w sprawie decyzje administracyjne podstawowa kwestia sprowadza się do analizy i ustalenia konsekwencji prawnych doliczenia do dochodu skarżącego ½ dodatku mieszkaniowego, przyznanego matce G.U..
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł. W przedmiotowej sprawie, w ocenie sądu nie ulega wątpliwości, iż skarżący oraz jego matka G.U. nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Tak więc warunkiem przyznania skarżącemu pomocy pieniężnej z pomocy społecznej jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ustawy.
Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w okresie w którym skarżący wnioskował o przyznanie zasiłku celowego, jego łączny dochód wynosił [...] zł. Na kwotę tą składały się: zasiłek stały w wysokości [...] zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, ½ dochodów z gruntu rolnego położonego w [...] w wysokości [...] zł. Ponadto do dochodu skarżącego doliczono ½ dodatku mieszkaniowego, przyznanego matce skarżącego Pani G.U. w wysokości [...] zł miesięcznie t.j. [...] zł, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego osobę samotnie gospodarującą do ubiegania się o zasiłek celowy.
Zgodnie z art. 2 ust.2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001r. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom posiadającym jeden z tytułów prawnych do lokalu enumeratywnie wymienionych w ust.1 art. 2 w/w ustawy. Jak z powyższego wynika, dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem osobistym, przysługującym osobie posiadającej tytuł prawny do lokalu. Tak więc wliczenie do dochodu skarżącego ½ dodatku mieszkaniowego przyznanego matce skarżącego G.U. nie znajduje podstaw na tle obowiązującego stanu prawnego.
Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Wskazać należy, iż przyznanie zasiłku celowego przez organ pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, przy czym żadne przepisy ustawy o pomocy społecznej nie ustalają zarówno wysokości zasiłku celowego, jak również nie wskazują przesłanek do jej ustalenia.
Niemniej jednak przyznanie zasiłku celowego nie może nosić znamion dowolności.
W przedmiotowej sprawie jako podstawę przyznanej skarżącemu pomocy organy przejęły art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, normujący instytucję specjalnego zasiłku celowego przyznawanego m.in. osobie przekraczającej kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy. Ze względu na wskazaną wyżej argumentację przyjęta przez organy administracji podstawa prawna przyznania pomocy nie może mieć zastosowania.
W ocenie sądu rozpatrującego sprawę nie ulega wątpliwości, iż sytuacja skarżącego jest szczególna. Jest on osobą bardzo chorą, cierpiącą na schorzenia onkologiczne oraz kardiologiczne. W chwili obecnej przechodzi chemioterapię, w wyniku której szpital onkologiczny zalecił stosowanie specjalnej, wysokobiałkowej diety, mającej regenerować obniżoną chemioterapią odporność organizmu. Jest osobą, w stosunku do której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności. Jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. w stosunku do skarżącego wyczerpane zostały możliwości dalszego leczenia, wskazane są niepomyślne rokowania oraz możliwość jedynie leczenia objawowego.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wydanych w sprawie decyzji administracyjnych dostarczyła podstaw do uznania skargi za uzasadnioną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy administracji publicznej należy rozważyć oraz ustalić w sposób prawidłowy bez uwzględnienia dodatku mieszkaniowego przyznanego jego matce wysokość dochodu B.U. jako okoliczności determinującej możliwość oraz rodzaj przysługujących świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 p.p.s.a w związku z § 14 ust.2 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).