Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. S. J. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o "przedłużenie legitymacji instruktora nauki jazdy bez badań psychologicznych zgodnie z art. 145 ust. 2 (Dz. U. Nr 98 z dn. 20.06.97 r.) lub wydanie odpowiedniej decyzji". Wniosek ten stanowił zasadniczo powtórzenie wniosku z [...]r. Odpowiadając na wniosek z [...] r. organ I instancji pismem z dnia [...]r. wezwał S. J. do uzupełnienia braków wniosku przez dołączenie w terminie 7 dni kontrolnego badania lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz kontrolnego badania psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Pismem z [...] r. organ poinformował wnioskodawcę o możliwości przedłużenia ważności legitymacji, jednak pod warunkiem przedłożenia badań lekarskich i psychologicznych, bowiem przedłożone przez wnioskodawcę wyniki takich badań z dnia [...] r. zachowują ważność jedynie do [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. nr: [...], wydaną na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515), Prezydent Miasta [...] skreślił S.J. z ewidencji instruktorów. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że do wniosku o przedłużenie legitymacji instruktora S.J. nie przedstawił orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem.
W odwołaniu od tej decyzji – wnosząc o jej uchylenie - S. J. podniósł, że jest instruktorem od [...] r. i wówczas instruktor nie podlegał żadnym badaniom lekarskim. Nowa ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w przepisach końcowych, tj. w art. 145 ust. 2 – zdaniem odwołującego - zwolniła dotychczasowych instruktorów z badań lekarskich i obowiązku ukończenia kursu kwalifikacyjnego, natomiast art. 115 tej ustawy, na podstawie którego minister infrastruktury wydał rozporządzenie w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, dotyczy tylko kandydatów na instruktorów.
Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 106 ust. 2 i art. 107 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym starosta skreśla instruktora z ewidencji, jeżeli instruktor nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem lub orzeczenia, psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Ponadto zgodnie z art. 145 ust. 2 ustawy – na który powołuje się wnioskodawca - osoby wykonujące czynności instruktora lub wykładowcy w ośrodkach szkolenia lub w szkołach w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów mogą prowadzić szkolenie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie dotychczas posiadanym, jeżeli spełnią wymagania, o których mowa w art. 105 ust. 2 pkt 1, 2, 6 i 7, oraz pod warunkiem zdania w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy egzaminu, o którym mowa w art. 105 ust. 2 pkt 5. W związku z treścią tego przepisu organ II instancji wyjaśnił, że przepis ten jest przepisem przejściowym i dotyczy wykonywania czynności instruktora lub wykładowcy w ośrodkach szkolenia lub w szkołach w dniu wejścia w życie ustawy.
Przepis ten zobowiązywał osoby, które uzyskały uprawnienia instruktora do dnia 30.06.1999 r., do zdania w okresie sześciu miesięcy od dnia 01.07.1999 r. egzaminu sprawdzającego kwalifikacje oraz uzyskania wpisu do ewidencji instruktorów prowadzonej przez właściwego starostę. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis ten w żadnym razie nie zwalnia instruktora od obowiązków nałożonych przez art. 106 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym instruktor podlega kontrolnym badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym. Zdaniem organu odwoławczego, brak wykonania takich badań, zgodnie z art. 107 ust 1 pkt 2 ustawy nakłada na organ administracji, czyli w niniejszej sprawie na Prezydenta Miasta [...], obowiązek skreślenia instruktora z prowadzonej ewidencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] S. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie art. 106 ust. 2 w zw. z art. 145 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że instruktor wykonujący ten zawód przed wejściem w życie wymienionej ustawy obowiązany jest do wykonywania kontrolnych badań lekarskich i psychologicznych, przewidzianych przepisami tej ustawy.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga nie jest zasadna. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – co pozwoliłoby, w myśl przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., na uchylenie tej decyzji.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. art. 106 ust. 2 i art. 107 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515). Zgodnie z wymienionym art. 107 ust. 1 pkt 2 "Starosta skreśla instruktora z ewidencji, jeżeli instruktor nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem lub orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem", natomiast w myśl art. 106 ust. 2 ustawy "Instruktor podlega kontrolnym badaniom lekarskim i psychologicznym, o których mowa w art. 122 ust. 2 i art. 124 ust. 2".
Zgodnie ze wskazanym przepisem art. 122 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym "Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, instruktor, egzaminator oraz kierujący tramwajem podlegają kontrolnym badaniom lekarskim:
- 1) w wieku do 55 lat - co 5 lat;
- 2) w wieku od 55 lat do 65 - co 2 lata;
- 3) powyżej 65. roku życia – corocznie".
Ponadto w myśl art. 124 ust.
2. tejże ustawy "Instruktor, egzaminator, kierowca pojazdu uprzywilejowanego oraz kierujący tramwajem podlegają kontrolnym badaniom psychologicznym co 5 lat do ukończenia 65. roku życia i następnie corocznie".
W komentarzach do ustawy Prawo o ruchu drogowym podkreśla się wagę badań lekarskich i psychologicznych instruktorów, stwierdzając, że badaniom takim "powinni podlegać wszyscy instruktorzy, niezależnie, czy uczą teorii, czy jazdy, czy wykonują równocześnie obie funkcje. Z racji posiadanych uprawnień do szkolenia zarówno w zakresie teoretycznym, jak i praktycznym, a co się z tym wiąże - wykonywanych funkcji, istotnego znaczenia nabiera sprawność fizyczna i psychiczna instruktora. Dlatego też powinna ona być okresowo kontrolowana. Częstotliwość tych badań powinna być uzależniona przede wszystkim od rodzaju wymaganych do szkolenia uprawnień i wieku instruktora. (...) Jeżeli instruktor nie wykaże się pozytywnym wynikiem okresowych badań sprawności fizycznej i psychicznej, zostanie skreślony z ewidencji (art. 107 ust. 1 pkt 2 p.r.d.)" - komentarz do art. 106 ustawy, W. Kotowski, Ustawa Prawo o ruchu drogowym.
Komentarz praktyczny, Dom Wydawniczy ABC, 2002. Komentator podkreśla również (w komentarzu do art. 105 ust. 2 określającego ustawowe wymagania, które spełnić musi instruktor), że "jednoznaczne wskazanie przez ustawodawcę, iż nauka jazdy odbywa się pod nadzorem instruktora, decyduje o przerzuceniu na niego ciężaru odpowiedzialności za bezpieczne i zgodne z zasadami bezpieczeństwa kierowanie pojazdem".
Podzielając przytoczone poglądy stwierdzić należy, że sprawność fizyczna (stan zdrowia) oraz predyspozycje psychiczne instruktora nauki jazdy mają bardzo istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa zarówno osoby uczącej się (kursanta), jak i innych uczestników ruchu drogowego, zatem oczywistym jest, iż każdy taki instruktor musi podlegać badaniom sprawdzającym te predyspozycje zdrowotne i psychiczne.
Doniosłość przeprowadzania takich badań instruktorów potwierdza także przepis art. 106 ust. 1, zgodnie z którym "Starosta dokonuje wpisu osoby do ewidencji instruktorów, jeżeli spełnia ona warunki określone w art. 105 ust. 2 pkt 1-6, i wydaje jej legitymację instruktora na okres wynikający z terminów badań, o których mowa w art. 122 ust. 2". To właśnie wskazane przez ustawę okresy badań kontrolnych decydują więc o okresie ważności legitymacji instruktora, a tym samym również o możliwości wykonywania zawodu instruktora. Legitymacja jest przedłużana na podstawie orzeczenia lekarskiego.
Ponadto wskazać należy, że instruktor jest obowiązany posiadać w czasie szkolenia legitymację instruktora i okazywać ją na żądanie (art. 106 ust. 3 ustawy). W myśl cytowanego wyżej art. 107 ust. 1 omawianej ustawy nieprzedstawienie wskazanego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego skutkuje skreśleniem instruktora z ewidencji – co właśnie zostało orzeczone w zaskarżonej decyzji wobec skarżącego.
Odnosząc się w tym miejscu do podstawowego argumentu skargi, iż instruktor wykonujący ten zawód w dniu wejścia w życie ustawy Prawo o ruchu drogowym, na podstawie przepisu art. 145 ust. 2 tej ustawy jest zwolniony na stałe z obowiązku przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych, stwierdzić należy że pogląd taki nie znajduje prawnego uzasadnienia. W myśl tego przepisu "Osoby wykonujące czynności instruktora lub wykładowcy w ośrodkach szkolenia lub w szkołach w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów mogą prowadzić szkolenie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie dotychczas posiadanym, jeżeli spełnią wymagania, o których mowa w art. 105 ust. 2 pkt 1, 2, 6 i 7, oraz pod warunkiem zdania w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy egzaminu, o którym mowa w art. 105 ust. 2 pkt 5".
Przepis art. 145 ust.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest zatem przepisem przejściowym, regulującym sytuację prawną instruktorów w dniu wejścia w życie ustawy - to znaczy w dniu 1 stycznia 1998 r. (zgodnie z art. 152 ustawy). Z przepisu tego wynika, że instruktorzy, których on dotyczy, od dnia 1 stycznia 1998 r. będą mogli nadal wykonywać czynności instruktorów, jeżeli będą spełniać wymagania określone w art. 105 ust. 2 pkt 1, 2, 6 i 7 ustawy oraz pod warunkiem zdania egzaminu w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Z brzmienia przepisu art. 145 ust. 2 wynika również, że instruktorzy nie musieli w dniu wejścia w życie ustawy przedstawić (posiadać) orzeczeń lekarskich i psychologicznych o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem – bowiem wymagania takie wprowadzał przepis art. 105 ust. 2 pkt 3, nie wymieniony w art. 145 ust. 2.
Należy jednak zauważyć, że ustawa z dnia 18 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 160, poz. 1086 – art.
1) dokonała zmiany art. 152 Prawa o ruchu drogowym, dodając do tego artykułu pkt 3, zgodnie z którym m. in. przepisy art. 100 – 108 omawianej ustawy wchodzą w życie z dniem 1 lipca 1999 r. Oznacza to, że z tym dniem dotychczasowi instruktorzy, także w zakresie obowiązku badań lekarskich i psychologicznych – o których mowa w art. 105 ust. 1 pkt 3 oraz art. 106 ust. 2 - podlegają przepisom Prawa o ruchu drogowym.
W związku z powyższym, wobec nieprzedstawienia przez skarżącego w wymaganym terminie orzeczeń lekarskich i psychologicznych o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem, zasadnie został on skreślony z ewidencji na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym.
Mając wszystko powyższe na względzie, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, orzeczono jak w sentencji (art. 151 p.p.s.a.).