Uzasadnienie
A. K. i W. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącym rozbiórkę obiektu tymczasowego [...] o wymiarach [...] m posadowionego na działce nr [...] w obrębie D. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że nie mają środków na opłacenie wpisu, ponieważ ich roczny dochód wynosi [...] zł, a mają na utrzymaniu[...] letnią córkę. Wyjaśnili, że działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosi straty, a skarżąca uzyskuje dochody tylko w miesiącach wakacyjnych. Wnioskodawcy oświadczyli, że posiadają dwie działki w D. o pow. [...] m2 i[...] m2, działkę w K. o pow [...] m2 i dom o pow. [...] m2, a także trzy samochody osobowe tj. [...] o wartości ok. [...] zł, [...] o wartości [...] zł i [...] klasy o wartości ok. [...] zł, nie posiadają żadnych oszczędności ani innych przedmiotów wartościowych. Ich zobowiązania i wydatki stałe wynoszą ok.[...] zł miesięcznie (gaz, woda, energia elektryczna).
Wezwaniem z dnia [...]r. (doręczonym skarżącej w dniu [...] r., a skarżącemu w dniu [...] r.) referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawców do przedłożenia, w terminie 7 dni:
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z prowadzona działalnością, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie wszystkich posiadanych nieruchomości, w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - kopii decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości w której skarżący mieszkają, nieruchomości przy ul. [...] oraz dotyczącej podatku rolnego za działki w D., za [...] r.,
- - zaświadczenia z właściwej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatnich dwóch lat.
Wnioskodawcy na wezwanie nie odpowiedzieli.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy.
W myśl art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Skarżący w złożonym wniosku podali, że oboje prowadzą działalność gospodarczą, ale działalność wnioskodawcy przynosi straty, a żona uzyskuje dochody jedynie w lipcu i sierpniu, w łącznej kwocie [...] zł, na cały rok. Skarżący mieszkają w należącym do nich domu posadowionym na działce o pow. [...] m2 z nastoletnią córką, posiadają dwie działki w D. i grunt rolny o pow. [...] ha w K., a także trzy samochody osobowe o łącznej wartości ok. [...] zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na działkach wnioskodawców położonych w D. znajduje się altana drewniana, budynek gospodarczy i [...] o których skarżący nie wspomnieli w złożonym oświadczeniu o sytuacji majątkowej. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z rejestru gruntów wynika, że w skarżąca zamieszkiwała pod innym adresem niż jej mąż, tj. przy ul. [...]
Oświadczenie skarżących o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, a skarżący, mimo wezwania, nie przedłożyli dowodów określonych w wezwaniu. Należy zatem uznać, że nie wykazali, iż rzeczywiście znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej przez nich skargi w kwocie [...] zł, nawet przy uwzględnieniu, że obciążają ich koszty sądowe także w innych sprawach.
Osoba składająca wniosek o przyznanie pomocy jest obowiązana wyczerpująco przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze. Sąd administracyjny ocenia następnie, czy przedstawione przez wnioskodawcę informacje i dokumenty są wystarczające i jest uprawniony - stosownie do art. 255 p.p.s.a. - do zażądania od strony dodatkowych oświadczeń lub dokumentów. Jeżeli jednak wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 959/14, LEX nr 1532895, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 58/15, LEX nr 1628852).
Wnioskodawcy nie przedstawili wyczerpująco swojej sytuacji majątkowej w złożonym wniosku i nie odpowiedzieli na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Nie wykazali zatem, że ich sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie. Z tego względu wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.