Uzasadnienie
Starosta decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 118 ust. 2a i ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze zm.) odmówił E.M. przyznania nieodpłatnie prawa własności działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w obr. [...].
W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że E.M. w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie na własność działki Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych nr [...] uzasadniając, iż jest zstępną osób uprawnionych do dożywotniego bezpłatnego użytkowania przedmiotowej nieruchomości, w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w zamian za świadczenia rentowe.
W toku postępowania organ ustalił, że zgodnie z decyzją Naczelnika Miasta i Gminy nr [...] r. małż. M. i K.M. przekazali w zamian za rentę gospodarstwo rolne na własność Państwa. Następnie na mocy decyzji Naczelnika Gminy nr [...]r. zostały wyznaczone działki do dożywotniego bezpłatnego użytkowania o nr [...] oraz [...] położone w [...]. Decyzją Naczelnika Gminy nr [...] r. zmieniającą za zgodą stron decyzję Naczelnika Gminy nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Państwa za rentę własności gospodarstwa rolnego małż. M.i K.K. zostało ustalone, iż do bezpłatnego użytkowania zostają przyznane działki nr [...] oraz [...]w [...]. Działka nr [...] położona w [...] ma obecnie nowy nr [...] jako dowód do akt sprawy załączony został wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki z dnia [...] r.
Na podstawie odpisu skróconego aktu urodzenia nr [....] z [...] r. ustalono, że E.M. jest córką małż. M. i K.K., a na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] stwierdzono, iż oboje małżonkowie zmarli.
W toku postępowania, Sołtys Sołectwa oświadczył, że E.M. faktycznie nie włada przedmiotową nieruchomością rolną oznaczoną jako działka nr [...], położoną w [...], po śmierci rodziców M. i K.K. będących dożywotnimi użytkownikami tej działki. Obecnie toczy się postępowanie użyczenia wskazanej działki na boisko sportowe i miejsce spotkań mieszkańców [...]. W piśmie z dnia [...] r. E.M. oświadczyła, iż działka nr [...] była w użytkowaniu mieszkańców wsi [...], ze względu na jej zły stan zdrowia.
Z protokołu z lustracji nieruchomości rolnej z dnia 7 września 2011 r. przeprowadzonej przez Agencję Nieruchomości Rolnych wynika, iż działka nr [...]na dzień kontroli była nieużytkowana, co potwierdza dokumentacja fotograficzna.
W piśmie z dnia 24 czerwca 2013 r. E.M. oświadczyła, że nie mogła uprawiać działki, ponieważ była po ciężkim wypadku, a działkę użytkowała inna osoba. Poinformowała, że została wprowadzona w błąd gdy chciała odzyskać działkę w 2011 r. gdyż dowiedziała się, iż działka nr [...] została sprzedana.
W dniu 3 lipca 2013 r. organ przeprowadził wizję lokalną przedmiotowej nieruchomości podczas której ustalono, że jest ona nieuporządkowana, nieuprawiana i porośnięta trawą. E.M. złożyła do protokołu z wizji lokalnej uwagi wskazując, że działka została przez nią jeden raz zaorana w kwietniu 2013 r., a następnie sołtys oraz Burmistrz Gminy zabronili jej przeprowadzania jakichkolwiek prac.
Zdaniem Starosty, strona faktycznie nie włada przedmiotową nieruchomością, w zakresie o jakim mowa w art. 118 ust. 2a ustawy, powołanej w podstawie prawnej decyzji.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji E.M. podniosła, że jej zięć kosił na działce trawę dla krów i kóz. Ona natomiast korzystała z mleka i mięsa oraz kiełbasy z kóz. Sama nie mogła uprawiać ziemi, bowiem ma chory kręgosłup.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. oraz art. 118 ust. 2a i ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, po rozpatrzeniu odwołania E.M., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na ustalenia organu I instancji, z których wynika, że E.M nie włada faktycznie działką nr [...].
Organ II instancji podkreślił, że osoba ubiegająca się o przyznanie nieodpłatnie własności działki na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, musi spełniać łącznie dwa warunki: być zstępnym osoby uprawnionej i fizycznie władać nieruchomością. Warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania) oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki. Od tego wymogu przepis nie przewiduje żadnych wyjątków.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że E.M. nie użytkuje działki nr [...] położonej w obrębie [...], co również sama podkreśla w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją Kolegium, E.M. zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze oświadczyła, iż spełnia dwa warunki niezbędne do przyznania jej nieodpłatnie własności działki: jest zstępną osoby uprawnionej i fizycznie włada nieruchomością.
Zdaniem skarżącej użytkowanie działki obejmuje również hodowanie trawy. Trawę która porasta działkę nr [...], jej zięć kosił dla krów i kóz, a skarżąca rwała mlecz i koniczynę dla królików, co jest również użytkowaniem działki, bo jest to władanie na własne potrzeby. Skarżąca podważyła oświadczenie Sołtysa Sołectwa jak również zdjęcia z lustracji nieruchomości w 2011 r. W skardze zawarła wniosek o przyznanie działki nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U z 2012 r. poz. 270). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują.
Na wstępie należy wyjaśnić, że sąd nie jest władny rozpatrzyć żądania skargi w zakresie przyznania skarżącej prawa własności działki, gdyż nie należy to do jego kompetencji, jak wskazano na wstępie Sąd jedynie kontroluje prawidłowość zaskarżanych orzeczeń administracyjnych.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.). W myśl art. 118. ust.1 tej ustawy osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków (art. 118 ust. 2a).
Jak słusznie wskazał organ, uprawnienie do ubiegania się o nieodpłatne przyznanie prawa własności działki nabywa się po spełnieniu dwóch przesłanek wynikających z przytoczonego przepisu art. 118 ust. 2 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. posiadanie statusu zstępnego osoby uprawnionej i faktyczne władanie nieruchomością.
Z ustalonych przez organ okoliczności faktycznych wynika, że skarżąca jest zstępną po małż. M. i K.K., którzy byli użytkownikami działki nr [...] na mocy decyzji Naczelnika Gminy nr [...].
Jednakże druga niezbędna przesłanka w postaci faktycznego władania przez skarżącą przedmiotową działką nie została w sprawie spełniona. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów w postaci zdjęć z wizji lokalnej, oświadczenia sołtysa, protokołu z lustracji wynika niewątpliwie, że działkę nr [...] porasta trawa. Sporadyczne koszenie trawy czy też rwanie porastającej grunt koniczyny i mlecza, nie można uznać za faktyczne władanie nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom zmarłego użytkownika nieruchomości (por. wyrok NSA z 29 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1609/09).
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały na podstawie przepisów prawa, prawidłowo zastosowanych i wyłożonych, dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd skargę oddalił. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokatowi ustanowionemu z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 cyt. ustawy w związku z art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).