Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF G. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku podał, że dysponuje niskim dochodem, a musi spłacać kredyt hipoteczny zaciągnięty na okres [...] lat, z miesięczną ratą do spłaty w wysokości [...] zł, nadto na utrzymaniu ma [...]
Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [..] m2, auto osobowe o wartości ok. [..] zł należące do jego konkubiny E.J.. Dochód miesięczny trzyosobowej rodziny wynosi ok. [...] zł i składa się na niego: dochód uzyskiwany z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] zł, wynagrodzenie E. J. z tytułu pracy na [...] etatu na umowę zlecenie w kwocie [...] zł.
W celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwaniem z dnia 20 października 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał go do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy:
- - decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2015,
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd) oraz innych niezbędnych wydatków,
- - wyciągów lub wykazów z zestawieniem operacji z posiadanego/posiadanych przez skarżącego oraz E.J. konta bankowego/kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopię umowy kredytu hipotecznego na zakup mieszkania oraz kredytu,
- - zaświadczenia z zakładu pracy E.J. podającego wysokość wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopię umowy najmu lokalu położonego w S. przy ul. [...]
Powyższego wezwania referendarza sądowego, skarżący mimo upływu zakreślonego terminu nie wykonał.
Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Przyznanie prawa pomocy możliwe jest tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródeł, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy.
Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są do końca jasne.
W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowdaministracyjnego. Stwierdzić należy, że wnioskodawca uchylił się od przedstawienia żądanych od niego informacji i dokumentów wymienionych w wezwaniu z dnia 20 października 2015 r. Referendarzowi sądowemu nie są znane zatem wydatki skarżącego, które można byłoby zestawić z deklarowanymi dochodami i w ten sposób zweryfikować wiarygodność twierdzeń wnioskującego.
Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 14 września 2005 r., sygn.. akt II FZ 575/05).
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.